Pytanie bardzo niewygodne, lecz jednocze\u015bnie bardzo aktualne, bo w\u0142a\u015bnie p\u0142awimy si\u0119 w narcystycznym samozachwycie z powodu masowej pomocy, jakiej udzielamy uchod\u017acom z Ukrainy. To fakt \u2013 wielu ludzi, mo\u017ce nawet oko\u0142o po\u0142owy populacji kraju, zrobi\u0142o co\u015b b\u0105d\u017a nadal robi dla Ukrai\u0144c\u00f3w. Jeszcze wi\u0119cej jest takich, kt\u00f3rzy g\u0142o\u015bno wychwalaj\u0105 nasz\u0105 zbiorow\u0105 cnot\u0119. Pochwa\u0142y s\u0105 zas\u0142u\u017cone, lecz ten jeden przypadek, przypadek Ukrainy, nie uniewa\u017cnia i nie przekre\u015bla znaczenia przyk\u0142ad\u00f3w wr\u0119cz przeciwnych. Stanowczo zbyt \u0142atwo przychodzi nam przekonanie, \u017ce jeste\u015bmy wspania\u0142ym narodem dobrych ludzi. Poza spraw\u0105 Ukrai\u0144c\u00f3w niewiele na to wskazuje. A przecie\u017c i Ukrai\u0144com pomagamy, bo sami boimy si\u0119 Rosjan.<\/p>\n\n\n\n
Oceniaj\u0105c moralne nar\u00f3d, trzeba pami\u0119ta\u0107 o kilku rzeczach. Ocena zbiorowo\u015bci jest wypadkow\u0105 oceny poszczeg\u00f3lnych jej cz\u0142onk\u00f3w. Zdanie \u201ePolacy s\u0105 go\u015bcinni\u201d oznacza, \u017ce jest szczeg\u00f3lnie wielu go\u015bcinnych Polak\u00f3w, a nie \u017ce wszyscy czy prawie wszyscy s\u0105 tacy. Uog\u00f3lnienia s\u0105 jak najbardziej na miejscu, bo oznaczaj\u0105 jedynie pewn\u0105 warto\u015b\u0107 statystyczn\u0105. To jedno. Druga rzecz, o kt\u00f3rej nie wolno zapomina\u0107, to por\u00f3wnawczy charakter uog\u00f3lniaj\u0105cych s\u0105d\u00f3w o zbiorowo\u015bci. Je\u015bli te s\u0105dy s\u0105 pochwa\u0142ami, to znaczy to ni mniej, ni wi\u0119cej, \u017ce dana spo\u0142eczno\u015b\u0107 jest lepsza od innych. Jakich innych? W domy\u015ble \u2013 s\u0105siednich b\u0105d\u017a w og\u00f3le wa\u017cnych na tyle, \u017ce dan\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 z nimi w\u0142a\u015bnie si\u0119 por\u00f3wnuje. Dlatego zdanie \u201ePolacy s\u0105 narodem go\u015bcinnym\u201d znaczy tyle, \u017ce w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w jest wi\u0119cej ludzi go\u015bcinnych ni\u017c w\u015br\u00f3d wielu innych narod\u00f3w, zw\u0142aszcza s\u0105siednich b\u0105d\u017a takich, z kt\u00f3rymi zwykli\u015bmy si\u0119 por\u00f3wnywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Po tych uwagach wst\u0119pnych przejd\u017amy do rzeczy. Za pomoc Ukrai\u0144com nale\u017cy si\u0119 nam pi\u0105tka. Nie ma jednak\u017ce dowod\u00f3w, \u017ce pomagamy im bardziej ni\u017c S\u0142owacy albo Mo\u0142dawianie. Tak czy inaczej, jest dobrze. Jednak ta ofiarno\u015b\u0107 wzgl\u0119dem Ukrai\u0144c\u00f3w, z kt\u00f3rymi generalnie nie bardzo si\u0119 lubimy (albo raczej: lubili\u015bmy), dramatycznie kontrastuje z naszym stosunkiem do uchod\u017ac\u00f3w muzu\u0142ma\u0144skich, przedostaj\u0105cych si\u0119 do Polski przez Bia\u0142oru\u015b. Rz\u0105d brutalnie \u0142amie prawo polskie i europejskie (nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o elementarnych zasadach moralnych), wydalaj\u0105c chorych i potrzebuj\u0105cych pomocy uchod\u017ac\u00f3w \u201eza druty\u201d oraz prze\u015bladuj\u0105c osoby nios\u0105ce im pomoc. W wyniku tej brutalnej i nieludzkiej dzia\u0142alno\u015bci w\u0142adz zgin\u0119\u0142o co najmniej 16 os\u00f3b. I co? I nic. \u017badnych protest\u00f3w, \u017cadnych spadk\u00f3w notowa\u0144 partii rz\u0105dz\u0105cej, \u017cadnego spo\u0142ecznego oburzenia. Jak wida\u0107, uchod\u017ac\u00f3w traktujemy nader wybi\u00f3rczo, solidaryzuj\u0105c si\u0119 z takimi, kt\u00f3rzy s\u0105 do nas podobni, a l\u0119kaj\u0105c si\u0119 tych naprawd\u0119 obcych. Ich los jest oboj\u0119tny prawie wszystkim Polakom, a wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c tym, kt\u00f3rzy dzi\u015b pomagaj\u0105 Ukrai\u0144com. Jeste\u015bmy ksenofobami \u2013 chyba nie trzeba na to bardziej uderzaj\u0105cego dowodu.<\/p>\n\n\n\n
Zreszt\u0105 nie tylko oboj\u0119tno\u015b\u0107 na los uchod\u017ac\u00f3w o tym \u015bwiadczy, lecz r\u00f3wnie\u017c aktywnie przejawiana wrogo\u015b\u0107. Rz\u0105d PiS bardzo zyska\u0142 na popularno\u015bci, propaguj\u0105c l\u0119k i wrogo\u015b\u0107 wzgl\u0119dem uchod\u017ac\u00f3w i emigrant\u00f3w. Widz\u0105c przyzwolenie ze strony rz\u0105dz\u0105cych oraz Ko\u015bcio\u0142a, a nawet otrzymuj\u0105c realne wsparcie finansowe i organizacyjne, wszelkiego autoramentu faszy\u015bci i rasi\u015bci bardzo si\u0119 w ostatnich latach zaktywizowali. \u0141\u0105cznie tych ludzi s\u0105 setki tysi\u0119cy, a ch\u0119tnych poprze\u0107 w wyborach jawnych antysemit\u00f3w jest dobre kilka procent. Je\u015bli dodamy do tego nies\u0142abn\u0105cy, codzienny hejt antysemicki w internecie, nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce pod wzgl\u0119dem ksenofobii i rasizmu wyr\u00f3\u017cniamy si\u0119 in minus.<\/p>\n\n\n\n
Ksenofobia \u0142\u0105czy si\u0119 zwykle z pych\u0105 i poczuciem wy\u017cszo\u015bci. Nie trzeba \u017cadnych bada\u0144 socjologicznych, \u017ceby zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Polacy w masowej skali s\u0105 che\u0142pliwi. Naprawd\u0119 my\u015bl\u0105, \u017ce s\u0105 lepsi od innych narod\u00f3w \u2013 bardziej waleczni i solidarni, bardziej przywi\u0105zani do wolno\u015bci i bardziej zaanga\u017cowani we wspieranie aspiracji wolno\u015bciowych innych narod\u00f3w. Wszystko to s\u0105 narcystyczne mity, kt\u00f3re innych mog\u0105 odstr\u0119cza\u0107 b\u0105d\u017a \u015bmieszy\u0107, lecz czasami budz\u0105 wr\u0119cz groz\u0119, gdy ju\u017c dochodzi do k\u0142amliwej rewolty wobec fakt\u00f3w. Polacy nic nie chc\u0105 wiedzie\u0107 o tym, jak krzywdzili \u017byd\u00f3w, i dos\u0142ownie masowo g\u0142osz\u0105, \u017ce przede wszystkim im pomagali, a krzywdzili jedynie nieliczni nielicznych. Obra\u017caj\u0105 si\u0119, nawet s\u0142ysz\u0105c, \u017ce wi\u0119cej \u017byd\u00f3w zabili, ni\u017c uratowali. Niestety, pod wzgl\u0119dem zdolno\u015bci do krytycznej samooceny oraz konfrontacji z brudami w\u0142asnej przesz\u0142o\u015bci Polacy s\u0105 daleko w tyle za narodami zachodniej Europy, z kt\u00f3rymi chcieliby by\u0107 na r\u00f3wnej stopie. Daleko nam do tego moralnego prze\u0142omu w historii dojrza\u0142ego narodu, kt\u00f3ry polega na przyj\u0119ciu do wiadomo\u015bci win przodk\u00f3w i zmierzeniu si\u0119 z nimi. Nie \u2013 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 Polacy nie s\u0105 narodem intelektualnie uczciwym i samokrytycznym. Raczej jest odwrotnie \u2013 na krytyk\u0119 masowo reaguj\u0105 wrogo\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, Polacy nie s\u0105 te\u017c powi\u0105zani siln\u0105 wi\u0119zi\u0105 spo\u0142eczn\u0105, solidarni i czuli dla siebie wzajemnie. Owszem, w sytuacjach spektakularnych katastrof b\u0105d\u017a sukces\u00f3w potrafi\u0105 bardzo intensywnie prze\u017cywa\u0107 zbiorowe uniesienia. Dzieje si\u0119 tak jednak\u017ce tylko wtedy, gdy chodzi o jaki\u015b wznios\u0142y symbol (jak papie\u017c Polak) albo po\u0142\u0105czenie symboliki z przemawiaj\u0105cymi do serc obrazami tragedii (\u015bmier\u0107 g\u0142owy pa\u0144stwa w wypadku lotniczym). Wtedy tak. Jednak\u017ce najwi\u0119ksza w powojennych dziejach katastrofa, jak\u0105 by\u0142a utrata ponad 200 tysi\u0119cy rodak\u00f3w w wyniku pandemii covid-19, nie wywo\u0142a\u0142a \u017cadnych w\u0142a\u015bciwie reakcji \u017ca\u0142obnych ani w og\u00f3le silnych emocji. Ba! Nawet ewidentna wina rz\u0105du, kt\u00f3rego haniebne zaniechania, korupcja i nieudolno\u015b\u0107 sprawi\u0142y, \u017ce stracili\u015bmy kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy ludzi wi\u0119cej, ni\u017c umar\u0142oby w razie sprawnego i etycznego zarz\u0105dzania pandemi\u0105, nie wywo\u0142a\u0142a \u017cadnych reperkusji spo\u0142ecznych, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o obaleniu rz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n
By\u0107 mo\u017ce nawet wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa nie wie, \u017ce mo\u017cna by\u0142o unikn\u0105\u0107 tysi\u0119cy zgon\u00f3w i \u017ce nasze statystyki s\u0105 pora\u017caj\u0105ce na tle innych kraj\u00f3w. Ludzi to najcz\u0119\u015bciej wcale nie interesuje, wi\u0119c i nie wiedz\u0105. Dochodzi\u0142o nawet do tego, \u017ce wyczuwaj\u0105c spo\u0142eczn\u0105 oboj\u0119tno\u015b\u0107, w\u0142adza rozp\u0119dza\u0142a protestuj\u0105cych, kt\u00f3rzy pr\u00f3bowali upami\u0119tni\u0107 ofiary koronawirusa. Przyznam, \u017ce jestem zaszokowany postaw\u0105 Polak\u00f3w. R\u00f3wnie\u017c w innych krajach uroczysto\u015bci \u017ca\u0142obne i upami\u0119tnienia by\u0142y do\u015b\u0107 niemrawe, lecz jednak by\u0142y. W Polsce nie by\u0142o nic \u2013 ani dnia \u017ca\u0142oby narodowej, ani uroczysto\u015bci. Nie waham si\u0119 nazwa\u0107 tego ha\u0144b\u0105 narodow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Brak wsp\u00f3\u0142czucia jest pochodn\u0105 niskiego poziomu zaufania spo\u0142ecznego. Ka\u017cdy zajmuje si\u0119 sob\u0105 i swoimi sprawami. \u015amier\u0107 w s\u0105siednim domu jest problemem obcych ludzi, z kt\u00f3rymi nie chcemy mie\u0107 za wiele wsp\u00f3lnego. Polacy ukonstytuowali si\u0119 jako nar\u00f3d do\u015b\u0107 niedawno (jeszcze sto lat temu wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli polskich nie m\u00f3wi\u0142a o sobie \u201ePolak\u201d, \u201ePolka\u201d), a narodotw\u00f3rcza propaganda nie by\u0142a w ich przypadku specjalnie wyszukana. Polega\u0142a na kulcie katolickim, legendach o walecznych kr\u00f3lach, rycerzach i powsta\u0144cach, kilku utworach literackich i muzycznych, piosenkarzach, aktorach i sportowcach. II RP wykona\u0142a wielk\u0105 prac\u0119 mito- i narodotw\u00f3rcz\u0105, a peerelowska urawni\u0142owka dzie\u0142a doko\u0144czy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Jeste\u015bmy narodem! Tyle \u017ce w budowie narodowej wsp\u00f3lnoty nie wzi\u0119\u0142y udzia\u0142u warto\u015bci nowoczesnego pa\u0144stwa, czyli demokracja, praworz\u0105dno\u015b\u0107, wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107. Polski nar\u00f3d polityczny w ko\u0144cu nie powsta\u0142, cho\u0107 by\u0142o blisko w czasach pierwszej Solidarno\u015bci oraz po roku 1989. A \u015bci\u015ble bior\u0105c, to powsta\u0142, lecz jako mniejszo\u015b\u0107. To w\u0142a\u015bnie ci, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 dzi\u015b broni\u0107 demokracji i praworz\u0105dno\u015bci przed zdemoralizowanym re\u017cimem Kaczy\u0144skiego. Idzie im s\u0142abo, gdy\u017c w\u0142a\u015bnie s\u0105 mniejszo\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Nie ma silnego polskiego narodu politycznego, lecz nie ma r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3lnoty tradycyjnej, opartej na zaufaniu i obyczaju. W Polsce \u2013 bardziej ni\u017c w krajach Zachodu \u2013 trzeba wszystko zamyka\u0107, ba\u0107 si\u0119 ho\u0142oty, z\u0142odziei i bandyt\u00f3w, a napotkany na ulicy cz\u0142owiek raczej jawi si\u0119 jako potencjalny pow\u00f3d konfliktu ni\u017c \u017cyczliwa osoba, po kt\u00f3rej mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 dobra. Jak g\u0142\u0119boka jest nieufno\u015b\u0107 i id\u0105ca za ni\u0105 oboj\u0119tno\u015b\u0107, to pokazuje najlepiej tzw. spo\u0142eczna znieczulica \u2013 jedyna wada narodowa, do kt\u00f3rej Polacy si\u0119 przyznaj\u0105. Wada? To przera\u017caj\u0105ce, \u017ce w naszym kraju mo\u017cna umrze\u0107 na ulicy bez otrzymania pomocy przechodni\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
O pija\u0144stwie, ha\u0142asowaniu i \u015bmieceniu szkoda nawet gada\u0107. Po prostu o chamstwie m\u00f3wi\u0107 si\u0119 nie chce. Nie mo\u017cemy go jednak\u017ce nie odnotowa\u0107. Ludzi prymitywnych, brutalnych, wrogich wzgl\u0119dem innych, zachowuj\u0105cych si\u0119 wulgarnie, krzywdz\u0105cych zwierz\u0119ta, zak\u0142\u00f3caj\u0105cych spok\u00f3j s\u0105siadom i otoczeniu jest w Polsce z pewno\u015bci\u0105 wi\u0119cej ni\u017c w krajach Zachodu, a tak\u017ce u s\u0105siad\u00f3w z po\u0142udnia. Nie wiem natomiast, czy wi\u0119cej, lecz z pewno\u015bci\u0105 s\u0105 ca\u0142e masy Polak\u00f3w bez honoru. Takie na przyk\u0142ad \u015bci\u0105ganie i plagiatowanie jest w\u015br\u00f3d polskiej m\u0142odzie\u017cy tak powszechne, \u017ce o ludziach, kt\u00f3rzy tego nie robi\u0105, \u015bmia\u0142o mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce stanowi\u0105 chwalebne wyj\u0105tki. A podobno odziedziczyli\u015bmy po naszych panach i prze\u015bladowcach, w dawnej Polszcze zw\u0105cych si\u0119 Polakami albo Lechitami, honor! Dobre sobie.<\/p>\n\n\n\n
Nie, nie jeste\u015bmy dobrym narodem dobrych ludzi. Wypadamy gorzej do tych narod\u00f3w, kt\u00f3re podziwiamy i szanujemy. Niewielka to za\u015b pociecha, \u017ce pewnie i tak jeste\u015bmy lepsi od Rosjan.<\/p>\n\n\n\n
Jest jednak\u017ce inna jeszcze pociecha. Zmieniamy si\u0119 powoli na lepsze. Pami\u0119tam Polsk\u0119 nawet sprzed p\u00f3\u0142 wieku, wi\u0119c wspomn\u0119, jak wtedy by\u0142o. Uderzy\u0107 cudze dziecko? Prosz\u0119 bardzo! Ponarzeka\u0107 w poci\u0105gu, \u017ce Hitler nie zd\u0105\u017cy\u0142 wymordowa\u0107 wszystkich \u017byd\u00f3w \u2013 ot, konwencjonalny small talk<\/em>. Napisa\u0107 polityczny donos na s\u0105siada \u2013 banalna sprawa. Trzyma\u0107 psa na kr\u00f3tkim \u0142a\u0144cuchu i bez budy \u2013 to\u017c to tylko pies. Uderzy\u0107 dziecko, bo nie uk\u0142oni\u0142o si\u0119 ksi\u0119dzu? Mores musz\u0105 by\u0107!<\/p>\n\n\n\n S\u0105 nawet dwie pocieszaj\u0105ce prawdy w tej moralnej tragedii. Po pierwsze, ludzie jednak si\u0119 zmieniaj\u0105, a po drugie, s\u0105 r\u00f3\u017cni. Owszem, s\u0105 te masy z\u0142ych ludzi, kt\u00f3re robi\u0105 nam te paskudne statystyki i przez kt\u00f3rych nie mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce jeste\u015bmy dobrym narodem dobrych ludzi. Ale s\u0105 te\u017c zwarte i wielkie \u015brodowiska spo\u0142eczne, kt\u00f3re razem stanowi\u0105 cywilizowan\u0105 i wzgl\u0119dnie etyczn\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119. To jakby \u201enar\u00f3d w narodzie\u201d. Gdyby wzi\u0105\u0107 te kilkadziesi\u0105t procent porz\u0105dnych ludzi, kt\u00f3rzy nie krzywdz\u0105, nie bij\u0105, nie kradn\u0105, nie oszukuj\u0105, nie pij\u0105, nie z\u0142orzecz\u0105 obcym, nie wspieraj\u0105 zdemoralizowanej ze szcz\u0119tem w\u0142adzy, p\u0142ac\u0105cej got\u00f3wk\u0105 za poparcie wyborcze, mieliby\u015bmy naprawd\u0119 pi\u0119kny nar\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n Niestety, taki zabieg mo\u017cna wykona\u0107 tylko w my\u015blach. To jedynie marzenie. Realnie wszyscy odpowiadamy za amoralizm i degradacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 wielkich mas naszych wsp\u00f3\u0142obywateli. Jak kto\u015b pije, ryczy, \u017ce powywiesza innych, rzuca butelkami i kamieniami, kradnie, niszczy, ur\u0105ga wszystkim lepszym od siebie i wyci\u0105ga \u0142ap\u0119 po wyborcz\u0105 kie\u0142bas\u0119, to winienem temu jestem tak\u017ce ja. Bo nie zrobi\u0142em tego, co nale\u017ca\u0142o, aby tamten nie by\u0142 taki, jaki jest. Bo wsp\u00f3lnota spo\u0142eczna jest wsp\u00f3lnot\u0105 i \u017cycia, i sukces\u00f3w, i win. W\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce jedni drugich winy nosimy, czyli zdolni jeste\u015bmy do ponoszenia zbiorowej odpowiedzialno\u015bci, jeste\u015bmy narodem. Przed nami d\u0142uga droga.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pytanie bardzo niewygodne, lecz jednocze\u015bnie bardzo aktualne, bo w\u0142a\u015bnie p\u0142awimy si\u0119 w narcystycznym samozachwycie z powodu masowej pomocy, jakiej udzielamy uchod\u017acom z Ukrainy. To fakt \u2013 wielu ludzi, mo\u017ce nawet oko\u0142o po\u0142owy populacji kraju, zrobi\u0142o co\u015b b\u0105d\u017a nadal robi dla Ukrai\u0144c\u00f3w. Jeszcze wi\u0119cej jest takich, kt\u00f3rzy g\u0142o\u015bno wychwalaj\u0105 nasz\u0105 zbiorow\u0105 cnot\u0119. Pochwa\u0142y s\u0105 zas\u0142u\u017cone, lecz […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5950,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[856,509,340,1243],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5945"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5945"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5945\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5948,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5945\/revisions\/5948"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5950"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5945"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5945"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5945"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}