Najpierw musz\u0119 Was przeprosi\u0107, \u017ce odpowiadam z takim op\u00f3\u017anieniem. Przyczyn\u0105 jest niebywa\u0142y zalew wpis\u00f3w i list\u00f3w, kt\u00f3re otrzyma\u0142em. Ponad 800 os\u00f3b zdecydowa\u0142o si\u0119 zareagowa\u0107. Przyznam, \u017ce nie by\u0142em w stanie przeczyta\u0107 wszystkiego dok\u0142adnie. Personalnie odpowiedzia\u0142em na kilka list\u00f3w, a niniejszy wpis jest odpowiedzi\u0105 \u201ezbiorow\u0105\u201d. Nie jestem w stanie upora\u0107 si\u0119 z tym w inny spos\u00f3b.
\n
\nPrzede wszystkim uderzy\u0142o mnie niezrozumienie sensu mojego felietonu i jego celu. Pod tym wzgl\u0119dem ponios\u0142em ca\u0142kowit\u0105 pora\u017ck\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Waszych odpowiedzi to polemiki z rzekomymi moimi pogl\u0105dami politycznymi i gospodarczymi, polemiki kwalifikuj\u0105ce mnie do mitycznej, wszechobejmuj\u0105cej kategorii \u201elewaka\u201d oraz powtarzaj\u0105ce argumenty JKM i Waszej formacji. Do tego, niestety, w wielu miejscach bezkrytycznie i ze z\u0142\u0105 wiar\u0105 przywo\u0142uje si\u0119 jedno jedyne oskar\u017cenie, jakie pewien cz\u0142owiek rzuci\u0142 na Micha\u0142a Boniego, a nic i nikt go nie potwierdzi\u0142o, wielu za\u015b dzia\u0142aczy opozycji z oburzeniem je odrzuci\u0142o. To smutne, \u017ce tak wielu ludzi tak ch\u0119tnie s\u0142ucha i tak kurczowo trzyma si\u0119 oskar\u017ce\u0144 wobec kogo\u015b, kogo po prostu nie lubi\u0105. Ale zostawmy to.<\/p>\n
Najwa\u017cniejsze jest wyja\u015bnienie, \u017ce w moim artykule nie zaprezentowa\u0142em \u017cadnych pogl\u0105d\u00f3w. Nie o sp\u00f3r pogl\u0105d\u00f3w w nim chodzi\u0142o, lecz o postawy \u2013 o uczciwo\u015b\u0107 intelektualn\u0105, powag\u0119, skromno\u015b\u0107 i wra\u017cliwo\u015b\u0107. Podaj\u0105c takie czy inne przyk\u0142ady, chcia\u0142em swoim tekstem zwr\u00f3ci\u0107 Wasz\u0105 uwag\u0119 na to, \u017ce sprawy \u017cycia spo\u0142ecznego i gospodarczego nie s\u0105 proste, i nie dadz\u0105 si\u0119 \u201eogarn\u0105\u0107\u201d paroma prostymi has\u0142ami w rodzaju \u201eprywatne jest zawsze lepsze od pa\u0144stwowego\u201d albo \u201eka\u017cdy sam odpowiada za siebie\u201d czy \u201epodatki to z\u0142odziejstwo biurokrat\u00f3w\u201d. Ka\u017cde takie has\u0142o, jak to has\u0142o, niesie w sobie pewn\u0105 prawd\u0119, ale je\u015bli poprzestanie si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na nich, rezygnuj\u0105c z uwa\u017cno\u015bci i otwarto\u015bci na z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 spraw, to garstka uproszczonych, has\u0142owych prawd zmienia si\u0119 w arogancki i prostacki absurd. Taki los spotyka umys\u0142y napawaj\u0105ce si\u0119 pewno\u015bci\u0105 siebie i rzekom\u0105 prostot\u0105 \u201eoczywisto\u015bci\u201d, kt\u00f3rych nie chc\u0105 lub nie potrafi\u0105 dostrzec \u201edebile\u201d czy \u201elewacy\u201d. Poczucie wy\u017cszo\u015bci i arogancja nie s\u0105 dobrymi doradcami tam, gdzie trzeba m\u0105dro\u015bci. Zadowolony z siebie besserwisser robi z siebie idiot\u0119. Gdy ma 20 lat, to mo\u017cna mu wybaczy\u0107, gdy jest starszy \u2013 staje si\u0119 \u017ca\u0142osnym b\u0142aznem.<\/p>\n
Jak powiedzia\u0142em, w swoim artykule nie wyszed\u0142em poza wskazanie problem\u00f3w, na kt\u00f3rych odpowiedzi nie s\u0105 proste i \u0142atwe, w \u017cadnym za\u015b razie nie zaoferowa\u0142em \u201eteorii\u201d, kt\u00f3rej mo\u017cna by przeciwstawi\u0107 Wasz\u0105 \u201eteori\u0119\u201d. \u015awiat idei i wiedzy polityczno-gospodarczej nie sk\u0142ada si\u0119 ze \u201ezdrowych pogl\u0105d\u00f3w nowej prawicy\u201d oraz \u201ewszelkiego lewactwa\u201d. Sk\u0142ada si\u0119 z kilkunastu co najmniej orientacji ideowych i niezliczonej liczby argument\u00f3w i szczeg\u00f3\u0142owych polemik, si\u0119gaj\u0105cych nieraz poziomu sporu naukowego. Pogl\u0105dy polityczne i gospodarcze (ich sprz\u0119\u017cenie nazywano w XIX wieku \u201eekonomi\u0105 polityczn\u0105\u201d) nie dadz\u0105 si\u0119 podzieli\u0107 na \u201ezdrowe\u201d i \u201elewactwo\u201d, ale mo\u017cna je uporz\u0105dkowa\u0107 na pewnych osiach. W kontek\u015bcie tego, co Was najbardziej interesuje, najwa\u017cniejsze s\u0105 dwie takie osie.<\/p>\n
Ot\u00f3\u017c pierwsza z nich obrazuje problem zobowi\u0105za\u0144 pa\u0144stwa wobec obywateli i redystrybucyjnej (w tym socjalnej) jego funkcji. O\u015b ta wyznacza skal\u0119 akceptowanego interwencjonizmu pa\u0144stwowego, opodatkowania i redystrybucji. Ka\u017cda formacja jest za tak\u0105 czy inn\u0105 form\u0105 regulowania gospodarki przez pa\u0144stwo, za jakimi\u015b podatkami i us\u0142ugami publicznymi, ale r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 w tym, jak daleko w ich mniemaniu si\u0119gaj\u0105 zobowi\u0105zania i zadania pa\u0144stwa i jakie powinny by\u0107 podatki. <\/p>\n
To nie jest sytuacja zero-jedynkowa, ale w\u0142a\u015bnie skala czy o\u015b, na kt\u00f3rej usytuowa\u0107 mo\u017cna wszystkie systemy pogl\u0105d\u00f3w i partie. Po lewej stronie mamy socjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieliby, aby rz\u0105d odpowiada\u0142 za niemal\u017ce wszystko, a zw\u0142aszcza za to, aby wszyscy obywatele mieli bez wzgl\u0119du na swoj\u0105 prac\u0119 i zdolno\u015bci zabezpieczony byt, leczenie i edukacj\u0119. Inaczej bowiem nie b\u0119d\u0105 mogli korzysta\u0107 de facto z wolno\u015bci, a r\u00f3wno\u015b\u0107 b\u0119dzie fikcj\u0105. Tak my\u015bl\u0105 socjali\u015bci. <\/p>\n
Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 partii sytuuje si\u0119 gdzie\u015b w \u015brodku skali, wyznaczaj\u0105c do\u015b\u0107 szerokie zadania pa\u0144stwu, tak\u017ce w zakresie spraw socjalnych, a jednocze\u015bnie bardzo ostro\u017cnie podchodz\u0105c do eskalowania program\u00f3w socjalnych i redystrybucji z uwagi na to, \u017ce wysokie opodatkowanie i przeregulowanie gospodarki t\u0142amsi woln\u0105 konkurencj\u0119 i mo\u017ce doprowadzi\u0107 do spadku koniunktury i dochod\u00f3w. Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, prawie wszyscy my\u015bliciele polityczni i politycy szukaj\u0105 z\u0142otego \u015brodka mi\u0119dzy czystym i \u017cywio\u0142owym kapitalizmem, bez niemal\u017ce \u017cadnych zobowi\u0105za\u0144 pa\u0144stwa wobec obywateli, a socjalizmem, w kt\u00f3rym w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna i wolna konkurencja s\u0105 ledwie tolerowane, podlegaj\u0105c nieustaj\u0105cej kontroli i uciskowi. <\/p>\n
Na drugim ko\u0144cu osi znajduj\u0105 si\u0119 pogl\u0105dy libertaria\u0144sko-anarchizuj\u0105ce (czasami zwane prawicowymi, jakkolwiek s\u0142owo to ma na og\u00f3\u0142 inne znaczenie), tzn. redukuj\u0105ce pa\u0144stwo do roli stra\u017cnika (w XIX wieku m\u00f3wi\u0142o si\u0119 \u201enocnego str\u00f3\u017ca\u201d). Je\u015bli kto\u015b sytuuje si\u0119 blisko jednego z ko\u0144c\u00f3w osi (lewego lub prawego), m\u00f3wi si\u0119 w j\u0119zyku politologii, \u017ce jest \u201eradyka\u0142em\u201d. <\/p>\n
Generalnie radykalizm jest na bakier z m\u0105dro\u015bci\u0105 i odpowiedzialno\u015bci\u0105, wi\u0119c zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 polityk\u00f3w, chc\u0105c wykaza\u0107 si\u0119 roztropno\u015bci\u0105, radyka\u0142ami nie jest. I w\u0142a\u015bnie do tej roztropno\u015bci Was namawiam. Radykalizm \u2013 socjalistyczny czy anarcho-kapitalistyczny, czy jeszcze inny \u2013 jest po prostu g\u0142upi sam przez si\u0119. Dlatego, \u017ce jest radykalizmem w\u0142a\u015bnie. <\/p>\n
Bo \u017cycie jest z\u0142o\u017cone. I w\u0142a\u015bnie o tym opowiada\u0142 \u201eList do m\u0142odego korwinisty\u201d. Ca\u0142a jego ironiczna tre\u015b\u0107 s\u0142u\u017cy\u0142a pokazaniu, \u017ce \u0142atwo szermowa\u0107 radykalnymi has\u0142ami, epatowa\u0107 egoizmem i wszystkich wok\u00f3\u0142 hojnie obrzuca\u0107 b\u0142otem i epitetami (z\u0142odzieje, lewacy), a znacznie trudniej zrozumie\u0107 \u015bwiat w jego z\u0142o\u017cono\u015bci, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o jego naprawianiu. I wcale nie twierdz\u0119 przy tym, \u017ce najlepszy jest socjalizm. W og\u00f3le do tego si\u0119 nie odnios\u0142em. Swoj\u0105 drog\u0105 to bynajmniej tak nie jest, \u017ce istnieje tylko w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna i pseudow\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwowa. Jest mn\u00f3stwo form w\u0142asno\u015bci, a i w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna (osobista) ma skomplikowany status i moralny, i prawny, \u017cadn\u0105 miar\u0105 niedaj\u0105cy si\u0119 opisa\u0107 po prostu jako \u201eto jest moje i nikomu nic do tego\u201d. <\/p>\n
Co do za\u015b w\u0142asno\u015bci \u015brodk\u00f3w produkcji i przedsi\u0119biorstw, to w r\u00f3\u017cnych bran\u017cach sprawdzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne ich formy. Bynajmniej nie jest tak, \u017ce sp\u00f3\u0142ki cywilne, a w tym jednoosobowe (idea\u0142 w\u0142asno\u015bci prywatnej), zawsze maj\u0105 przewag\u0119. S\u0105 r\u00f3\u017cne formy sp\u00f3\u0142ek, w tym z udzia\u0142em kapita\u0142u pa\u0144stwowego lub samorz\u0105dowego, s\u0105 r\u00f3\u017cne typy sp\u00f3\u0142dzielni, akcjonariat pracowniczy r\u00f3\u017cnego rodzaju itd. Gospodarka jest bardzo z\u0142o\u017cona. Nie jest te\u017c bynajmniej prawd\u0105, \u017ce czym ni\u017csze s\u0105 podatki, tym lepiej prosperuje gospodarka i zamo\u017cniejsi s\u0105 ludzie, nawet je\u015bli pomin\u0105\u0107 kwesti\u0119 wielkich nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznych, kt\u00f3re same w sobie prowadz\u0105 do dramatycznych konsekwencji. <\/p>\n
Zale\u017cno\u015b\u0107 nie jest wcale prosta. Ekonomi\u015bci i politycy wsz\u0119dzie szukaj\u0105 tego \u201ez\u0142otego pu\u0142apu opodatkowania\u201d, przy kt\u00f3rym osi\u0105ga si\u0119 optymalne efekty w postaci silnego i pomocnego obywatelom pa\u0144stwa oraz wolnej, kwitn\u0105cej gospodarki. Nie twierdz\u0119, \u017ce znam ten z\u0142oty pu\u0142ap i nie zajmuj\u0119 tutaj \u017cadnego stanowiska. Nie czyni\u0142em te\u017c tego w pierwszym tek\u015bcie. Po prostu pokazuj\u0119, \u017ce to, co wydaje si\u0119 mo\u017ce niekt\u00f3rym oczywisto\u015bci\u0105, jest tak naprawd\u0119 przedmiotem wielkiej i trudnej debaty. Swoj\u0105 drog\u0105 jej uczestnicy doskonale wiedz\u0105, \u017ce politycy maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do kupowania g\u0142os\u00f3w za pieni\u0105dze tych, kt\u00f3rych z\u0142upili wysokimi podatkami i oddaj\u0105 im ich cz\u0119\u015b\u0107 w postaci wyborczej kie\u0142basy. \u017badna to nowo\u015b\u0107, tyle \u017ce niewiele wnosi do dyskusji nad w\u0142a\u015bciwym sprofilowaniem redystrybucyjnej funkcji pa\u0144stwa w danym kraju. Ka\u017cde pa\u0144stwo tak\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni i ka\u017cde musi odpowiedzie\u0107 sobie, jakie s\u0105 cele i granice jej pe\u0142nienia. I bynajmniej w odpowiedzi na to pytanie nie pomo\u017ce manichejski podzia\u0142 na \u201epa\u0144stwa wolnorynkowe\u201d i ca\u0142\u0105 reszt\u0119. Ustroje prawa gospodarczego i podatkowego r\u00f3\u017cnych bogatych kraj\u00f3w s\u0105 bardzo od siebie r\u00f3\u017cne, a r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania maj\u0105 swoje plusy i minusy. Chcia\u0142em Was jedynie nam\u00f3wi\u0107 do my\u015blenia w\u0142a\u015bnie w takich kategoriach: plusy i minusy, z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 spraw, r\u00f3\u017cne stanowiska i rozwi\u0105zania, r\u00f3\u017cne racje itd. W miejsce: my (uosobienie rozs\u0105dku i normalno\u015bci) kontra reszta \u015bwiata (lewacy i z\u0142odzieje).<\/p>\n
A teraz druga o\u015b, obrazuj\u0105ca spektrum pogl\u0105d\u00f3w politycznych w zakresie ich stosunku do wolno\u015bci. I tu istniej\u0105 pogl\u0105dy radykalne. <\/p>\n
Jeden z nich m\u00f3wi, \u017ce nale\u017cy zlikwidowa\u0107 pa\u0144stwo, bo jest ono zawsze i z natury swej opresyjne. Drugi, odwrotnie, zaleca pa\u0144stwo autorytarne, odczytuj\u0105ce \u201ewol\u0119 ludu\u201d i kontroluj\u0105ce wszystkie aspekty \u017cycia obywateli, nie pytaj\u0105c ich o zgod\u0119 ani zdanie. <\/p>\n
Odcinaj\u0105c te wszelkie anarchizmy i dyktatorskie ideologie, mamy du\u017ce spektrum cywilizowanych pogl\u0105d\u00f3w na wolno\u015b\u0107 i demokracj\u0119, a wi\u0119c na relacje pa\u0144stwa z obywatelami, spos\u00f3b kszta\u0142towana w\u0142adzy, jej zakres oraz obowi\u0105zki pa\u0144stwa w zakresie ochrony wolno\u015bci obywateli. Czym bardziej dany autor lub polityk nalega, aby pa\u0144stwo poczuwa\u0142o si\u0119 do ochrony wolno\u015bci obywateli za pomoc\u0105 konstytucyjnych gwarancji swob\u00f3d osobistych, politycznych i gospodarczych, tym bardziej identyfikowany jest z liberalizmem. Liberalizm bowiem to my\u015blenie i dzia\u0142anie na rzecz wolno\u015bci \u2013 nie tylko gospodarczej, ale tak\u017ce politycznej i obyczajowej. <\/p>\n
Spory pomi\u0119dzy rozmaitymi formacjami dotycz\u0105 najcz\u0119\u015bciej tego, jak funkcjonowa\u0107 ma demokracja, aby by\u0142a realna, a nie tylko fasadowa, a tak\u017ce tego, jak pogodzi\u0107 prawo wi\u0119kszo\u015bci do uk\u0142adania stosunk\u00f3w publicznych zgodnie z jej przekonaniami i tradycjami (si\u0142\u0105 rzeczy preferuj\u0105cymi pewne zachowania, a niech\u0119tnymi innym zachowaniom, preferowanym z kolei przez pewne mniejszo\u015bci) z fundamentaln\u0105 zasad\u0105 wolnego spo\u0142ecze\u0144stwa, m\u00f3wi\u0105c\u0105, \u017ce wszyscy maj\u0105 w nim r\u00f3wne prawa i mog\u0105 \u017cy\u0107 po swojemu, nie doznaj\u0105c dyskryminacji i prze\u015bladowa\u0144. To naprawd\u0119 bardzo trudne sprawy, zw\u0142aszcza w wielokulturowych spo\u0142ecze\u0144stwach. <\/p>\n
\u0141atwo czu\u0107 si\u0119 wolnym, nale\u017c\u0105c do wi\u0119kszo\u015bci. Wtedy wystarczy, aby rz\u0105d nie wtr\u0105ca\u0142 si\u0119 nam do biznesu. Gorzej, gdy jest si\u0119 w pozycji s\u0142abszej ekonomicznie lub kulturowo. Redukowanie kwestii wolno\u015bci do sfery gospodarczej jest niem\u0105dre, a nazywanie takiego redukcjonizmu liberalizmem jest zwyk\u0142ym nadu\u017cyciem s\u0142ownym. Jeszcze g\u0142upsze jest g\u0142oszenie zami\u0142owania do wolno\u015bci i jednoczesne pogardzanie demokracj\u0105. Nie da si\u0119 pogodzi\u0107 wolno\u015bci cz\u0142owieka z rz\u0105dami autorytarnymi, a wolno\u015b\u0107 gospodarcza nie os\u0142odzi nikomu zniewolenia kulturowego i politycznego. A jednak istnieje wa\u017cny zwi\u0105zek i wa\u017cna dyskusja mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi formacjami politycznymi dotycz\u0105ca w\u0142a\u015bnie relacji mi\u0119dzy wolno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105 a innymi obszarami wolno\u015bci. <\/p>\n
Jedni m\u00f3wi\u0105: bez ca\u0142kowicie liberalnego rynku jeste\u015bmy zniewoleni przez biurokrat\u00f3w. Inni za\u015b m\u00f3wi\u0105: ca\u0142kowicie wolny rynek prowadzi do tego, \u017ce wielu staje si\u0119 bogatymi i mo\u017ce korzysta\u0107 ze swoich swob\u00f3d, i wybiera\u0107, co chc\u0105 robi\u0107, jednak\u017ce wielu innych jest biednych, a bieda wyklucza wolno\u015b\u0107, gdy\u017c sprawia, \u017ce wszystkie si\u0142y biedaka id\u0105 na podtrzymanie jego egzystencji, za\u015b brak \u015brodk\u00f3w uniemo\u017cliwia mu dokonywanie realnych wybor\u00f3w i w og\u00f3le wszelk\u0105 woln\u0105 aktywno\u015b\u0107; wolno\u015b\u0107 biednych jest fikcj\u0105. To bardzo trudna debata. Nie zajm\u0119 w niej stanowiska \u2013 chcia\u0142bym tylko, \u017ceby\u015bcie o tej debacie wiedzieli.<\/p>\n
Prosi\u0142em Was, aby\u015bcie odeszli od Janusza Korwin-Mikkego. My\u015bl\u0119, \u017ce ostatnie tygodnie wyzwoli\u0142y Was od wszelkich z\u0142udze\u0144, wi\u0119c nie wracam ju\u017c do tego.<\/p>\n
Na koniec nie mog\u0119 jednak nie odnie\u015b\u0107 si\u0119 do antysemityzmu przebijaj\u0105cego z niekt\u00f3rych Waszych wypowiedzi. Trzymaj\u0105c z Now\u0105 Prawic\u0105, bierzecie w pewnym sensie na siebie to, co wyprawiaj\u0105 Wasi publicy\u015bci i gazety w rodzaju \u201eNajwy\u017cszego Czasu\u201d. Co do tego, \u017ce zion\u0105 oni paranoiczn\u0105 nienawi\u015bci\u0105 do \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy urastaj\u0105 w ich oczach do postaci przera\u017aliwych demon\u00f3w chc\u0105cych opanowa\u0107 ca\u0142y \u015bwiat albo wampir\u00f3w wysysaj\u0105cych krew z chrze\u015bcija\u0144skich \u017cy\u0142, to teksty m\u00f3wi\u0105 same za siebie. Nie w tym rzecz. Rzecz w tym, \u017ce niekt\u00f3rzy z Was nie widz\u0105 w tym nic szczeg\u00f3lnie z\u0142ego. Wielu z Was antysemityzm po prostu nie przeszkadza. I to jest smutne. Zn\u00f3w chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107: poczytajcie troch\u0119 o antysemityzmie, jego pod\u0142o\u017cu i konsekwencjach. Ale raczej nie poczytacie. I to tak\u017ce jest smutne.<\/p>\n
Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce m\u00f3j list wywo\u0142a\u0142 liczne reakcje. Odpowiedzia\u0142em osobno na kilka z nich, kt\u00f3re wydawa\u0142y mi si\u0119 najbardziej wnikliwe, a jednocze\u015bnie pe\u0142ne kultury, w tym kultury s\u0142owa. Wiem, \u017ce to, co napisa\u0142em tutaj, nie zadowoli tych, kt\u00f3rzy czekali na bardziej osobist\u0105 odpowied\u017a na ich konkretne uwagi. Te uwagi odznacza\u0142y si\u0119 jednak ogromn\u0105 powtarzalno\u015bci\u0105 i w wi\u0119kszo\u015bci opiera\u0142y si\u0119 na nieporozumieniu, kt\u00f3re tutaj tak dobitnie staram si\u0119 wyja\u015bni\u0107: \u017ce mianowicie nie przeciwstawiam Waszym pogl\u0105dom \u017cadnych innych pogl\u0105d\u00f3w, tylko prosz\u0119 o podj\u0119cie pr\u00f3by bardziej uwa\u017canego, m\u0105drego, wolnego od arogancji ukszta\u0142towania w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w. To d\u0142ugi proces. <\/p>\n
Zdradz\u0119 Wam, \u017ce sam, cho\u0107 tyle ju\u017c my\u015bl\u0119 i tyle ju\u017c czyta\u0142em o polityce, mam jeszcze pogl\u0105dy nie do ko\u0144ca ukszta\u0142towane, a w wielu sprawach nie zdob\u0119d\u0119 si\u0119 pewnie ju\u017c nigdy na osobisty os\u0105d. No ale chyba nie trzeba mie\u0107 zdania w ka\u017cdej sprawie. Bywajcie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Najpierw musz\u0119 Was przeprosi\u0107, \u017ce odpowiadam z takim op\u00f3\u017anieniem. Przyczyn\u0105 jest niebywa\u0142y zalew wpis\u00f3w i list\u00f3w, kt\u00f3re otrzyma\u0142em. Ponad 800 os\u00f3b zdecydowa\u0142o si\u0119 zareagowa\u0107. Przyznam, \u017ce nie by\u0142em w stanie przeczyta\u0107 wszystkiego dok\u0142adnie. Personalnie odpowiedzia\u0142em na kilka list\u00f3w, a niniejszy wpis jest odpowiedzi\u0105 \u201ezbiorow\u0105\u201d. Nie jestem w stanie upora\u0107 si\u0119 z tym w inny spos\u00f3b.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[161,160,168],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/604"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=604"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/604\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":710,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/604\/revisions\/710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=604"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}