Za p\u00f3\u0142tora roku w Pary\u017cu odb\u0119dzie si\u0119 XXXIII olimpiada. Do tego czasu wiele si\u0119 mo\u017ce jeszcze wydarzy\u0107 w zwi\u0105zku z wojn\u0105 w Ukrainie, \u0142\u0105cznie z ustanowieniem pokoju. Jednak\u017ce ju\u017c wkr\u00f3tce trzeba b\u0119dzie podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, czy sportowcy z Rosji i Bia\u0142orusi b\u0119d\u0105 mieli prawo w niej uczestniczy\u0107, a je\u015bli tak, to czy na prawach reprezentant\u00f3w swoich pa\u0144stw. Rzadko si\u0119 zdarza, aby na tak wielk\u0105, mi\u0119dzynarodow\u0105 skal\u0119 toczy\u0142a si\u0119 dyskusja o charakterze \u015bci\u015ble etycznym, nawet je\u015bli jej kontekst jest polityczny. Mamy bowiem do czynienia z dylematem, i to dylematem zwi\u0105zanym z konfliktem racji moralnych: dopu\u015bci\u0107 Rosj\u0119 z Bia\u0142orusi\u0105 czy nie dopu\u015bci\u0107?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Po\u015brednie, salomonowe rozwi\u0105zanie, kt\u00f3re proponuje MKOl, aby sportowcy wyst\u0105pili jako reprezentanci narodowych komitet\u00f3w olimpijskich, prawie na pewno nie przejdzie, bo wiadomo, \u017ce sport kontrolowany jest przez pa\u0144stwo, a sportowcy dopuszczani do udzia\u0142u w olimpiadach s\u0105 politycznie \u201epewni\u201d. Je\u015bli znale\u017aliby si\u0119 w Pary\u017cu w dowolnym charakterze Rosjanie i Bia\u0142orusini, to z pewno\u015bci\u0105 tacy, kt\u00f3rzy popieraj\u0105 Putina i jego wojn\u0119 \u2013 ewentualni dysydenci pewnie mogliby by\u0107 dopuszczeni jako \u201ebezpa\u0144stwowcy\u201d, ale to nie ich przecie\u017c dotyczy sp\u00f3r. Chodzi o regularnych sportowc\u00f3w, sponsorowanych przez pa\u0144stwo, a nierzadko przez wojsko i s\u0142u\u017cby. Mieliby oddawa\u0107 si\u0119 szlachetnej rywalizacji z reprezentacj\u0105 Ukrainy? Jak maj\u0105 si\u0119 czu\u0107 ukrai\u0144scy sportowcy, kt\u00f3rych koleg\u00f3w popierane przez rosyjskich sportowc\u00f3w wojsko Putina po prostu zabija?<\/p>\n\n\n\n
Zapowied\u017a ok. 35 kraj\u00f3w, \u017ce mog\u0105 nawet zbojkotowa\u0107 olimpiad\u0119, je\u015bli zostan\u0105 do niej dopuszczeni Rosjanie, jest ca\u0142kiem zrozumia\u0142a, i zrozumia\u0142a tym bardziej, \u017ce dla w\u0142adz ukrai\u0144skich ta sprawa ma znaczenie moralne i emocjonalne wagi najwy\u017cszej. Robi\u0105 co tylko w ich mocy, aby zapobiec udzia\u0142owi wrogiej dru\u017cyny i mo\u017cna uzna\u0107 za pewnik, \u017ce je\u015bli na olimpiadzie b\u0119dzie reprezentacja Rosji, to nie b\u0119dzie reprezentacji Ukrainy. A trudno sobie wyobrazi\u0107 udane igrzyska z \u201ewielkim nieobecnym\u201d. By\u0142yby zha\u0144bione i zdegradowane. Nikt tego nie chce.<\/p>\n\n\n\n
W pewnym sensie Ukraina stawia wi\u0119c wszystkich pod \u015bcian\u0105. To w jej mocy jest przes\u0105dzi\u0107 o moralnej kl\u0119sce MKOl i igrzysk. Dlatego jej zabiegi o wykluczenie Rosji si\u0142\u0105 rzeczy maj\u0105 charakter moralnego szanta\u017cu. Nie znaczy to jeszcze wcale, \u017ce Ukrai\u0144cy nie maj\u0105 racji. Cho\u0107 to raczej nietypowe, to jednak moralny szanta\u017c mo\u017ce by\u0107 stosowany w s\u0142usznej sprawie, a nawet je\u015bli uwa\u017ca si\u0119 go za \u015brodek amoralny, to bynajmniej nie znaczy to, \u017ce wolno ukara\u0107 tego, kto si\u0119 do niego ucieka, pozbawieniem go praw, kt\u00f3re s\u0142usznie mu si\u0119 nale\u017c\u0105. A Ukrai\u0144com z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nale\u017cy si\u0119 to, aby nie byli zmuszeni rywalizowa\u0107 z Rosjanami na olimpiadzie. By\u0142oby to dla nich tym bardziej upokarzaj\u0105ce, \u017ce generalnie Rosja jest w sporcie silniejsza i najcz\u0119\u015bciej Ukrai\u0144cy by z Rosjanami t\u0119 rywalizacj\u0119 przegrywali.<\/p>\n\n\n\n
S\u0105 jednak\u017ce i racje przemawiaj\u0105ce za tym, \u017ceby Rosji z Bia\u0142orusi\u0105 nie wyklucza\u0107. Jedn\u0105 z nich podnosz\u0105 w\u0142adze MKOl, kt\u00f3re twierdz\u0105, \u017ce sportowcy nie s\u0105 winni temu, co wyczyniaj\u0105 w\u0142adze ich kraj\u00f3w. Nie s\u0105 mo\u017ce winni, lecz wyst\u0119puj\u0105c pod flag\u0105 zbrodniczego pa\u0144stwa, robi\u0105 mu reklam\u0119 i z nim kolaboruj\u0105. Zreszt\u0105 samo wystawienie rosyjskiego sportowca w igrzyskach dowodzi ju\u017c, \u017ce jest kolaborantem re\u017cimu. Argument jest wi\u0119c nietrafny.<\/p>\n\n\n\n
Trudniejsza jest sprawa z drugim argumentem, kt\u00f3ry powiada, \u017ce Rosja nie jest jedynym zbrodniczym re\u017cimem, wi\u0119c konsekwentnie nale\u017ca\u0142oby zabroni\u0107 udzia\u0142u jeszcze kilku reprezentacjom narodowym. I to nie byle jakim, bo przecie\u017c zbrodni na swoich obywatelach dopuszczaj\u0105 si\u0119 nawet totalitarne Chiny. A co z Iranem, kt\u00f3ry morduje kobiety?<\/p>\n\n\n\n
Tu docieramy do sedna sprawy. Ruch olimpijski nie jest wy\u0142\u0105cznie apolityczn\u0105 rywalizacj\u0105 sportowc\u00f3w w imi\u0119 uniwersalnych warto\u015bci sportu i cielesno-duchowej t\u0119\u017cyzny. Jest, i zawsze by\u0142, form\u0105 rywalizacji narod\u00f3w, maj\u0105c\u0105 \u0142agodzi\u0107 ich konflikty i przenosi\u0107 je na bezpieczniejszy plan. W konsekwencji takie \u201eusportowienie\u201d konfliktu mog\u0142oby nawet s\u0142u\u017cy\u0107 pokojowi przez roz\u0142adowanie napi\u0119cia i zapobie\u017cenie wojnie. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce idea sportu jako wojny zast\u0119pczej jest pi\u0119kna, lecz chyba utopijna. Chyba nie uda\u0142o si\u0119 nigdy zapobiec nieszcz\u0119\u015bciu dzi\u0119ki olimpiadzie. Wielu re\u017cimom uda\u0142o si\u0119 za to odnie\u015b\u0107 korzy\u015b\u0107 wizerunkow\u0105 z organizacji igrzysk.<\/p>\n\n\n\n
Koronnym przyk\u0142adem s\u0105 Niemcy. Wroc\u0142awski stadion do dzi\u015b nosi nazw\u0119 olimpijskiego, cho\u0107 chyba wszyscy \u017ca\u0142ujemy, i\u017c w roku 1936 pozwolono Hitlerowi zorganizowa\u0107 zawody, kt\u00f3re by\u0142y okazj\u0105 do promocji nazizmu i umocni\u0142y tego dyktatora. Gdyby w\u00f3wczas powiedziano Niemcom \u201enie\u201d, wiele rzeczy mog\u0142oby p\u00f3\u017aniej wygl\u0105da\u0107 inaczej. Nad bojkotem zastanawiali si\u0119 Amerykanie, lecz w ko\u0144cu sobie darowali. Niemcy ju\u017c dwa razy nie bra\u0142y dzia\u0142u w olimpiadzie \u2013 za kar\u0119 z powodu rozp\u0119tania Wielkiej Wojny. Uznano wi\u0119c, \u017ce wystarczy tego karania. Po II wojnie \u015bwiatowej, w roku 1948, Niemcom nie pozwolono na udzia\u0142 w igrzyskach, za to w kolejnych dw\u00f3ch imprezach wyst\u0119powa\u0142y jako \u201eNiemcy\u201d, cho\u0107 faktycznie by\u0142y podzielone.<\/p>\n\n\n\n
Argument konsekwencji jest wa\u017cny, lecz nierozstrzygaj\u0105cy. To, \u017ce nie stosujemy tych samych zasad wobec wszystkich \u2013 na przyk\u0142ad wobec wszystkich winowajc\u00f3w \u2013 mo\u017ce co najwy\u017cej oznacza\u0107, \u017ce jeste\u015bmy tch\u00f3rzami albo hipokrytami. Bynajmniej jednak\u017ce nie wynika st\u0105d taka konsekwencja (bo o wynikaniu logicznym w etyce trudno m\u00f3wi\u0107), \u017ce kt\u00f3remu\u015b z winowajc\u00f3w nale\u017cy si\u0119 odst\u0105pienie od ukarania go. Nakaz r\u00f3wnego traktowania winnych nie oznacza, \u017ce niesprawiedliwe poniechanie ukarania jednego winnego czyni niesprawiedliwym ukaranie drugiego. Z tego, \u017ce nie b\u0119dziemy zabrania\u0107 Syrii czy Iranowi udzia\u0142u w olimpiadzie w Pary\u017cu, nie \u201ewynika\u201d, \u017ce nie powinni\u015bmy zabroni\u0107 udzia\u0142u Rosji i Bia\u0142orusi.<\/p>\n\n\n\n
Tak naprawd\u0119 z udzia\u0142u w igrzyskach olimpijskich powinno zosta\u0107 wykluczonych wiele kraj\u00f3w. Wtedy jednak\u017ce igrzyska po prostu by upad\u0142y. MKOl boi si\u0119 precedensu, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by pchn\u0105\u0107 ca\u0142y ruch olimpijski na r\u00f3wni\u0119 pochy\u0142\u0105. Ale mo\u017ce warto po\u015bwi\u0119ci\u0107 olimpiady dla rewolucji moralnej w relacjach mi\u0119dzynarodowych? C\u00f3\u017c, nawet je\u015bli warto, to z pewno\u015bci\u0105 nie uczyni tego dobrowolnie MKOl. Ale to nie MKOl rz\u0105dzi \u015bwiatem.<\/p>\n\n\n\n
Wojna w Ukrainie jest wyj\u0105tkowa pod wieloma wzgl\u0119dami. Jednym z nich jest powszechne pot\u0119pienie, z jakim si\u0119 spotyka. \u015awiat niemal\u017ce nie jest w tej sprawie podzielony, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stw czuje empati\u0119 wobec Ukrai\u0144c\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie teraz zmienia si\u0119 stosunek narod\u00f3w do wojny jako takiej, bo zapewne jeszcze 20 lat temu ma\u0142o kogo interesowa\u0142by konflikt zbrojny o tereny, kt\u00f3rych nazwy ma\u0142o komu co\u015b m\u00f3wi\u0105. Dzi\u015b ca\u0142y \u015bwiat wie, \u017ce jest Ukraina i jest Donbas. Putin bodaj\u017ce trafi\u0142 akurat na taki moment, gdy idea pacyfistyczna i moralny gniew na dyktator\u00f3w sta\u0142y si\u0119 sk\u0142adnikami globalnej \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
To jeden z pozytywnych aspekt\u00f3w globalizacji. I dlatego s\u0105dz\u0119, \u017ce przyszed\u0142 ju\u017c czas na to, aby\u015bmy przestali traktowa\u0107 wojn\u0119 jako co\u015b nie wy\u0142\u0105cznie z\u0142ego, a w konsekwencji wyrzekli si\u0119 protekcjonalizmu zawartego w wyobra\u017ceniu, \u017ce napastnik i ofiara mog\u0105 sobie na marginesie swej wojny \u201epowalczy\u0107\u201d na arenie sportowej. Wojna w Ukrainie to nie zabawa, za to polityczne zwyci\u0119stwo Rosji, jakim by\u0142oby przeforsowanie udzia\u0142u jej ekipy sportowej w olimpiadzie w Pary\u017cu, dla Ukrainy by\u0142oby policzkiem, je\u015bli nie wr\u0119cz swego rodzaju zdrad\u0105. Je\u015bli z ca\u0142\u0105 powag\u0105 chcemy powiedzie\u0107 Rosji \u201enie\u201d, to nie mo\u017cemy puszcza\u0107 do niej olimpijskiego \u201eoczka\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Za p\u00f3\u0142tora roku w Pary\u017cu odb\u0119dzie si\u0119 XXXIII olimpiada. Do tego czasu wiele si\u0119 mo\u017ce jeszcze wydarzy\u0107 w zwi\u0105zku z wojn\u0105 w Ukrainie, \u0142\u0105cznie z ustanowieniem pokoju. Jednak\u017ce ju\u017c wkr\u00f3tce trzeba b\u0119dzie podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, czy sportowcy z Rosji i Bia\u0142orusi b\u0119d\u0105 mieli prawo w niej uczestniczy\u0107, a je\u015bli tak, to czy na prawach reprezentant\u00f3w swoich […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6328,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1307,1308],"tags":[1309],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6323"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6323"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6323\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6327,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6323\/revisions\/6327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6328"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6323"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6323"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6323"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}