{"id":6459,"date":"2023-05-03T13:05:12","date_gmt":"2023-05-03T11:05:12","guid":{"rendered":"http:\/\/hartman.blog.polityka.pl\/?p=6459"},"modified":"2023-05-03T22:24:40","modified_gmt":"2023-05-03T20:24:40","slug":"3-maja-dziwne-swieto-dziwnej-konstytucji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/2023\/05\/03\/3-maja-dziwne-swieto-dziwnej-konstytucji\/","title":{"rendered":"3 maja \u2013 dziwne \u015bwi\u0119to dziwnej konstytucji"},"content":{"rendered":"\n

\u015awi\u0119to 3 maja nale\u017cy do najdziwniejszych w polskim kalendarzu patriotycznym. Czcimy tego dnia wydarzenie nader dwuznaczne, paradoksalne, niedowa\u017cone, po\u0142owiczne, lecz jednocze\u015bnie pi\u0119kne i chwalebne.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Sejm czteroletni i kr\u00f3l Stanis\u0142aw August Poniatowski doprowadzili do uchwalenia jednej z pierwszych na \u015bwiecie pisanych konstytucji, czyli zbioru praw podstawowych i zasad ustrojowych. Niestety, ustr\u00f3j znany nam jako konstytucyjny ustr\u00f3j wolno\u015bci, czyli demokratyczne pa\u0144stwo prawa, ledwie tam prze\u015bwituje. Dokument sankcjonuje w Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w niemieck\u0105 monarchi\u0119 dziedziczn\u0105, wzmacnia prawa mieszczan, ograniczaj\u0105c odrobin\u0119 prawa szlachty, a nawet magnaterii, jednocze\u015bnie potwierdzaj\u0105c pa\u0144szczyzn\u0119, jakkolwiek pod protektoratem prawa.<\/p>\n\n\n\n

To taka mieszanina dawnego pa\u0144stwa feudalno-niewolniczego z elementami nowoczesno\u015bci. W dodatku uchwalona nieregulaminowo, \u017ceby nie powiedzie\u0107: podst\u0119pem. Jako \u017ce by\u0142 to sam pocz\u0105tek liberalnej rewolucji, z kt\u00f3rej narodzi\u0142 si\u0119 demokratyczny Zach\u00f3d, nie ma co narzeka\u0107. By\u0142 przecie\u017c dopiero rok 1791, a rzecz mia\u0142a miejsce w kraju ma\u0142o rozwini\u0119tym. Je\u015bli co\u015b takiego by\u0142o tu w og\u00f3le mo\u017cliwe, to dlatego, \u017ce doprowadzone do skrajno\u015bci warcholstwo panuj\u0105cej oligarchii, kt\u00f3ra to zepsuta w\u0142adz\u0105 absolutn\u0105 nad niewolnikami sta\u0142a si\u0119 anarchicznym zagro\u017ceniem sama dla siebie, nakaza\u0142o jej uczyni\u0107 co\u015b dla ratowania zagro\u017conego ca\u0142kowitym rozpadem pa\u0144stwa, a zw\u0142aszcza w\u0142asnych interes\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

O ile tre\u015b\u0107 konstytucji nie daje nam jakich\u015b specjalnych powod\u00f3w do dumy, o tyle jej znaczenie symboliczne ju\u017c tak. Symboliczne od samego pocz\u0105tku, bo konstytucja nigdy nie mia\u0142a szansy wej\u015b\u0107 w \u017cycie. Lecz w\u0142a\u015bnie dlatego sta\u0142a si\u0119 symbolem i idea\u0142em. I to od razu. Od pierwszego dnia by\u0142a bowiem ko\u015bci\u0105 niezgody po\u015br\u00f3d magnaterii i w relacjach z s\u0105siednimi mocarstwami. Zawi\u0105zana w Targowicy opozycja, wsparta rosyjsk\u0105 interwencj\u0105, zapocz\u0105tkowa\u0142a tragiczny okres upadku pa\u0144stwa polskiego i zabor\u00f3w. I tak ju\u017c musia\u0142o si\u0119 sta\u0107, \u017ce ci spo\u015br\u00f3d szlacheckich i mieszcza\u0144skich elit, kt\u00f3rzy przez nast\u0119pne 120 lat marzyli o odrodzeniu Polski, odwo\u0142ywali si\u0119 do mitu konstytucji. A mit, jak to mit, ma w sobie tylko troch\u0119 prawdy, za to du\u017co fantazmat\u00f3w i upi\u0119ksze\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Jak tam z t\u0105 konstytucj\u0105 by\u0142o naprawd\u0119, to ju\u017c ma\u0142o kto wiedzia\u0142 i ma\u0142o kto si\u0119 tym interesowa\u0142. Z biegiem czasu konstytucja \u2013 ta prawdziwa \u2013 stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej anachroniczna, nie robi\u0142a ju\u017c wra\u017cenia post\u0119powej. Paradoksalnie to w\u0142a\u015bnie ta bardzo ograniczona i cz\u0105stkowa post\u0119powo\u015b\u0107 konstytucji 3 maja sprawi\u0142a, \u017ce mog\u0142a sta\u0107 si\u0119 symbolem polsko\u015bci, wi\u0105\u017c\u0105cym nar\u00f3d i pa\u0144stwo z ide\u0105 wolno\u015bci, nawet dla dominuj\u0105cych zawsze w krajobrazie kulturowym i politycznym konserwatyst\u00f3w. W ko\u0144cu pa\u0144stwo zaprojektowane w konstytucji majowej pozostawa\u0142o pa\u0144stwem wyznaniowym, czyli katolickim. Dla elit katolickich konstytucja by\u0142a gwarancj\u0105, \u017ce reformacja ani prawos\u0142awie nigdy ju\u017c nie zwyci\u0119\u017c\u0105. I z pewno\u015bci\u0105 by\u0142o to dla nich wa\u017cniejsze ni\u017c prawa g\u0142osu dla mieszczan czy nawet ulgi w pa\u0144szczy\u017anie.<\/p>\n\n\n\n

Mit konstytucji 3 maja jest poniek\u0105d fa\u0142szywy i opiera si\u0119 na przemilczeniach, przerastaj\u0105cych w nieporozumienia, ignorancj\u0119, a czasami zwyk\u0142\u0105 hipokryzj\u0119. Przemilczamy to, \u017ce konstytucja wyra\u017ca\u0142a ducha ca\u0142kowicie obcego maj\u0105cemu si\u0119 dopiero narodzi\u0107 w ci\u0105gu stulecia od jej uchwalenia idea\u0142owi niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa narodowego. By\u0142 to dokument wpisuj\u0105cy si\u0119 w kultur\u0119 feudaln\u0105, nieznaj\u0105cy jeszcze nowoczesnego poj\u0119cia narodu (i dobrze!), jakkolwiek wprowadzaj\u0105cy korekt\u0119 ustrojow\u0105, umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 utrzymanie jeszcze przez jaki\u015b czas dawnych stosunk\u00f3w, czyli odrzucanego przez mieszcza\u0144skie rewolucje wieku XIX ancien r\u00e9gim<\/em>e’u. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142a manewrem wyprzedzaj\u0105cym w nadchodz\u0105cej wielkiej wojnie kulturowej, wojnie o wolno\u015b\u0107. Sta\u0142a po stronie dawnego porz\u0105dku, ratuj\u0105c go przy pomocy reform. Ale to przecie\u017c wystarczy, aby mo\u017cna by\u0142o \u2013 tylko odrobin\u0119 k\u0142ami\u0105c i manipuluj\u0105c \u2013 przedstawi\u0107 j\u0105 jako wolno\u015bciow\u0105. W ko\u0144cu przecie\u017c niekt\u00f3re jej zapisy sz\u0142y w dobrym, wolno\u015bciowym kierunku. Wystarczy nie powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142y to tylko taktyczne ust\u0119pstwa, i mamy gotowy grunt dla (do\u015b\u0107 ba\u0142amutnych) por\u00f3wna\u0144 z konstytucj\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 czy nawet rewolucyjn\u0105 Deklaracj\u0105 Praw Cz\u0142owieka i Obywatela z 1789 r.<\/p>\n\n\n\n

Jednak\u017ce istot\u0105 manipulacji, dzi\u0119ki kt\u00f3rej konstytucja 3 maja sta\u0142a si\u0119 tak trwa\u0142ym i p\u0142odnym spo\u0142ecznie symbolem wolno\u015bci, jest godna po\u017ca\u0142owania dwuznaczno\u015b\u0107 poj\u0119cia wolno\u015bci w kontek\u015bcie politycznym. Wolno\u015b\u0107 w znaczeniu, jakie ma to s\u0142owo w epoce nowoczesnej, a jednocze\u015bnie w znaczeniu, w zwi\u0105zku z kt\u00f3rym jeste\u015bmy z tego dokumentu \u2013 jako wolno\u015bciowego \u2013 dumni, to konstytucyjne gwarancje r\u00f3wnych <\/em>praw osobistych i politycznych dla wszystkich obywateli, bez r\u00f3\u017cnicy stanu. Tej nowoczesnej emancypacyjnej energii jest w konstytucji 3 maja niewiele, cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 daje si\u0119 j\u0105 odczu\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Jednak\u017ce istnieje jeszcze drugie poj\u0119cie wolno\u015bci, w kt\u00f3rym \u0142\u0105czy si\u0119 suwerenno\u015b\u0107 pa\u0144stwa z autonomi\u0105 (\u201ewolno\u015bci\u0105 szlacheck\u0105\u201d) cz\u0142onk\u00f3w jego elit. Dla ka\u017cdego co\u015b mi\u0142ego! Demokraci, m\u00f3wi\u0105c o konstytucji 3 maja jako wolno\u015bciowej, widz\u0105 w niej zacz\u0105tek my\u015blenia egalitarnego i demokratycznego, podwa\u017caj\u0105cego prerogatywy klas uprzywilejowanych, podczas gdy tzw. konserwaty\u015bci lubuj\u0105 si\u0119 w duchu suwerenno\u015bci, kt\u00f3ry do pewnego stopnia (nie licz\u0105c niemieckiego monarchy\u2026) odzwierciedla si\u0119 w tym s\u0142awetnym dokumencie, gwarantuj\u0105cym przywileje osobiste dla szlachty i duchownych oraz daj\u0105cym pa\u0144stwu odporno\u015b\u0107 na ewentualne przysz\u0142e \u2013 zewn\u0119trzne b\u0105d\u017a wewn\u0119trzne \u2013 zakusy na zmian\u0119 stosunk\u00f3w religijnych i os\u0142abienie Ko\u015bcio\u0142a. Do tego konserwaty\u015bci p\u00f3\u017aniejszych pokole\u0144, a zw\u0142aszcza ju\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bni, byli i s\u0105 na tyle ju\u017c nowocze\u015bni, \u017ce element liberalny, tak skromnie obecny w konstytucji majowej, w postaci dowarto\u015bciowania mieszczan i wzmocnienia prawnej ochrony w\u0142o\u015bcian, gotowi s\u0105 jak najszczerzej afirmowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

I tak to wszyscy roni\u0105 \u0142ezk\u0119 wzruszenia nad ow\u0105 nielegalnie uchwalon\u0105 i nigdy niewprowadzon\u0105 w \u017cycie, za to prowadz\u0105c\u0105 do wojny konstytucj\u0105, bez kt\u00f3rej jednak\u017ce demokratom by\u0142oby przez nast\u0119pne dwa stulecia znaczenie trudniej sia\u0107 swe idee na tym naszym politycznym ugorze. Dlatego \u2013 mimo wszystko \u2013 wiwat konstytucja!<\/p>\n\n\n\n

Dla ilustracji tych uwag poni\u017cej podaj\u0119 parafraz\u0119 tekstu konstytucji 3 maja w polszczy\u017anie wsp\u00f3\u0142czesnej:<\/p>\n\n\n\n

1. Religi\u0105 panuj\u0105c\u0105 jest katolicyzm<\/strong>, lecz inne wyznania b\u0119d\u0105 tolerowane.<\/p>\n\n\n\n

2. Szlachta\nma pierwsze\u0144stwo we wszystkim<\/strong>, zar\u00f3wno w sferze prywatnej,\njak i publicznej. Wszelkie przywileje szlachty zostaj\u0105 potwierdzone.<\/p>\n\n\n\n

3. Prawa mieszczan zostaj\u0105 potwierdzone jako chroni\u0105ce swobody szlachty.\u00a0Miasta s\u0105 wolne, a\u00a0mieszczanie r\u00f3wni sobie<\/strong>. \u017baden mieszczanin (podobnie jak szlachcic)\u00a0nie mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ziony bez s\u0105du<\/strong>. Dziedzice maj\u0105 prawo zak\u0142ada\u0107 nowe miasta, r\u00f3wnie\u017c wyzwalaj\u0105c w\u00a0tym celu rolnik\u00f3w.\u00a0Ka\u017cdy wolny cz\u0142owiek mo\u017ce zosta\u0107 obywatelem miasta.<\/strong>\u00a0Przyj\u0119cie obywatelstwa miasta przez szlachcica nie zmienia jego statusu szlacheckiego.\u00a0Urz\u0105d burmistrza, magistrat i\u00a0inne urz\u0119dy b\u0119d\u0105 wybieralne.<\/strong>\u00a0Prawa wyborcze przys\u0142uguj\u0105 w\u0142a\u015bcicielom posesji na terenie miasta. Urz\u0119d\u00f3w miejskich nie wolno \u0142\u0105czy\u0107 z\u00a0ziemskimi i\u00a0rz\u0105dowymi. Mieszczenie wybiera\u0107 b\u0119d\u0105 swoich przedstawicieli do Sejmu i\u00a0komisji sejmowych, a\u00a0tak\u017ce w\u0142adz wojew\u00f3dzkich. Po dw\u00f3ch latach przedstawiciele miast w\u00a0Sejmie (plenipotenci) otrzymaj\u0105 szlachectwo. Nobilitacja przys\u0142uguje r\u00f3wnie\u017c mieszczanom nabywaj\u0105cym wsie za sum\u0119 ponad dw\u00f3ch tys. z\u0142. Nobilitacja b\u0119dzie mo\u017cliwa tak\u017ce w\u00a0innych przypadkach, zw\u0142aszcza za\u015b za zas\u0142ugi wojskowe b\u0105d\u017a w\u00a0przypadku awansu na wysokie stanowisko w\u00a0administracji rz\u0105dowej. Gda\u0144sk i\u00a0Toru\u0144 zyskuj\u0105 prawo wnoszenia pr\u00f3\u015bb do Sejmu. W\u00a0mie\u015bcie obowi\u0105zuje wy\u0142\u0105cznie jurysdykcja wedle prawa miejskiego, z\u00a0zastrze\u017ceniem apelacji do s\u0105d\u00f3w miejskich wy\u017cszej instancji, a\u00a0nast\u0119pnie s\u0105d\u00f3w kr\u00f3lewskich (zadwornych) w\u00a0przypadku powa\u017cniejszych spraw. Obowi\u0105zek podatkowy na rzecz miasta jest powszechny i\u00a0nie przewiduje zwolnie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

4. Umowy pomi\u0119dzy szlacht\u0105 a rolnikami<\/strong> (w\u0142o\u015bcianami), okre\u015blaj\u0105ce ich wzajemne powinno\u015bci, zar\u00f3wno zawarte osobi\u015bcie, jak i zbiorowo, musz\u0105 by\u0107 przestrzegane, zachowuj\u0105c wa\u017cno\u015b\u0107 w kolejnych pokoleniach<\/strong>, i mog\u0105 by\u0107 zmienione lub rozwi\u0105zane wy\u0142\u0105cznie w trybie, kt\u00f3ry jest w nich samych przewidziany. Jednocze\u015bnie gwarantuje si\u0119 wolno\u015b\u0107 osobist\u0105<\/strong> (poruszania si\u0119, zatrudnienia i nabywania w\u0142asno\u015bci) dla repatriant\u00f3w i imigrant\u00f3w<\/strong> przybywaj\u0105cych do Polski.<\/p>\n\n\n\n

5. W\u0142adza bierze\nsw\u00f3j pocz\u0105tek z woli narodu. Zabezpieczenie wolno\u015bci obywatelskich\ni \u0142adu w pa\u0144stwie wymaga r\u00f3wnowagi trzech w\u0142adz: prawodawczej,\nwykonawczej (kr\u00f3l i rz\u0105d) oraz s\u0105downiczej.<\/p>\n\n\n\n

6. Sejm\n(Stany zgromadzone) sk\u0142ada si\u0119 z Izby poselskiej i Izby senatorskiej\n(pod przewodem kr\u00f3la). Pos\u0142owie i senatorowie s\u0105 reprezentantami ca\u0142ego\nnarodu. Decyzje w obu Izbach zapadaj\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w.<\/strong> W Senacie\nzasiadaj\u0105 biskupi, wojewodowie, kasztelani i ministrowie. Senat potwierdza\nka\u017cde prawo uchwalone przez Sejm. Senat ma prawo wstrzymywa\u0107 ustawy sejmowe a\u017c\ndo nast\u0119pnego zwyczajnego posiedzenia Sejmu (raz na dwa lata), gdzie jednak\u017ce\nmog\u0105 zosta\u0107 raz jeszcze potwierdzone. Pierwsze\u0144stwo w procedowaniu maj\u0105\npropozycje ustaw wychodz\u0105ce od kr\u00f3la i dotycz\u0105ce kwestii konstytucyjnych,\ncywilnoprawnych, karnoprawnych i podatkowych. Liczb\u0119 pos\u0142\u00f3w\ni senator\u00f3w okre\u015bli prawo ni\u017cszej rangi.<\/p>\n\n\n\n

7. W\u0142adza wykonawcza nale\u017cy do Stra\u017cy Praw (rz\u0105du). Tron kr\u00f3lewski nale\u017cy \u2013 a\u017c do wyga\u015bni\u0119cia dynastii \u2013 do elektora saskiego <\/strong>(tj. ksi\u0119cia o randze uprawniaj\u0105cej do wybierania cesarza), to jest obecnie do Fryderyka Augusta i jego zst\u0119pnych, a w szczeg\u00f3lno\u015bci przechodzi na jego najstarszego syna lub (z braku m\u0119skiego potomstwa) zi\u0119cia (za zgod\u0105 Sejmu) i wnuka. Powierzenie tronu polskiego elektorom saskim zabezpieczy Polsk\u0119 przed wp\u0142ywami mocarstw zagranicznych oraz ambicjami mo\u017cnych Polak\u00f3w. <\/strong>Po wyga\u015bni\u0119ciu dynastii elektor\u00f3w saskich Sejm wybierze kolejny dom panuj\u0105cy (elekcja przez famili\u0119). Stra\u017c Praw, czyli rz\u0105d powo\u0142any na dwa lata przez kr\u00f3la i obraduj\u0105cy pod przewodem kr\u00f3la, sk\u0142ada\u0107 si\u0119 b\u0119dzie z prymasa (b\u0119d\u0105cego jednocze\u015bnie prezesem komisji edukacyjnej), pi\u0119ciu ministr\u00f3w: policji, administracji (piecz\u0119ci), wojny, skarbu, spraw zagranicznych, oraz dw\u00f3ch sekretarzy (bez prawa g\u0142osu). Uprawnienia kr\u00f3la okre\u015bla umowa elekcyjna<\/strong> (pacta conventa<\/em>). W szczeg\u00f3lno\u015bci kr\u00f3l bije monet\u0119 oraz mianuje urz\u0119dnik\u00f3w, biskup\u00f3w i dow\u00f3dc\u00f3w wojskowych. W posiedzeniach Stra\u017cy (rz\u0105du) mo\u017ce bra\u0107 udzia\u0142 nast\u0119pca tronu oraz marsza\u0142ek Sejmu. Rezolucje rz\u0105du wymagaj\u0105 podpisu kr\u00f3la i w\u0142a\u015bciwego ministra. Spory powsta\u0142e na tym tle rozstrzyga Sejm. Wi\u0119kszo\u015bci\u0105 dw\u00f3ch trzecich g\u0142os\u00f3w, w tajnym g\u0142osowaniu, po\u0142\u0105czone Izby mog\u0105 odwo\u0142a\u0107 cz\u0142onka Stra\u017cy, zobowi\u0105zuj\u0105c kr\u00f3la do natychmiastowego powo\u0142ania innej osoby na to miejsce. Jurysdykcj\u0105 dla cz\u0142onk\u00f3w Stra\u017cy jest Sejm. Rz\u0105dowi podlegaj\u0105 komisje: edukacji, policji, wojska i skarbu oraz komisje porz\u0105dkowe w wojew\u00f3dztwach. Komisarzy wybiera Sejm.<\/p>\n\n\n\n

8. W\u0142adza s\u0105downicza nie mo\u017ce by\u0107 wykonywana ani przez kr\u00f3la, ani przez w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105.<\/strong> S\u0119dziowie s\u0105d\u00f3w pierwszej i drugiej instancji (w wojew\u00f3dztwach i powiatach) wybierani s\u0105 przez sejmiki. S\u0105dy te s\u0142u\u017cy\u0107 b\u0119d\u0105 szlachcie. Mieszczanom s\u0142u\u017c\u0105 s\u0105dy miejskie. Wolni w\u0142o\u015bcianie podlega\u0107 b\u0119d\u0105 jurysdykcji s\u0105d\u00f3w referendalnych. Komisje wykonawcze b\u0119d\u0105 mia\u0142y s\u0105dy w sprawach im podleg\u0142ych (tj. administracyjnych). S\u0105dem najwy\u017cszym ustanawia si\u0119 s\u0105d sejmowy, wybierany na ka\u017cdym posiedzeniu (co dwa lata), orzekaj\u0105cy w sprawach wyst\u0119pk\u00f3w przeciwko narodowi i kr\u00f3lowi.<\/p>\n\n\n\n

9.\nW przypadku ma\u0142oletnio\u015bci kr\u00f3la, choroby psychicznej kr\u00f3la b\u0105d\u017a uwi\u0119zienia\nkr\u00f3la na wojnie ustanawia si\u0119 regencj\u0119. Regencj\u0119 sprawuje kr\u00f3lowa b\u0105d\u017a prymas. Niepoczytalno\u015b\u0107\nkr\u00f3la stwierdzi\u0107 mog\u0105 po\u0142\u0105czone Izby trzema czwartymi g\u0142os\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

10. Komisja\nedukacyjna czuwa nad edukacj\u0105 syn\u00f3w kr\u00f3la. Sejm wys\u0142uchuje sprawozda\u0144 na temat\npost\u0119p\u00f3w kr\u00f3lewicz\u00f3w w nauce.<\/strong> Zadaniem wychowania\nnast\u0119pc\u00f3w tronu jest wpojenie im religii, mi\u0142o\u015bci cnoty, ojczyzny, wolno\u015bci\ni konstytucji.<\/p>\n\n\n\n

11. Wszyscy obywatele zobowi\u0105zani s\u0105 do obrony ojczyzny. Wojsko podlega kr\u00f3lowi i w\u0142adzy wykonawczej, sk\u0142adaj\u0105c przysi\u0119g\u0119 na wierno\u015b\u0107 narodowi i kr\u00f3lowi oraz \u201ena obron\u0119 konstytucji narodowej\u201d. Wojsko mo\u017ce zosta\u0107 u\u017cyte w celu obrony terytorium kraju lub \u201ena pomoc prawu, gdyby kto egzekucji jego nie by\u0142 pos\u0142usznym\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015awi\u0119to 3 maja nale\u017cy do najdziwniejszych w polskim kalendarzu patriotycznym. Czcimy tego dnia wydarzenie nader dwuznaczne, paradoksalne, niedowa\u017cone, po\u0142owiczne, lecz jednocze\u015bnie pi\u0119kne i chwalebne.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6460,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[366,1338,1337,1336],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6459"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6459"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6459\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6467,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6459\/revisions\/6467"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6460"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6459"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6459"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6459"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}