Pozw\u00f3lcie, \u017ce zaczn\u0119 od ma\u0142ej anegdotki, kt\u00f3ra t\u0142umaczy dzisiejsz\u0105 publikacj\u0119. Ot\u00f3\u017c kilkana\u015bcie lat temu publicznie skrytykowa\u0142em polski Kodeks Etyki Lekarskiej, skutkiem czego ponad tysi\u0105c dwustu lekarzy i lekarek skierowa\u0142o do ministra Bartosza Ar\u0142ukowicza list protestacyjny przeciwko mojej skromnej osobie. To pokazuje, jak wra\u017cliwe na krytyk\u0119 jest \u015brodowisko lekarskie. Wprawdzie po jakim\u015b czasie KEL nieznacznie zmodyfikowano, ale to nie wystarczy. Kodeks w dalszym ci\u0105gu jest z\u0142y i nie jest to tylko moja opinia, lecz przekonanie bardzo wielu lekarzy oraz bioetyk\u00f3w. Trzeba go po prostu napisa\u0107 od nowa.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Jako \u017ce sta\u0142em si\u0119 niejako „twarz\u0105 krytyki KEL”, w 2014 r. \u00f3wczesny szef warszawskiej Okr\u0119gowej Izby Lekarskiej, dzi\u015b nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c dr Andrzej Sawoni, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do mnie z pro\u015bb\u0105 o opracowanie projektu nowego KEL. Wykona\u0142em powierzone mi zadanie, gdy\u017c we wsp\u00f3\u0142pracy z prawniczk\u0105, specjalistk\u0105 w zakresie prawa medycznego prof. Dorot\u0105 Karkowsk\u0105 (obecnie pracuj\u0105c\u0105, podobnie jak ja, na Wydziale Nauk o Zdrowiu CM UJ) faktycznie przygotowa\u0142em taki dokument. Po drodze konsultowa\u0142em go z kilkoma profesorami medycyny, uwzgl\u0119dniaj\u0105c cz\u0119\u015b\u0107 ich uwag. Niestety, w owym czasie dosz\u0142o do zmiany w\u0142adzy i ca\u0142a sprawa ugrz\u0119z\u0142a, a wreszcie zosta\u0142a zapomniana.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b jednak\u017ce powia\u0142y nowe wiatry i w ka\u017cdym resorcie, r\u00f3wnie\u017c w resorcie zdrowia, my\u015bli si\u0119 z nadziej\u0105 o przysz\u0142o\u015bci i projektuje zmiany. To bardzo dobry moment na dyskusj\u0119 o ustroju samorz\u0105du lekarskiego, o ustawie, kt\u00f3ra go definiuje, a tak\u017ce w\u0142a\u015bnie o KEL. Osobi\u015bcie jestem zdania, \u017ce warto wprowadzi\u0107 wi\u0119cej demokracji i pluralizmu w izbach lekarskich, podpatruj\u0105c, jak to wygl\u0105da w najbardziej rozwini\u0119tych krajach. A Kodeks Etyki Lekarskiej musi wreszcie sta\u0107 si\u0119 nowoczesnym dokumentem, odpowiadaj\u0105cym wsp\u00f3\u0142czesnym standardom kultury bioetycznej – takiej, jak\u0105 poszczyci\u0107 si\u0119 mog\u0105 kraje zachodniej Europy. Jest to r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bciwy moment, aby nadrobi\u0107 dwa wielkie zaniedbania w rozwoju prawa medycznego i sytemu instytucjonalnego zdrowia publicznego w Polsce. Najwy\u017cszy czas powo\u0142a\u0107 Narodowy Komitet Bioetyczny przy rz\u0105dzie oraz usankcjonowa\u0107 prawnie tzw. advance directives<\/em>, czyli „testament \u017cycia”.<\/p>\n\n\n\n Maj\u0105c nadziej\u0119 na pobudzenie dyskusji o tych fundamentalnych dla polskiej medycyny sprawach, pozwalam sobie (w porozumieniu z prof. Karkowsk\u0105) opublikowa\u0107 swoje opracowanie sprzed blisko dziewi\u0119ciu lat. Nie robi\u0119 sobie z\u0142udze\u0144, \u017ce samorz\u0105d lekarski b\u0119dzie pracowa\u0142 na tym dokumencie (tak jak to by\u0142o w\u00f3wczas w planach), lecz mimo to mam nadziej\u0119, \u017ce w jakim\u015b stopniu stanie si\u0119 dla tw\u00f3rc\u00f3w nowego KEL inspiracj\u0105.<\/p>\n\n\n\n (projekt)<\/p>\n\n\n\n PRZYRZECZENIE LEKARSKIE<\/p>\n\n\n\n Z szacunkiem i wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 dla moich Nauczycieli przyjmuj\u0119 przyznany\nmi tytu\u0142 lekarza\/lekarki i przyrzekam:<\/p>\n\n\n\n – wype\u0142nia\u0107 sumiennie swoje obowi\u0105zki zawodowe; – wed\u0142ug najlepszej mej wiedzy leczy\u0107 chorych, przeciwdzia\u0142a\u0107\ncierpieniu i zapobiega\u0107 chorobom, odnosz\u0105c si\u0119 do wszystkich chorych z jednakim\nszacunkiem i nios\u0105c im pomoc zawsze z t\u0105 sam\u0105 gorliwo\u015bci\u0105, bez wzgl\u0119du na ich\np\u0142e\u0107, wiek, ras\u0119, narodowo\u015b\u0107, przynale\u017cno\u015b\u0107 etniczn\u0105, pogl\u0105dy polityczne, stan\nmaj\u0105tkowy i inne cechy, kt\u00f3rymi ludzie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie;<\/p>\n\n\n\n – szanowa\u0107 godno\u015b\u0107 osobist\u0105 oraz autonomi\u0119 ka\u017cdego chorego i nie\nnadu\u017cywa\u0107 zaufania, kt\u00f3rym obdarza mnie chory powierzaj\u0105cy mi swoje zdrowie;<\/p>\n\n\n\n – dochowa\u0107 tajemnicy lekarskiej, nawet po \u015bmierci chorego;<\/p>\n\n\n\n – strzec dobrego imienia stanu lekarskiego i niczym nie splami\u0107 honoru\nlekarza;<\/p>\n\n\n\n – szanowa\u0107 koleg\u00f3w lekarzy i wszystkich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w;<\/p>\n\n\n\n – stale poszerza\u0107 swoj\u0105 wiedz\u0119 medyczn\u0105 i podawa\u0107 do wiadomo\u015bci \u015bwiata\nlekarskiego wszystko, co uda mi si\u0119 odkry\u0107, wynale\u017a\u0107 b\u0105d\u017a udoskonali\u0107.<\/p>\n\n\n\n PRZYRZEKAM TO UROCZY\u015aCIE!<\/p>\n\n\n\n Rozdzia\u0142 I<\/p>\n\n\n\n Rola Kodeksu Etyki Lekarskiej<\/strong><\/p>\n\n\n\n Art. 1. Niniejszy Kodeks Etyki Lekarskiej wyra\u017ca podstawowe zasady etosu zawodowego polskiego lekarza i og\u0142asza je publicznie dla wsp\u00f3lnego dobra ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, a zw\u0142aszcza chorych.<\/p>\n\n\n\n Art. 2. Niniejszy Kodeks Etyki Lekarskiej s\u0142u\u017cy wsp\u00f3lnocie zawodowej lekarek i lekarzy, artyku\u0142uj\u0105c jej warto\u015bci i zasady, kt\u00f3re znajduj\u0105c uznanie spo\u0142eczne i wzbudzaj\u0105c zaufanie do lekarzy, potwierdzaj\u0105 wysok\u0105 godno\u015b\u0107 zawodu lekarza i lekarskiej korporacji zawodowej.<\/p>\n\n\n\n Art. 3. Niniejszy Kodeks Etyki Lekarskiej zawiera tre\u015bci etyczne. Nie zast\u0119puje prawa powszechnego i uregulowa\u0144 administracyjnych, jakkolwiek mo\u017ce je uzupe\u0142nia\u0107 i rozwija\u0107, nak\u0142adaj\u0105c na lekarzy zobowi\u0105zania natury moralnej id\u0105ce dalej i wymagaj\u0105ce od lekarza wi\u0119cej ni\u017c litera prawa. Tre\u015bci Kodeksu nale\u017cy interpretowa\u0107 w duchu analizy etycznej, nie za\u015b egzegezy prawniczej.<\/p>\n\n\n\n Art. 4. Niniejszy Kodeks Etyki Lekarskiej stanowi nadrz\u0119dny polski dokument etyki lekarskiej, do kt\u00f3rego odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 powinny strony post\u0119powa\u0144 prowadzonych w obszarze odpowiedzialno\u015bci zawodowej lekarzy. Jednocze\u015bnie wyra\u017ca si\u0119 nadziej\u0119, \u017ce Kodeks Etyki Lekarskiej znajdzie uznanie r\u00f3wnie\u017c po stronie organ\u00f3w wymiaru sprawiedliwo\u015bci Rzeczypospolitej Polskiej i b\u0119dzie przez nie brany pod uwag\u0119 jako jedno ze \u017ar\u00f3de\u0142 oceny materii procesowej. Pozosta\u0142e rekomendacje i deklaracje bioetyczne, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142o ju\u017c b\u0105d\u017a przyjmie w przysz\u0142o\u015bci \u015brodowisko zawodowe lekarzy, nie powinny popada\u0107 w sprzeczno\u015b\u0107 z zasadami Kodeksu Etyki Lekarskiej.<\/p>\n\n\n\n Art. 5. Niniejszy Kodeks Etyki Lekarskiej, podobnie jak bioetyczne dokumenty regulacyjne dotycz\u0105ce szczeg\u00f3\u0142owych kwestii w r\u00f3\u017cnych obszarach dzia\u0142alno\u015bci medycznej, nie powinny by\u0107 traktowane jako algorytmy dzia\u0142ania lekarza, kt\u00f3rych wype\u0142nienie zwalnia go z odpowiedzialno\u015bci moralnej za swe czyny i zaniechania. Zadaniem Kodeksu jest podbudowa\u0107 wra\u017cliwo\u015b\u0107 moraln\u0105 lekarza i ukierunkowa\u0107 j\u0105 za pomoc\u0105 poj\u0119\u0107 i zasad, w kt\u00f3rych wyra\u017ca si\u0119 \u015bwiadoma i racjonalna etyczno\u015b\u0107. W \u017cadnym razie Kodeks nie mo\u017ce zast\u0105pi\u0107 osobistej moralno\u015bci lekarza i lekarskiego sumienia.<\/p>\n\n\n\n Art. 6. W wypadkach nieprzewidzianych w niniejszym Kodeksie Etyki Lekarskiej nale\u017cy kierowa\u0107 si\u0119 zasadami wyra\u017conymi w uchwa\u0142ach w\u0142adz samorz\u0105du lekarskiego, w orzecznictwie s\u0105d\u00f3w lekarskich, w uznanych przez naukowe towarzystwa lekarskie rekomendacjach bioetycznych, jak r\u00f3wnie\u017c dobrymi obyczajami przyj\u0119tymi przez \u015brodowisko lekarskie.<\/p>\n\n\n\n Art. 7. Obowi\u0105zkiem lekarzy nauczaj\u0105cych student\u00f3w medycyny jest propagowa\u0107 niniejszy Kodeks Etyki Lekarskiej oraz wdra\u017ca\u0107 student\u00f3w w realizacj\u0119 jego zasad i warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Rozdzia\u0142 II<\/p>\n\n\n\n Powo\u0142anie lekarza<\/strong><\/p>\n\n\n\n Art. 8. Salus aegroti suprema lex esto<\/em>. Powo\u0142aniem lekarza jest ochrona \u017cycia i zdrowia ludzkiego, leczenie chorych, niesienie ulgi w cierpieniu oraz zapobieganie chorobom. Lekarz nie mo\u017ce pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 wiedz\u0105 i umiej\u0119tno\u015bci\u0105 lekarsk\u0105 w celach sprzecznych z tym powo\u0142aniem.<\/p>\n\n\n\n Art. 9. Primum non nocere<\/em>. Bezpiecze\u0144stwo pacjentek i pacjent\u00f3w jest przedmiotem szczeg\u00f3lnej troski i uwagi lekarza. Lekarz powinien czyni\u0107 wszystko, co zaleca aktualna wiedza medyczna i standardy zawodowe, aby zminimalizowa\u0107 ryzyko niepo\u017c\u0105danych skutk\u00f3w zdrowotnych podejmowanych przez niego czynno\u015bci. O ryzyku szkodliwych dla pacjenta nast\u0119pstw interwencji medycznej, takich jak mo\u017cliwe powik\u0142ania pooperacyjne b\u0105d\u017a skutki uboczne stosowania niekt\u00f3rych lek\u00f3w, pacjent powinien by\u0107 rzetelnie i przyst\u0119pnie informowany.<\/p>\n\n\n\n Art. 10. Najwy\u017cszym nakazem etycznym lekarza jest dobro chorego. Gdy podstawowe dobro chorego wchodzi w kolizj\u0119 z warto\u015bciami materialnymi, zwi\u0105zanymi z rynkiem us\u0142ug medycznych, b\u0105d\u017a jest w istotnej mierze zagro\u017cone przez okoliczno\u015bci natury biurokratycznej, lekarz musi da\u0107 mu pierwsze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n Art. 11. Lekarz szanuje prawo oraz autorytet nauki. Niemniej dla wype\u0142nienia swoich zada\u0144 w trudnych i z\u0142o\u017conych okoliczno\u015bciach lekarz, dzia\u0142aj\u0105c w dobrej wierze i w interesie pacjenta, musi posiada\u0107 pewn\u0105 swobod\u0119 w zakresie czynno\u015bci zawodowych, bior\u0105c za nie odpowiedzialno\u015b\u0107. Wyra\u017ca si\u0119 w tym szczeg\u00f3lna trudno\u015b\u0107, a jednocze\u015bnie szczeg\u00f3lna godno\u015b\u0107 profesji lekarskiej.<\/p>\n\n\n\n Art. 12. W wypadkach niecierpi\u0105cych zw\u0142oki lekarz podejmuje dzia\u0142ania ratuj\u0105ce zdrowie i \u017cycie ludzkie, nie bacz\u0105c na zakres swoich obowi\u0105zk\u00f3w wynikaj\u0105cych z umowy o zatrudnienie, czas, miejsce ani niesprzyjaj\u0105ce okoliczno\u015bci. Obowi\u0105zkiem lekarza jest zawsze odpowiedzie\u0107 na wezwanie: \u201eCzy jest tu lekarz?\u201d. Gotowo\u015b\u0107 niesienia pomocy lekarskiej, ilekro\u0107 zagro\u017cone jest ludzkie zdrowie i \u017cycie, stanowi o szczeg\u00f3lnej godno\u015bci i wielko\u015bci powo\u0142ania lekarza.<\/p>\n\n\n\n Rozdzia\u0142 III<\/p>\n\n\n\n Lekarz osob\u0105 godn\u0105 zaufania<\/strong><\/p>\n\n\n\n Art. 13. Lekarz post\u0119puje w spos\u00f3b, kt\u00f3ry umacnia zaufanie pomi\u0119dzy pacjentami i lekarzami oraz pomi\u0119dzy wsp\u00f3\u0142pracownikami, b\u0119d\u0105c osob\u0105 uczciw\u0105, kompetentn\u0105, s\u0142own\u0105, dyskretn\u0105, lojaln\u0105 i rzeteln\u0105.<\/p>\n\n\n\n Art. 14. Lekarz jest sprzymierze\u0144cem swojego pacjenta, a w pewnym zakresie \u2013 wszystkich chorych. Je\u015bli jest to zgodne z wol\u0105 pacjenta i mo\u017cliwe, lekarz stara si\u0119 budowa\u0107 wok\u00f3\u0142 pacjenta przymierze terapeutyczne obejmuj\u0105ce pacjenta, personel medyczny i osoby bliskie pacjentowi. Sprzymierzone osoby dzia\u0142aj\u0105 solidarnie na rzecz jak najlepszego zaspokojenia potrzeb zwi\u0105zanych z leczeniem i opiek\u0105, ujmuj\u0105c je wszechstronnie i ca\u0142o\u015bciowo.<\/p>\n\n\n\n Art. 15. Kieruj\u0105c si\u0119 nakazem dbania o dobro pacjenta, lekarz wybiera i proponuje te spo\u015br\u00f3d mo\u017cliwych czynno\u015bci medycznych, kt\u00f3re s\u0105 mu rzeczywi\u015bcie potrzebne i najbardziej korzystne. Proponuj\u0105c pacjentowi spos\u00f3b post\u0119powania wykraczaj\u0105cy poza to, co stosuje si\u0119 w ramach powszechnego i publicznego systemu \u015bwiadcze\u0144 opieki zdrowotnej, a jednocze\u015bnie rodz\u0105cy dla pacjenta dodatkowe koszty, lekarz informuje go o znaczeniu tych element\u00f3w planu post\u0119powania i racjach stoj\u0105cych za t\u0105 propozycj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Art. 16. Lekarz przestrzega tajemnicy lekarskiej i zachowuje poufno\u015b\u0107 we wszystkich sprawach, kt\u00f3re dotycz\u0105 jego pacjent\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c po ich \u015bmierci. Wszelkie nakazane prawem b\u0105d\u017a prawem dozwolone ograniczenia zasady tajemnicy lekarskiej lekarz stosuje w najw\u0119\u017cszym mo\u017cliwym zakresie, kieruj\u0105c si\u0119 przede wszystkim dobrem pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Art. 17. Lekarzowi nie wolno narzuca\u0107 swych us\u0142ug chorym ani pozyskiwa\u0107 pacjent\u00f3w w spos\u00f3b nielojalny wobec koleg\u00f3w. W szczeg\u00f3lno\u015bci lekarzowi nie wolno podejmowa\u0107 dzia\u0142a\u0144 zmierzaj\u0105cych do przej\u0119cia pacjent\u00f3w innego czynnego lekarza. Inicjatywa zmiany lekarza nale\u017cy do pacjenta b\u0105d\u017a do jego lekarza \u2013 gdy ten czuje si\u0119 niedostatecznie kompetentny lub z innych wa\u017cnych powod\u00f3w musi zaprzesta\u0107 leczenia swego pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Art. 18. Lekarz dzia\u0142a w granicach swoich kompetencji, kieruj\u0105c si\u0119 aktualnym stanem wiedzy medycznej. Przy wykonywaniu czynno\u015bci zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i orzeczniczych lekarz nie powinien wykracza\u0107 poza swoje umiej\u0119tno\u015bci zawodowe. Je\u015bli zakres niezb\u0119dnych choremu czynno\u015bci przekracza umiej\u0119tno\u015bci lekarza, w\u00f3wczas powinien on zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do bardziej kompetentnego kolegi. Nie dotyczy to nag\u0142ych wypadk\u00f3w i ci\u0119\u017ckich zachorowa\u0144, gdy zw\u0142oka mo\u017ce zagra\u017ca\u0107 zdrowiu lub \u017cyciu chorego.<\/p>\n\n\n\n Art. 19. Pacjent ma prawo do wyboru lekarza oraz zmiany lekarza. R\u00f3wnie\u017c lekarz ma prawo odm\u00f3wi\u0107 leczenia b\u0105d\u017a odst\u0105pi\u0107 od leczenia, o ile nie zachodzi sytuacja niecierpi\u0105ca zw\u0142oki. Zaprzestaj\u0105c leczenia pacjenta, lekarz ma obowi\u0105zek poinformowa\u0107 go o innych realnie dost\u0119pnych mu mo\u017cliwo\u015bciach uzyskania \u015bwiadczenia zdrowotnego.<\/p>\n\n\n\n Art. 20. Lekarz nie mo\u017ce wykorzystywa\u0107 swego wp\u0142ywu na pacjenta w innym celu ni\u017c leczniczy.<\/p>\n\n\n\n Rozdzia\u0142 IV<\/p>\n\n\n\n Sprawiedliwo\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n Art. 21. Lekarz kieruje si\u0119 prawem. Je\u015bli w jego przekonaniu dzia\u0142anie, kt\u00f3re z uwagi na dobro pacjenta musia\u0142 podj\u0105\u0107 b\u0105d\u017a podj\u0105\u0107 zamierza, mo\u017ce kolidowa\u0107 z prawem, powinien zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 o opini\u0119 w tej sprawie do prawnik\u00f3w pracuj\u0105cych na rzecz zatrudniaj\u0105cej go plac\u00f3wki b\u0105d\u017a prawnik\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z izb\u0105 lekarsk\u0105. Lekarz dzia\u0142aj\u0105cy na rzecz chorego ma prawo do fachowej porady prawnej.<\/p>\n\n\n\n Art. 22. Lekarz, kieruj\u0105c si\u0119 dobrem swojego pacjenta, jest jego stronnikiem w relacjach z otoczeniem spo\u0142ecznym i instytucjonalnym; jednocze\u015bnie jednak liczy si\u0119 z prawami i potrzebami innych pacjent\u00f3w, staraj\u0105c si\u0119 sprawiedliwie dzieli\u0107 \u015brodki i si\u0142y w\u0142asne oraz plac\u00f3wki, w kt\u00f3rej pe\u0142ni swoj\u0105 misj\u0119 lekarsk\u0105, tak aby w odpowiednim stopniu i kolejno\u015bci zaspokojone zosta\u0142y potrzeby wszystkich chorych.<\/p>\n\n\n\n Art. 23. Decyzje o stopniu i kolejno\u015bci udost\u0119pnienia pacjentom \u015bwiadcze\u0144 medycznych wymagaj\u0105cych racjonowania lekarze i inne upowa\u017cnione do tego osoby wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce z lekarzami i wsp\u00f3\u0142uczestnicz\u0105ce w procesie \u015bwiadczenia us\u0142ug medycznych podejmuj\u0105 w oparciu o racjonalne i transparentne procedury, opieraj\u0105ce si\u0119 w pierwszym rz\u0119dzie na kryteriach medycznych, a w nast\u0119pnej kolejno\u015bci uwzgl\u0119dniaj\u0105ce inne kryteria, kt\u00f3re maj\u0105 walor obiektywny, takie jak kolejno\u015b\u0107 zg\u0142osze\u0144 i czas oczekiwania na \u015bwiadczenie, priorytety epidemiologiczne etc.<\/p>\n\n\n\n Art. 24. Sprawiedliwe, efektywne i transparentne racjonowanie deficytowych \u015brodk\u00f3w materialnych i procedur medycznych w obszarze lecznictwa i szeroko rozumianego zdrowia publicznego stanowi szczeg\u00f3ln\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 zawodow\u0105 (zarz\u0105dcz\u0105), kt\u00f3rej zasady powinien poznawa\u0107 lekarz zajmuj\u0105cy stanowisko decyzyjne na ka\u017cdym szczeblu organizacji instytucji ochrony zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Art. 25. Jest dobrym zwyczajem udzielanie nieodp\u0142atnych porad lekarskich kolegom lekarzom i cz\u0142onkom ich najbli\u017cszej rodziny, a tak\u017ce wsp\u00f3\u0142pracownikom, zw\u0142aszcza gdy osoby te znajduj\u0105 si\u0119 w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Nie mo\u017ce to jednak wi\u0105za\u0107 si\u0119 z zapewnieniem tym osobom uprzywilejowanego dost\u0119pu do \u015bwiadcze\u0144 medycznych w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Art. 26. Lekarz jest lojalny wobec swoich koleg\u00f3w lekarzy i pozosta\u0142ych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Wystrzega si\u0119 pochopnej krytyki post\u0119powania koleg\u00f3w, jednocze\u015bnie nie dopuszczaj\u0105c do ukrywania i tuszowania nieprawid\u0142owo\u015bci oraz dyskryminowania os\u00f3b, kt\u00f3re je ujawniaj\u0105. Uczciwo\u015b\u0107, jawno\u015b\u0107 i transparencja w dzia\u0142aniu instytucji ochrony zdrowia ma podstawowe znaczenie dla budowania klimatu zaufania spo\u0142ecznego wok\u00f3\u0142 medycyny, niemniej upowszechnianie pochopnych i niesprawiedliwych opinii o dzia\u0142alno\u015bci lekarzy zaufanie to nadwer\u0119\u017ca.<\/p>\n\n\n\n Art. 27. Wszelkie uwagi o dostrze\u017conych przez lekarza b\u0142\u0119dach w post\u0119powaniu innego lekarza powinien on przekaza\u0107 przede wszystkim temu lekarzowi. W razie nieskuteczno\u015bci takiej interwencji uwagi te nale\u017cy przekaza\u0107 prze\u0142o\u017conemu lekarza, kt\u00f3rego post\u0119powanie si\u0119 kwestionuje. Gdy w danej sytuacji poszkodowany jest pacjent, udzielenie nale\u017cnej mu informacji jest powinno\u015bci\u0105 lekarza prze\u0142o\u017conego. Poinformowanie organu izby lekarskiej o zauwa\u017conym naruszeniu zasad etycznych i niekompetencji zawodowej innego lekarza nie stanowi naruszenia wsp\u00f3lnoty opartej na zaufaniu, a w przypadkach poniesionych przez pacjenta istotnych szk\u00f3d b\u0105d\u017a nara\u017cenia jego zdrowia i \u017cycia na powa\u017cne niebezpiecze\u0144stwo powiadomienie organu izby lekarskiej staje si\u0119 etycznym obowi\u0105zkiem lekarza, kt\u00f3ry powzi\u0105\u0142 tak\u0105 wiedz\u0119, zw\u0142aszcza za\u015b prze\u0142o\u017conego lekarza, kt\u00f3ry pope\u0142ni\u0142 b\u0142\u0105d.<\/p>\n\n\n\n Art. 28. Lekarz bior\u0105cy udzia\u0142 w procedurach zwi\u0105zanych z ocenianiem innych lekarzy, takich jak procedury awansowe, procesy s\u0105dowe przed s\u0105dami lekarskimi i s\u0105dami powszechnymi, wyst\u0119puj\u0105c w roli recenzenta, bieg\u0142ego lub s\u0119dziego, stara si\u0119 by\u0107 jak najbardziej obiektywny i bezstronny w swoich ocenach oraz wype\u0142nia\u0107 to, czego \u017c\u0105da od niego prawo i procedura, kt\u00f3rej jest uczestnikiem.<\/p>\n\n\n\n Rozdzia\u0142 V<\/p>\n\n\n\n Autonomia pacjenta<\/strong><\/p>\n\n\n\n Art. 29. Lekarz szanuje autonomi\u0119 pacjenta. W stosunkach ze swymi pacjentami lekarz przyjmuje postaw\u0119 partnersk\u0105, nie rezygnuj\u0105c z prawa do usilnej perswazji, gdy w jego przekonaniu decyzje pacjenta (na przyk\u0142ad odmowa poddania si\u0119 leczeniu) b\u0105d\u017a jego post\u0119powanie s\u0105 niebezpieczne dla jego zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Art. 30. Ka\u017cda czynno\u015b\u0107 medyczna, a w tym post\u0119powanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze, wymaga zgody pacjenta. Je\u015bli pacjent nie jest zdolny do \u015bwiadomego wyra\u017cenia zgody, powinien j\u0105 wyrazi\u0107 przedstawiciel ustawowy b\u0105d\u017a upowa\u017cnione przez ustawodawc\u0119 podmioty. Wola pacjenta cz\u0119\u015bciowo kompetentnego, na przyk\u0142ad dziecka albo osoby upo\u015bledzonej umys\u0142owo, powinna by\u0107 uwzgl\u0119dniana w stopniu proporcjonalnym do przejawianej przez dan\u0105 osob\u0119 sprawno\u015bci intelektualnej i sp\u00f3jno\u015bci w komunikowaniu si\u0119.<\/p>\n\n\n\n Art. 31. Lekarz, proponuj\u0105c pacjentowi okre\u015blone czynno\u015bci diagnostyczne oraz terapeutyczne, informuje go w spos\u00f3b zrozumia\u0142y dla niego o wszystkich istotnych okoliczno\u015bciach, tj. o jego stanie zdrowia, gro\u017c\u0105cych mu niebezpiecze\u0144stwach, znaczeniu i celu proponowanego post\u0119powania diagnostycznego i leczniczego, jego oczekiwanych skutkach i towarzysz\u0105cym mu ryzyku, jak r\u00f3wnie\u017c o skutkach stosowania produkt\u00f3w leczniczych i wyrob\u00f3w medycznych. W razie zaistnienia kilku mo\u017cliwo\u015bci post\u0119powania medycznego lekarz uzgadnia z pacjentem wyb\u00f3r jednej z nich.<\/p>\n\n\n\n Art. 32. W obliczu konieczno\u015bci podj\u0119cia szczeg\u00f3lnie trudnej, strategicznej dla planu leczenia decyzji medycznej lekarz konsultuje j\u0105 z pacjentem, respektuj\u0105c jego autonomi\u0119 i prawo do informacji, a tak\u017ce \u2013 za jego zgod\u0105 \u2013 z osobami wspieraj\u0105cymi chorego; je\u015bli za\u015b istnieje taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 i potrzeba \u2013 z ca\u0142ym zespo\u0142em terapeutycznym, prze\u0142o\u017conymi i z innymi profesjonalistami medycznymi. W przypadkach trudnych i rodz\u0105cych w\u0105tpliwo\u015bci natury etycznej lekarz korzysta z pomocy dost\u0119pnych mu komisji etycznych.<\/p>\n\n\n\n Art. 33. Z zastrze\u017ceniem wyj\u0105tk\u00f3w okre\u015blonych przez prawo pacjent mo\u017ce odm\u00f3wi\u0107 poddania si\u0119 leczeniu i nie udzieli\u0107 zgody na proponowane mu czynno\u015bci. Niekonsekwencja pacjenta w stosowaniu si\u0119 do zalece\u0144 lekarskich oraz nieracjonalno\u015b\u0107 w jego decyzjach i post\u0119powaniu nie upowa\u017cniaj\u0105 lekarza do zaprzestania pr\u00f3b niesienia pomocy lekarskiej temu pacjentowi.<\/p>\n\n\n\n Art. 34. Lekarz lecz\u0105cy nie mo\u017ce sprzeciwia\u0107 si\u0119, by chory zasi\u0119ga\u0142 opinii o stanie swego zdrowia i post\u0119powaniu lekarskim u innego lekarza. Na \u017cyczenie pacjenta powinien u\u0142atwi\u0107 mu tak\u0105 konsultacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Art. 35. Zapewniaj\u0105c pacjentowi maksimum mo\u017cliwo\u015bci \u015bwiadomego stanowienia o sobie, lekarz, rozmawiaj\u0105c z pacjentem o jego stanie zdrowia i proponowanym leczeniu, liczy si\u0119 zar\u00f3wno z ewentualnymi somatycznymi ograniczeniami pacjenta, wynikaj\u0105cymi na przyk\u0142ad z zaburze\u0144 funkcji poznawczych, jak i z uwarunkowaniami psychologicznymi. Lekarz powinien dok\u0142ada\u0107 stara\u0144, aby pacjenci cz\u0119\u015bciowo kompetentni mieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 zrozumienia swojej sytuacji na tyle, na ile jest to mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n Art. 36. Informowanie pacjenta o szczeg\u00f3lnie trudnych do zaakceptowania aspektach jego sytuacji zdrowotnej, a zw\u0142aszcza o niepomy\u015blnych prognozach, powinno by\u0107 taktowne i mo\u017cliwie delikatne. Wiadomo\u015b\u0107 o rozpoznaniu i z\u0142ym rokowaniu mo\u017ce nie zosta\u0107 pacjentowi przekazana tylko w przypadku, gdy lekarz jest g\u0142\u0119boko przekonany, \u017ce jej ujawnienie spowoduje bardzo powa\u017cne cierpienie pacjenta lub inne niekorzystne dla zdrowia nast\u0119pstwa; na wyra\u017ane \u017c\u0105danie pacjenta lekarz powinien mimo wszystko udzieli\u0107 pe\u0142nej informacji.<\/p>\n\n\n\n Art. 37. Lekarz mo\u017ce nie informowa\u0107 pacjenta o stanie jego zdrowia b\u0105d\u017a o leczeniu, je\u015bli pacjent jednoznacznie wyra\u017ca takie \u017cyczenie. Pacjent mo\u017ce tak\u017ce wskaza\u0107 osoby, kt\u00f3re w jego imieniu b\u0119d\u0105 porozumiewa\u0142y si\u0119 z lekarzem. Informowanie os\u00f3b bliskich, o ile to jest mo\u017cliwe, powinno by\u0107 uzgodnione z pacjentem. W sytuacjach wyj\u0105tkowych, nag\u0142ych lub w przypadku zgonu pacjenta, gdy nie ma podmiotu lub osoby upowa\u017cnionej \u2013 informacje przekazuje si\u0119 osobom bliskim pacjenta (zmar\u0142ego).<\/p>\n\n\n\n Art. 38. W przypadku pacjent\u00f3w ma\u0142oletnich lekarz informuje ich w zakresie i formie potrzebnej do prawid\u0142owego przebiegu procesu diagnostycznego i terapeutycznego, jak r\u00f3wnie\u017c udziela pe\u0142nej informacji ich przedstawicielom ustawowym. W przypadku os\u00f3b nieprzytomnych lub maj\u0105cych powa\u017cne zaburzenia poznawcze i komunikacyjne \u2013 informuje osoby lub podmioty upowa\u017cnione.<\/p>\n\n\n\n Art. 39. Decyduj\u0105c o zastosowaniu \u015brodka przymusu bezpo\u015bredniego lub farmakologicznego, lekarz kieruje si\u0119 dobrem pacjenta lub te\u017c konieczno\u015bci\u0105 ochrony innych os\u00f3b, w sytuacji realnego zagro\u017cenia dla pacjenta, dla os\u00f3b trzecich, wzgl\u0119dnie zagro\u017cenia dla bezpiecze\u0144stwa i zdrowia publicznego. Lekarz zleca zastosowanie \u015brodka najmniej uci\u0105\u017cliwego dla pacjenta, uwzgl\u0119dniaj\u0105c zar\u00f3wno jego zachowanie, jak i ca\u0142okszta\u0142t sytuacji, w jakiej znajduje si\u0119 pacjent.<\/p>\n\n\n\n Rozdzia\u0142 VI<\/p>\n\n\n\n Godno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n Art. 40. Lekarz szanuje godno\u015b\u0107 osobist\u0105 ka\u017cdego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n Art. 41. Lekarzowi nie wolno uczestniczy\u0107 w wykonywaniu wyroku \u015bmierci ani w przeprowadzaniu eutanazji; nie wolno mu asystowa\u0107 w torturowaniu lub innym poni\u017caj\u0105cym traktowaniu cz\u0142owieka; nie wolno mu wykorzystywa\u0107 swej wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci dla u\u0142atwienia stosowania jakichkolwiek form okrutnego post\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n Art. 42. Respektuj\u0105c godno\u015b\u0107 pacjenta i dostrzegaj\u0105c jego cierpienie, lekarz powinien odnosi\u0107 si\u0119 do niego uprzejmie, \u017cyczliwie i z empati\u0105.<\/p>\n\n\n\n Art. 43. Przez wzgl\u0105d na godno\u015b\u0107 pacjenta, b\u0119d\u0105cego osob\u0105 cierpi\u0105c\u0105, lekarz stara si\u0119 zapewni\u0107 mu prywatno\u015b\u0107 i intymno\u015b\u0107, naruszaj\u0105c je tylko w stopniu niezb\u0119dnym dla prawid\u0142owego post\u0119powania medycznego.<\/p>\n\n\n\n Art. 44. Lekarz wystrzega si\u0119 zachowa\u0144 obcesowych zar\u00f3wno w relacjach z pacjentami, jak i w relacjach ze swoimi kolegami i wsp\u00f3\u0142pracownikami.<\/p>\n\n\n\n Art. 46. Spos\u00f3b bycia i kultura osobista lekarza powinny wyklucza\u0107 wszelkie sytuacje dwuznaczne, w kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142oby dopatrze\u0107 si\u0119 przejaw\u00f3w mobbingu, molestowania lub innego rodzaju narusze\u0144 godno\u015bci pacjent\u00f3w lub wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Art. 47. Lekarz okazuje szacunek swoim prze\u0142o\u017conym i starszym kolegom, jest kole\u017ce\u0144ski w stosunku do r\u00f3wnych sobie pod wzgl\u0119dem pozycji zawodowej oraz opieku\u0144czy i \u017cyczliwy w stosunku do m\u0142odszych koleg\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Art. 48. Lekarz odnosi si\u0119 z \u017cyczliwo\u015bci\u0105 i zrozumieniem do bliskich pacjenta, dzia\u0142aj\u0105cych w jego najlepszym interesie i za jego zgod\u0105, udzielaj\u0105c im stosownych informacji oraz instrukcji, w duchu przymierza terapeutycznego, s\u0142u\u017c\u0105cego dobru pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Rozdzia\u0142 VII<\/p>\n\n\n\n Pocz\u0105tek \u017cycia<\/strong><\/p>\n\n\n\n Art. 49. Lekarz, kt\u00f3rego pacjentk\u0105 jest kobieta ci\u0119\u017carna, obejmuje integraln\u0105 trosk\u0105 matk\u0119 i rozwijaj\u0105ce si\u0119 w jej \u0142onie dziecko. Podejmuj\u0105c dzia\u0142ania lekarskie u kobiety w ci\u0105\u017cy, lekarz r\u00f3wnocze\u015bnie odpowiada za zdrowie i \u017cycie dziecka.<\/p>\n\n\n\n Art. 50. Lekarz powinien udziela\u0107 wyczerpuj\u0105cych i wiarygodnych informacji dotycz\u0105cych proces\u00f3w zap\u0142adniania i regulacji pocz\u0119\u0107, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, zainteresowanym t\u0105 problematyk\u0105 pacjentom.<\/p>\n\n\n\n Art. 51. Lekarz ma obowi\u0105zek zapozna\u0107 pacjent\u00f3w nale\u017c\u0105cych do grupy zwi\u0119kszonego ryzyka z mo\u017cliwo\u015bciami diagnostycznymi i terapeutycznymi wsp\u00f3\u0142czesnej genetyki lekarskiej, w tym tak\u017ce diagnostyki przedurodzeniowej. Przekazuj\u0105c te informacje, lekarz ma obowi\u0105zek poinformowa\u0107 o ryzyku zwi\u0105zanym z przeprowadzeniem bada\u0144 przedurodzeniowych.<\/p>\n\n\n\n Art. 52. Lekarz zachowuje postaw\u0119 empatyczn\u0105 wobec uczu\u0107 i rozterek kobiety dowiaduj\u0105cej si\u0119 o ci\u0119\u017ckim uszkodzeniu p\u0142odu, jak r\u00f3wnie\u017c kobiety, kt\u00f3rej ci\u0105\u017ca jest wynikiem przest\u0119pstwa. Lekarz zgodnie ze swoj\u0105 wiedz\u0105 lekarsk\u0105 i znajomo\u015bci\u0105 przepis\u00f3w prawa informuje pacjentk\u0119 o ewentualnie przys\u0142uguj\u0105cym jej prawie do przerwania ci\u0105\u017cy, nie doradzaj\u0105c jej skorzystania z tego prawa ani od tego jej nie odwodz\u0105c. Zachowanie pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci jest w tej sytuacji obowi\u0105zkiem lekarza bez wzgl\u0119du na jego pogl\u0105dy.<\/p>\n\n\n\n Art. 53. Je\u015bli pacjentka b\u0119d\u0105ca w ci\u0105\u017cy informuje lekarza o zamiarze poddania si\u0119 zabiegowi aborcji, a nie zachodz\u0105 okoliczno\u015bci, kt\u00f3re czyni\u0142yby ten zabieg potencjalnie legalnym, lekarz powinien podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 odwiedzenia jej od tego zamiaru, w szczeg\u00f3lno\u015bci wskazuj\u0105c na istniej\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci uzyskania pomocy o charakterze materialnym i psychologicznym.<\/p>\n\n\n\n Art. 54. Lekarz specjalista uprawniony do przeprowadzania zabieg\u00f3w terminacji ci\u0105\u017cy ma w ka\u017cdym przypadku prawo odm\u00f3wi\u0107 wykonania takiego zabiegu. Je\u015bli jednak stwierdzi, na podstawie badania lub odpowiednich dokument\u00f3w, \u017ce kobiecie ubiegaj\u0105cej si\u0119 o przeprowadzenie takiego zabiegu faktycznie przys\u0142uguje prawo do przerwania ci\u0105\u017cy, nie wolno mu utrudnia\u0107 jej skorzystania z tego prawa, niezale\u017cnie od tego, jak ocenia jej post\u0119powanie oraz przepisy reguluj\u0105ce kwesti\u0119 aborcji.<\/p>\n\n\n\n Art. 55. Lekarz opiekuj\u0105cy si\u0119 noworodkiem, kt\u00f3rego \u017cycia nie jest w stanie uratowa\u0107, ma prawo powstrzyma\u0107 si\u0119 od stosowania procedur medycznych mog\u0105cych przynie\u015b\u0107 dziecku dodatkow\u0105 udr\u0119k\u0119.<\/p>\n\n\n\n Art. 56. Lekarz pracuj\u0105cy z ludzkimi gametami, zarodkami i materia\u0142em genetycznym pochodzenia zarodkowego przestrzega wysokich standard\u00f3w ochrony zarodk\u00f3w przed zniszczeniem, zabezpieczenia i ochrony wra\u017cliwych danych oraz procedur zwi\u0105zanych ze wspomagan\u0105 technologicznie prokreacj\u0105, kieruj\u0105c si\u0119 w tej materii liter\u0105 prawa i specjalistycznymi rekomendacjami bioetycznymi o zasi\u0119gu mi\u0119dzynarodowym i krajowym.<\/p>\n\n\n\n Art. 57. Lekarzowi nie wolno dyskryminowa\u0107 nikogo ze wzgl\u0119du na dziedzictwo genetyczne. Uczestnicz\u0105c w badaniach, kt\u00f3rych celem jest identyfikacja nosicielstwa genu choroby lub genetycznej podatno\u015bci na zachorowania, lekarz powinien kierowa\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie celami zdrowotnymi. Ingerencje w genom ludzki dopuszczalne s\u0105 wy\u0142\u0105cznie w celach profilaktycznych lub terapeutycznych.<\/p>\n\n\n\n Rozdzia\u0142 VIII<\/p>\n\n\n\n Kres \u017cycia<\/strong><\/p>\n\n\n\n Art. 58. Lekarz powinien do\u0142o\u017cy\u0107 wszelkich stara\u0144, aby zapewni\u0107 choremu humanitarn\u0105 opiek\u0119 paliatywn\u0105 oraz terminaln\u0105 i godne warunki w ostatnich chwilach \u017cycia. Lekarz winien do ko\u0144ca \u0142agodzi\u0107 cierpienia chorego w stanach terminalnych i utrzymywa\u0107, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci, jako\u015b\u0107 ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Art. 59. W stanach terminalnych lekarz nie ma obowi\u0105zku podejmowania i prowadzenia reanimacji oraz innych radykalnych interwencji medycznych \u2013 powinien dobiera\u0107 \u015brodki proporcjonalne i adekwatne do sytuacji, kieruj\u0105c si\u0119 interesem umieraj\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n Art. 60. Decyzja o zaprzestaniu reanimacji nale\u017cy do lekarza i jest zwi\u0105zana z ocen\u0105 szans leczniczych.<\/p>\n\n\n\n Art. 61. Decyzje o zastosowaniu procedury wy\u0142\u0105czaj\u0105cej \u015bwiadomo\u015b\u0107 pacjenta celem zniesienia cierpie\u0144 w stanie terminalnym powinny zapada\u0107 z respektem dla jego autonomii. Planuj\u0105c zastosowanie takiej procedury, cz\u0142onkowie zespo\u0142u terapeutycznego zobowi\u0105zani s\u0105 \u2013 je\u015bli to mo\u017cliwe \u2013 om\u00f3wi\u0107 z nim wyb\u00f3r najw\u0142a\u015bciwszego wariantu post\u0119powania, dok\u0142adaj\u0105c stara\u0144, aby pacjent jak najlepiej zrozumia\u0142 ich znaczenie.<\/p>\n\n\n\n Art. 62. W przypadku procedur wy\u0142\u0105czaj\u0105cych \u015bwiadomo\u015b\u0107 pacjenta nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 do podejmowania decyzji o ich zastosowaniu w spos\u00f3b zapewniaj\u0105cy udzia\u0142 co najmniej dw\u00f3ch lekarzy. W razie niemo\u017cno\u015bci nawi\u0105zania wystarczaj\u0105cego kontaktu z pacjentem lekarz powinien wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 uprzednio wyra\u017can\u0105 wol\u0119 pacjenta, jak r\u00f3wnie\u017c informacje dostarczone przez jego bliskich.<\/p>\n\n\n\n Art. 63. Decyzje o zaprzestaniu stosowania procedur i urz\u0105dze\u0144 podtrzymuj\u0105cych funkcje \u017cyciowe u pacjenta w stanie trwale wegetatywnym podejmuje si\u0119 wed\u0142ug protoko\u0142u obowi\u0105zuj\u0105cego w danej plac\u00f3wce leczniczej. Protok\u00f3\u0142 taki musi zak\u0142ada\u0107 kolektywno\u015b\u0107 procedury decyzyjnej i jej podzielno\u015b\u0107 na etapy oraz inne powszechnie przyj\u0119te standardy.<\/p>\n\n\n\n Rozdzia\u0142 IX<\/p>\n\n\n\n Transplantacje<\/strong><\/p>\n\n\n\n Art. 64. Lekarz powinien w\u0142\u0105cza\u0107 si\u0119 w dzia\u0142ania tworz\u0105ce klimat zaufania spo\u0142ecznego do transplantologii.<\/p>\n\n\n\n Art. 65. Lekarz maj\u0105cy, z racji zajmowanej pozycji, tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 powinien dzia\u0142a\u0107 na rzecz udzia\u0142u plac\u00f3wki leczniczej, w kt\u00f3rej jest zatrudniony, w krajowym systemie transplantologicznym.<\/p>\n\n\n\n Art. 66. Pobranie kom\u00f3rek, tkanek i narz\u0105d\u00f3w od \u017cyj\u0105cego dawcy dla cel\u00f3w transplantacji mo\u017ce by\u0107 dokonane tylko za jego pisemn\u0105 zgod\u0105, w warunkach pe\u0142nej dobrowolno\u015bci, po uprzednim poinformowaniu go o wszelkich mo\u017cliwych nast\u0119pstwach zwi\u0105zanych z tym zabiegiem. Pobranie szpiku od dziecka jest dozwolone za zgod\u0105 jego przedstawiciela ustawowego oraz dziecka, je\u015bli tylko jest zdolne do zrozumienia pro\u015bby i wyra\u017cenia swej woli.<\/p>\n\n\n\n Art. 67. Lekarz mo\u017ce pobiera\u0107 kom\u00f3rki, tkanki i narz\u0105dy ze zw\u0142ok w celu ich przeszczepiania, o ile zmar\u0142y nie wyrazi\u0142 za \u017cycia sprzeciwu.<\/p>\n\n\n\n Art. 68. Lekarz po stwierdzeniu \u015bmierci m\u00f3zgowej powinien podtrzymywa\u0107 funkcjonowanie kom\u00f3rek, tkanek i narz\u0105d\u00f3w, je\u017celi maj\u0105 one zosta\u0107 przeszczepione.<\/p>\n\n\n\n Art. 69. Lekarz nie mo\u017ce otrzymywa\u0107 zap\u0142aty za przeszczepiane kom\u00f3rki, tkanki i narz\u0105dy.<\/p>\n\n\n\n Art. 70. Lekarz dba o dochowanie standard\u00f3w rozdzielno\u015bci personalnej i proceduralnej pomi\u0119dzy leczeniem i opiek\u0105 nad pacjentem, kt\u00f3ry mo\u017ce zosta\u0107 po \u015bmierci dawc\u0105 organ\u00f3w do przeszczepie\u0144, a pobieraniem i przeszczepianiem narz\u0105d\u00f3w od tego pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Art. 71. Dawca organ\u00f3w powinien mie\u0107 zapewnion\u0105 starann\u0105 opiek\u0119 medyczn\u0105 w zakresie wszelkich nast\u0119pstw zdrowotnych zwi\u0105zanych z pobraniem organu i jego brakiem.<\/p>\n\n\n\n Rozdzia\u0142 X<\/p>\n\n\n\n Lekarz jako pracownik<\/strong><\/p>\n\n\n\n Art. 72. Lekarz wykonuje swoje obowi\u0105zki z nale\u017cyt\u0105 staranno\u015bci\u0105, w spos\u00f3b rzetelny i fachowy, kieruj\u0105c si\u0119 wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej oraz dost\u0119pnymi mu metodami i \u015brodkami zapobiegania chorobom, ich rozpoznawania i leczenia, a tak\u017ce etyk\u0105 lekarsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n Art. 73. Rzetelno\u015b\u0107 zawodowa zabrania lekarzowi leczenia pacjenta bez uprzedniego osobistego zbadania go. Odst\u0105pienie od tej zasady mo\u017cliwe jest tylko wtedy, gdy porada lekarska mo\u017ce by\u0107 udzielona wy\u0142\u0105cznie na odleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Art. 74. Do\u015bwiadczeni lekarze winni s\u0142u\u017cy\u0107 rad\u0105 i pomoc\u0105 mniej do\u015bwiadczonym kolegom, zw\u0142aszcza w trudnych przypadkach klinicznych. Lekarze pe\u0142ni\u0105cy funkcje kierownicze maj\u0105 obowi\u0105zek dba\u0107 o podnoszenie kwalifikacji zawodowych podleg\u0142ych im koleg\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Art. 75. Osoby nieb\u0119d\u0105cy lekarzami, a bior\u0105ce udzia\u0142 w procesie \u015bwiadczenia opieki zdrowotnej, maj\u0105 prawo oczekiwa\u0107 od niego uszanowania ich kompetencji i autonomii w dziedzinie, w kt\u00f3rej s\u0105 specjalistami. Lekarz przekazuje tym osobom informacje o pacjencie w zakresie niezb\u0119dnym do wykonywania przez nie czynno\u015bci zawodowych.<\/p>\n\n\n\n Art. 76. Lekarz ma prawo wykonywa\u0107 \u015bwiadczenia medyczne w wi\u0119cej ni\u017c jednym miejscu zatrudnienia, je\u017celi nie sprzeciwia si\u0119 to dobru pacjenta, ci\u0105g\u0142o\u015bci opieki nad pacjentem oraz ustalonym warunkom zatrudnienia \u2013 pod warunkiem \u017ce jest w stanie wszystkie zwi\u0105zane z tym obowi\u0105zki wype\u0142ni\u0107 rzetelnie, po\u015bwi\u0119caj\u0105c im ilo\u015b\u0107 czasu wynikaj\u0105c\u0105 z ustale\u0144 z podmiotem zatrudniaj\u0105cym oraz z samej sztuki leczenia.<\/p>\n\n\n\n Art. 77. Lekarz dokonuje krytycznej analizy swoich stosunk\u00f3w zawodowych, identyfikuj\u0105c potencjalne konflikty interes\u00f3w i nie dopuszczaj\u0105c do sytuacji, w kt\u00f3rej konflikt interes\u00f3w wymusza\u0142by na nim post\u0119powanie stronnicze i niesprawiedliwe b\u0105d\u017a obni\u017ca\u0142 zaufanie, z jakim odnosz\u0105 si\u0119 do niego wsp\u00f3\u0142pracownicy i pacjenci.<\/p>\n\n\n\n Art. 78. Wykonuj\u0105c zaw\u00f3d w wi\u0119cej ni\u017c jednym podmiocie leczniczym, lekarz zachowuje ostro\u017cno\u015b\u0107 wobec mog\u0105cego wyst\u0105pi\u0107 w takiej sytuacji konfliktu interes\u00f3w, zar\u00f3wno w odniesieniu do sprawiedliwego i jednakowego traktowania wszystkich pacjent\u00f3w (tj. bez wzgl\u0119du na to, czy s\u0105 jednocze\u015bnie pacjentami publicznej i niepublicznej plac\u00f3wki, czy te\u017c nie), jak i w odniesieniu do p\u0142atnika \u015bwiadcze\u0144 medycznych. Pacjent maj\u0105cy prawo do bezp\u0142atnych \u015bwiadcze\u0144 w podmiocie leczniczym i realny dost\u0119p do nich nie powinien by\u0107 przez lekarza nak\u0142aniany do odp\u0142atnego skorzystania ze \u015bwiadcze\u0144 tej samej jako\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Art. 79. Lekarzowi \u015bwiadcz\u0105cemu us\u0142ugi lecznicze w ramach kontraktu z publicznym p\u0142atnikiem tych \u015bwiadcze\u0144 nie wolno przyjmowa\u0107 od pacjent\u00f3w ani od ich bliskich korzy\u015bci materialnych przed podj\u0119ciem leczenia, podczas leczenia ani po jego zako\u0144czeniu. Prawem pacjenta i prawem lekarza jest natomiast z\u0142o\u017cenie i przyj\u0119cie podzi\u0119kowa\u0144, kt\u00f3rym towarzyszy skromny podarunek o charakterze symbolicznym, niemaj\u0105cy dla lekarza \u017cadnej warto\u015bci materialnej.<\/p>\n\n\n\n Art. 80. Udzielaj\u0105c \u015bwiadcze\u0144 medycznych, lekarz kieruje si\u0119 dobrem i rzeczywistymi potrzebami pacjenta, nie za\u015b w\u0142asnym interesem ekonomicznym, zwi\u0105zanym ze sposobem, w jaki jest wynagradzany za te \u015bwiadczenia.<\/p>\n\n\n\n Art. 81. Lekarz nie powinien zwi\u0119ksza\u0107 liczby pacjent\u00f3w, kt\u00f3rych podejmuje si\u0119 leczy\u0107, je\u015bli mog\u0142oby to negatywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na jako\u015b\u0107 leczenia.<\/p>\n\n\n\n Art. 82. Lekarz wystrzega si\u0119 sytuacji, gdy w jednej plac\u00f3wce jest podw\u0142adnym, a w innej prze\u0142o\u017conym wobec tej samej osoby.<\/p>\n\n\n\n Art. 83. Misja i powo\u0142anie lekarskie nie wykluczaj\u0105 pe\u0142nego korzystania przez lekarzy z uprawnie\u0144 wynikaj\u0105cych z przepis\u00f3w o zatrudnieniu oraz stara\u0144 o godne warunki wykonywania pracy.<\/p>\n\n\n\n Art. 84. Lekarz powinien zabiega\u0107 o wykonywanie swego zawodu w warunkach, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 odpowiedni\u0105 jako\u015b\u0107 opieki nad pacjentem. Sp\u00f3r z pracodawc\u0105 lub inne okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych walka o popraw\u0119 warunk\u00f3w leczenia pacjent\u00f3w i sytuacji zawodowej lekarzy prowadzi do zaburze\u0144 w pracy plac\u00f3wki medycznej, nie mog\u0105 wi\u0105za\u0107 si\u0119 z istotnym uszczerbkiem na zaopatrzeniu medycznym pacjent\u00f3w, a w szczeg\u00f3lno\u015bci nie mog\u0105 nara\u017ca\u0107 ich na niebezpiecze\u0144stwo. W szczeg\u00f3lno\u015bci lekarz decyduj\u0105cy si\u0119 na uczestniczenie w zorganizowanej formie protestu nie jest zwolniony od obowi\u0105zku udzielania pomocy lekarskiej, o ile nieudzielenie tej pomocy mo\u017ce narazi\u0107 pacjenta na utrat\u0119 \u017cycia lub pogorszenie stanu zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Art. 85. Lekarz powinien anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w prace samorz\u0105du lekarskiego i wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z izb\u0105 lekarsk\u0105 w podejmowanej przez siebie dzia\u0142alno\u015bci na rzecz podnoszenia standard\u00f3w wykonywania zawodu.<\/p>\n\n\n\n Art. 86. Lekarz ma prawo do wykonywania swojego zawodu w warunkach bezpiecznych. Jednak\u017ce w niekt\u00f3rych przypadkach praca lekarza mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z pewnym ryzykiem. Je\u015bli ryzyko to jest w spos\u00f3b naturalny przypisane do stanowiska pracy, tak jak ma to miejsce w przypadku lekarzy wojskowych b\u0105d\u017a lekarzy pracuj\u0105cych na misjach, lekarz podejmuj\u0105c prac\u0119 tego rodzaju, musi pogodzi\u0107 si\u0119 z pewnym ograniczeniem swego bezpiecze\u0144stwa osobistego. Niemniej w sytuacjach szczeg\u00f3lnych, takich jak katastrofa, lekarz na co dzie\u0144 niepracuj\u0105cy w warunkach niebezpiecznych powinien rozwa\u017cy\u0107 ewentualno\u015b\u0107 podj\u0119cia dodatkowego ryzyka, je\u015bli wymaga tego ratowanie ludzkiego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Rozdzia\u0142 XI<\/p>\n\n\n\n Lekarz w roli nauczyciela<\/strong><\/p>\n\n\n\n Art. 87. Pracuj\u0105c jako nauczyciel, lekarz wype\u0142nia swoj\u0105 funkcj\u0119 pedagogiczn\u0105 osobi\u015bcie, dopuszczaj\u0105c zast\u0119pstwo jedynie wyj\u0105tkowo i z wa\u017cnych przyczyn zawodowych.<\/p>\n\n\n\n Art. 88. W roli nauczyciela lekarz powinien by\u0107 sprawiedliwy i \u017cyczliwy wobec student\u00f3w i sta\u017cyst\u00f3w, niemniej nie mo\u017ce pob\u0142a\u017ca\u0107 niekompetencji swoich podopiecznych w kwestiach o zasadniczym znaczeniu dla bezpiecze\u0144stwa pacjenta oraz sztuki leczenia.<\/p>\n\n\n\n Art. 89. Protegowanie i uprzywilejowane traktowanie bliskich i przyjaci\u00f3\u0142, wzgl\u0119dnie ich dzieci, zar\u00f3wno w procesach rekrutacyjnych na studia, sta\u017ce, kursy itp., jak i w czasie ich trwania oraz podczas wszelkiego rodzaju egzamin\u00f3w jest nieetyczne.<\/p>\n\n\n\n Art. 90. Nauczaj\u0105c student\u00f3w b\u0105d\u017a m\u0142odszych koleg\u00f3w, lekarz zwraca na uwag\u0119 na kwestie etyczne zwi\u0105zane z dan\u0105 dyscyplin\u0105 medycyny. Lekarz d\u0105\u017cy do podnoszenia swojej wiedzy i kultury bioetycznej, zapoznaj\u0105c si\u0119 z podstawami bioetyki oraz regulacjami, standardami i rekomendacjami bioetycznymi dotycz\u0105cymi interesuj\u0105cych go dziedzin medycyny \u2013 na poziomie mi\u0119dzynarodowym i krajowym \u2013 a wiedz\u0119 t\u0119 upowszechnia w\u015br\u00f3d swoich student\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Rozdzia\u0142 XII<\/p>\n\n\n\n Lekarz w roli naukowca<\/strong><\/p>\n\n\n\n Art. 91. Najwa\u017cniejsze warto\u015bci wymagaj\u0105ce szczeg\u00f3lnej troski i ochrony w trakcie przeprowadzania bada\u0144 medycznych z udzia\u0142em ludzi to: bezpiecze\u0144stwo uczestnik\u00f3w, autonomia uczestnik\u00f3w oraz sprawiedliwo\u015b\u0107 w zapewnieniu opieki medycznej wszystkim uczestnikom badania, zar\u00f3wno w trakcie jego prowadzenia, jak i po jego zako\u0144czeniu. Realizacja tych warto\u015bci wymaga wielu regulacji odnosz\u0105cych si\u0119 do r\u00f3\u017cnych aspekt\u00f3w i etap\u00f3w badania. Lekarz zaanga\u017cowany w badania naukowe z udzia\u0142em ludzi zobowi\u0105zany jest zapozna\u0107 si\u0119 z przepisami prawa reguluj\u0105cego t\u0119 sfer\u0119 dzia\u0142alno\u015bci naukowej oraz specjalistycznymi mi\u0119dzynarodowymi rekomendacjami bioetycznymi, na czele z Deklaracj\u0105 Helsi\u0144sk\u0105 \u015awiatowego Stowarzyszenia Lekarzy \u201eEtyczne zasady prowadzenia bada\u0144 medycznych z udzia\u0142em ludzi\u201d.<\/p>\n\n\n\n Art. 92. Nadrz\u0119dn\u0105 motywacj\u0105 dla udzia\u0142u lekarza w prowadzeniu bada\u0144 naukowych powinno by\u0107 dobro obecnych i przysz\u0142ych pacjent\u00f3w oraz realna potrzeba poznawcza.<\/p>\n\n\n\n Art. 93. Lekarz proponuj\u0105cy swojemu pacjentowi udzia\u0142 w badaniu naukowym powinien kierowa\u0107 si\u0119 przede wszystkim jego dobrem. W przypadku gdy ewentualne korzy\u015bci zdrowotne z przeprowadzonego badania naukowego nie mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 udzia\u0142em danego pacjenta, musi on zosta\u0107 o tym jednoznacznie poinformowany.<\/p>\n\n\n\n Art. 94. Lekarz rozwa\u017caj\u0105cy zaproponowanie swojemu pacjentowi udzia\u0142u w badaniu naukowym, w kt\u00f3rym odniesienie przez niego osobistej korzy\u015bci zdrowotnej zwi\u0105zanej z przedmiotem badania jest ma\u0142o prawdopodobne b\u0105d\u017a niemo\u017cliwe, mo\u017ce uwzgl\u0119dni\u0107 poszerzony zakres diagnostyki i opieki medycznej przys\u0142uguj\u0105ce uczestnikowi badania jako dobro pacjenta uzasadniaj\u0105ce jego udzia\u0142 w badaniu.<\/p>\n\n\n\n Art. 95. Warunkiem uczestnictwa w badaniu osoby kompetentnej do wyra\u017cania w\u0142asnej woli jest jej \u015bwiadoma zgoda na udzia\u0142 w tym badaniu. Osoba wyra\u017caj\u0105ca zgod\u0119 na udzia\u0142 w badaniu naukowym nie mo\u017ce czyni\u0107 tego pod wp\u0142ywem zale\u017cno\u015bci od lekarza czy pozostawania pod jak\u0105kolwiek presj\u0105. Wycofanie tej zgody przez pacjenta w dowolnym momencie nie mo\u017ce skutkowa\u0107 pogorszeniem jego dost\u0119pu do dalszego leczenia w stosunku do sytuacji poprzedzaj\u0105cej udzielenie zgody na udzia\u0142 w badaniu.<\/p>\n\n\n\n Art. 96. Lekarz nie mo\u017ce przyjmowa\u0107 wynagrodzenia za samo skierowanie pacjenta na badania prowadzone lub sponsorowane przez producenta lek\u00f3w lub wyrob\u00f3w medycznych.<\/p>\n\n\n\n Art. 97. Lekarz d\u0105\u017cy do wyra\u017anego rozdzielenia roli badacza i terapeuty, ka\u017cdorazowo informuj\u0105c pacjenta, czy stosowana wobec niego procedura jest cz\u0119\u015bci\u0105 badania naukowego, czy procesu leczenia \u2013 je\u015bli tylko mo\u017ce zachodzi\u0107 w tej kwestii w\u0105tpliwo\u015b\u0107 dla pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Art. 98. Lekarzowi maj\u0105cemu zwi\u0105zki finansowe z przemys\u0142em medycznym nie wolno w \u017caden spos\u00f3b odst\u0105pi\u0107 od podejmowania w pe\u0142ni obiektywnych decyzji lekarskich ani od dzia\u0142ania w najlepszym interesie pacjent\u00f3w i os\u00f3b bior\u0105cych udzia\u0142 w badaniach.<\/p>\n\n\n\n Art. 99. Lekarz powinien ujawnia\u0107 s\u0142uchaczom wyk\u0142ad\u00f3w oraz redaktorom publikacji wszelkie zwi\u0105zki z firmami oraz subwencje od nich otrzymywane, jak r\u00f3wnie\u017c inne korzy\u015bci mog\u0105ce by\u0107 przyczyn\u0105 konfliktu interes\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Art. 100. Badacz pracuj\u0105cy nad nowatorskimi lekami b\u0105d\u017a technologiami medycznymi d\u0105\u017cy do przebadania ich na rzecz wszystkich wchodz\u0105cych w gr\u0119 populacji chorych, zw\u0142aszcza os\u00f3b w podesz\u0142ym wieku i dzieci.<\/p>\n\n\n\n Art. 101. Lekarz prowadzi badania naukowe rzetelnie i zgodnie z zasadami metodologii nauk medycznych. Niedopuszczalne jest manipulowanie pr\u00f3b\u0105 badawcz\u0105, okresem przeprowadzania eksperymentu poddawanym analizie, sposobami analizy danych i stosowanie innych narz\u0119dzi s\u0142u\u017c\u0105cych niezgodnemu z zasadami metodologii nauk medycznych pozytywnemu zweryfikowaniu hipotezy badawczej.<\/p>\n\n\n\n Art. 102. Wyniki bada\u0144 naukowych nale\u017cy publikowa\u0107 w spos\u00f3b integralny, zgodnie z logik\u0105 i zakresem badania. Sztuczne dzielenie wynik\u00f3w, celem zwi\u0119kszenia liczby publikacji, jest praktyk\u0105 nagann\u0105.<\/p>\n\n\n\n Art. 103. Nale\u017cy \u015bci\u015ble przestrzega\u0107 praw autorskich w publikacjach naukowych. Dopisywanie swego nazwiska do prac zespo\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rych si\u0119 nie uczestniczy\u0142o, lub pomijanie nazwisk os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y w nich udzia\u0142, jest nieetyczne.<\/p>\n\n\n\n Art. 104. Powt\u00f3rna publikacja tych samych wynik\u00f3w bada\u0144 naukowych, r\u00f3wnie\u017c w innym j\u0119zyku, wymaga jednoznacznego przytoczenia pierwotnej publikacji.<\/p>\n\n\n\n Art. 105. Wyniki bada\u0144 przeprowadzonych niezgodnie z zasadami etyki lekarskiej nie powinny by\u0107 publikowane. Lekarz w roli redaktora czasopisma naukowego w razie jakichkolwiek w\u0105tpliwo\u015bci weryfikuje standardy etyczne bada\u0144 b\u0119d\u0105cych podstaw\u0105 proponowanych publikacji.<\/p>\n\n\n\n Art. 106. Lekarz podejmuje si\u0119 recenzowania prac naukowych wy\u0142\u0105cznie w dziedzinie, w kt\u00f3rej jest ekspertem. W razie silnego, podwa\u017caj\u0105cego zaufanie spo\u0142eczne do rzetelno\u015bci recenzji konfliktu interes\u00f3w lekarz nie podejmuje si\u0119 recenzowania. Recenzje powierzchowne i zdawkowe, podobnie jak recenzje kurtuazyjne oraz recenzje z\u0142o\u015bliwe b\u0105d\u017a w inny spos\u00f3b nieobiektywne, naruszaj\u0105 zasady dobrych praktyk akademickich.<\/p>\n\n\n\n Art. 107. Lekarz zmuszony do wykorzystywania w prowadzonych przez siebie pracach badawczych zwierz\u0105t laboratoryjnych dok\u0142ada stara\u0144, aby wykorzystywa\u0107 je w najmniejszej niezb\u0119dnej liczbie oraz sprawia\u0107 im najmniej cierpie\u0144, jak to mo\u017cliwe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pozw\u00f3lcie, \u017ce zaczn\u0119 od ma\u0142ej anegdotki, kt\u00f3ra t\u0142umaczy dzisiejsz\u0105 publikacj\u0119. Ot\u00f3\u017c kilkana\u015bcie lat temu publicznie skrytykowa\u0142em polski Kodeks Etyki Lekarskiej, skutkiem czego ponad tysi\u0105c dwustu lekarzy i lekarek skierowa\u0142o do ministra Bartosza Ar\u0142ukowicza list protestacyjny przeciwko mojej skromnej osobie. To pokazuje, jak wra\u017cliwe na krytyk\u0119 jest \u015brodowisko lekarskie. Wprawdzie po jakim\u015b czasie KEL nieznacznie zmodyfikowano, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":5390,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1331],"tags":[1291,70,249,110,71,325],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6739"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6739"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6739\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6750,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6739\/revisions\/6750"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6739"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Kodeks Etyki Lekarskiej<\/h2>\n\n\n\n
– zawsze s\u0142u\u017cy\u0107 \u017cyciu i zdrowiu ludzkiemu;<\/p>\n\n\n\n