Tego si\u0119 chyba nie spodziewali\u015bmy. Barbara Nowacka, nowa ministra edukacji, zarz\u0105dzi\u0142a koniec z zadaniami domowymi dla dzieci w szko\u0142ach podstawowych. I to ju\u017c od kwietnia.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
A za kilka lat to samo czeka licea. Je\u015bli chodzi o nag\u0142o\u015b\u0107 tej decyzji, niepoprzedzonej konsultacjami spo\u0142ecznymi, to sprawa jest poza dyskusj\u0105. Nie robi si\u0119 takich rzeczy. To autorytarne i poni\u017caj\u0105ce dla nauczycieli. Daje bowiem milionom dzieci pow\u00f3d do niewychowawczej satysfakcji, \u017ce oto ich nauczyciel zosta\u0142 przywo\u0142any do porz\u0105dku i musi si\u0119 s\u0142ucha\u0107 w\u0142adzy, skutkiem czego przestaje zadawa\u0107 do domu, cho\u0107by chcia\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Nauczyciele w Polsce s\u0105 ju\u017c wystarczaj\u0105co poni\u017cani, \u017ceby dok\u0142ada\u0107 im jeszcze to. \u0141atwo sobie jednak\u017ce wyobrazi\u0107, \u017ce dzisiejsze dzieci pokochaj\u0105 pani\u0105 minister i jej parti\u0119. A to mo\u017ce przynie\u015b\u0107 niema\u0142e polityczne profity w przysz\u0142o\u015bci, gdy dorosn\u0105. To w zasadzie nic z\u0142ego, pod warunkiem \u017ce reforma jest dobra. Bo te\u017c jedna rzecz to spos\u00f3b wprowadzenia zmiany, a druga to jej istota. Jakie s\u0105 argumenty za takim posuni\u0119ciem?<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c z bada\u0144 wynika, \u017ce samodzielna nauka w domu jest nieefektywna i znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zada\u0144 domowych odrabiaj\u0105 za dzieci rodzice. W dodatku, jak wiadomo, dzieci masowo zadania \u201eodpisuj\u0105\u201d. Wszystko to utrwala aprobat\u0119 dla fikcji, je\u015bli nie po prostu oszukiwania szko\u0142y, a w przysz\u0142o\u015bci instytucji jako takich. Co wi\u0119cej, dzieci s\u0105 pracami domowymi przeci\u0105\u017cone, a wielogodzinne \u015bl\u0119czenie nad zadaniami niepomiernie je m\u0119czy, zabiera czas potrzebny na zabaw\u0119, w\u0142asne zainteresowania, przebywanie z przyjaci\u00f3\u0142mi, a przede wszystkim z rodzicami i rodzin\u0105. Niejako szkoda dzieci\u0144stwa, by mitr\u0119\u017cy\u0107 je nad zadaniami.<\/p>\n\n\n\n
Takie s\u0105 argumenty. Jednak ca\u0142a ich si\u0142a dzia\u0142a w ten spos\u00f3b, \u017ce podwa\u017caj\u0105 sens masywnego obci\u0105\u017cania uczni\u00f3w oraz nieproduktywnych, \u017ale pomy\u015blanych zada\u0144 domowych. I z tym dyskutowa\u0107 trudno. Dzieci s\u0105 przeci\u0105\u017cane, a zadania bardzo cz\u0119sto s\u0105 albo bezmy\u015blne, albo za trudne. W rezultacie odrabia si\u0119 je nie po to, aby si\u0119 czego\u015b nauczy\u0107, lecz po to, by spe\u0142ni\u0107 wymagania nauczycieli. Gdy ca\u0142y dom jest w alarmie, bo trzeba wykona\u0107 prace r\u0119czne albo intelektualne, kt\u00f3re znacznie przerastaj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci dziecka, gdy dzwoni si\u0119 po znajomych z pro\u015bbami o pomoc albo wynajmuje korepetytora do odrabiania zada\u0144 razem z dzieckiem, to jest to oczywista patologia i niczym nieuzasadniona ingerencja w prywatno\u015b\u0107 rodzin.<\/p>\n\n\n\n
A jednak. A jednak zadania domowe s\u0105 niezb\u0119dne. I to na ka\u017cdym etapie nauki! Ich ca\u0142kowite usuni\u0119cie z praktyki szkolnej doprowadzi do katastrofy! Pozw\u00f3lcie, \u017ce wyja\u015bni\u0119 dlaczego. Ot\u00f3\u017c ka\u017cdy cz\u0142owiek wykszta\u0142cony jest nim dlatego, \u017ce sam, w ciszy, pracuje nad swoim wykszta\u0142ceniem. Zwykle polega to na czytaniu, czasem na rozwi\u0105zywaniu zada\u0144 lub wykonywaniu jakich\u015b \u0107wicze\u0144. To bycie sam na sam ze sob\u0105, skupienie na pracy, w\u0142asna odpowiedzialno\u015b\u0107 za jej rezultat i mo\u017cliwo\u015b\u0107 jego oceny stanowi\u0105 o tym, \u017ce kszta\u0142cenie si\u0119 staje si\u0119 naprawd\u0119 wa\u017cn\u0105, osobist\u0105 spraw\u0105 i ambicj\u0105 cz\u0142owieka. M\u0142odego, a potem dojrza\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n
Praca w grupie, dyskusja, s\u0142uchanie nauczyciela to oczywi\u015bcie znakomite uzupe\u0142nienia uczenia si\u0119. \u201eSi\u0119\u201d \u2013 ta forma zwrotna sama ju\u017c wskazuje na osobisty charakter nauki! Co do zasady uczenie si\u0119 jest przecie\u017c procesem osobistym, wewn\u0119trznym, przebiegaj\u0105cym w skupieniu na sobie i na przedmiocie nauki, a nie procesem spo\u0142ecznym. Tylko pewna jego cz\u0119\u015b\u0107 mo\u017ce mie\u0107 taki spo\u0142eczny wymiar \u2013 i to wt\u00f3rnie w stosunku do pracy w\u0142asnej. Gdyby jaki\u015b ucze\u0144 mia\u0142 by\u0107 przeci\u0105\u017cony prac\u0105, to lepiej zdj\u0105\u0107 z niego cz\u0119\u015b\u0107 lekcji w klasie, ni\u017c odebra\u0107 godziny pracy w\u0142asnej.<\/p>\n\n\n\n
Rzecz jasna zdj\u0119cie z dzieci i m\u0142odzie\u017cy obowi\u0105zku wykonywania prac domowych nie oznacza, \u017ce nie mog\u0105 si\u0119 w domu uczy\u0107. Rzecz w tym, \u017ce um\u00f3wili\u015bmy si\u0119, \u017ce b\u0119dziemy zwalcza\u0107 fikcj\u0119 i ob\u0142ud\u0119, prawda? A przecie\u017c tak jak fikcj\u0105 jest wiele prac domowych, kt\u00f3re odrabiaj\u0105 de facto<\/em> rodzice, a nie dzieci, tak te\u017c fikcj\u0105 jest wyobra\u017cenie sobie, \u017ce zadowalaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 (a wi\u0119c prawie wszystkie) dzieci b\u0119d\u0105 uczy\u0107 si\u0119 w domu dobrowolnie. Szko\u0142a jest przymusem w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce gdyby by\u0142a dobrowolna, to cz\u0119\u015b\u0107 dzieci by do szko\u0142y nie chodzi\u0142a. I tak samo jest z pracami domowymi. Argument, \u017ce \u201enikt nie zabrania si\u0119 uczy\u0107 w domu\u201d, oparty jest na hipokryzji i nie zas\u0142uguje na nic wi\u0119cej ni\u017c taka w\u0142a\u015bnie odpowied\u017a.<\/p>\n\n\n\n Nikt nie sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem my\u015bl\u0105cym i wykszta\u0142conym przez samo chodzenie do szko\u0142y i na zaj\u0119cia uniwersyteckie. To zupe\u0142nie nierealne. Je\u015bli nie nauczymy si\u0119 samodzielnie pracowa\u0107 nad w\u0142asnym wykszta\u0142ceniem ju\u017c w dzieci\u0144stwie, nie nab\u0119dziemy ju\u017c tej umiej\u0119tno\u015bci ani tym bardziej nawyku w latach doros\u0142ych. Kasuj\u0105c prace domowe, uczynimy dzieciom i ca\u0142emu spo\u0142ecze\u0144stwu wielk\u0105 krzywd\u0119. To niem\u0105dry, populistyczny pomys\u0142.<\/p>\n\n\n\n Rzecz jasna wymienione na pocz\u0105tku argumenty pozostaj\u0105 w mocy. Trzeba wiele zmieni\u0107, je\u015bli chodzi o zadania domowe. Nie powinno by\u0107 tak, \u017ce ka\u017cdy nauczyciel zadaje, ile chce, nie ogl\u0105daj\u0105c si\u0119 na to, ile zadali ju\u017c inni nauczyciele. Musi tu by\u0107 jaka\u015b koordynacja i kontrola. Nie ma te\u017c sensu zadawanie zada\u0144 niewykonalnych dla dziecka, uci\u0105\u017cliwych, stresuj\u0105cych albo bezmy\u015blnych. Zadania domowe powinny by\u0107 m\u0105dre i ciekawe. A tak\u017ce na tyle skrupulatnie oceniane, aby ka\u017cde dziecko, kt\u00f3re naprawd\u0119 si\u0119 przy\u0142o\u017cy, doczeka\u0142o si\u0119 nale\u017cnej pochwa\u0142y. Niedocenianie wysi\u0142k\u00f3w dzieci jest tak samo szkodliwe i demoralizuj\u0105ce jak puszczanie p\u0142azem systematycznego lekcewa\u017cenia obowi\u0105zk\u00f3w szkolnych.<\/p>\n\n\n\n Jak wi\u0119c zreformowa\u0107 prace domowe? S\u0105 dobre wzorce. W wielu krajach prace domowe s\u0105 og\u0142aszane z du\u017cym wyprzedzeniem, tak aby nie by\u0142y \u201ena jutro\u201d i nie wywo\u0142ywa\u0142y gwa\u0142townej presji. R\u00f3wnie\u017c u nas w wielu szko\u0142ach tak ju\u017c jest. S\u0105dz\u0119, \u017ce ca\u0142kiem rozs\u0105dne by\u0142oby zarz\u0105dzanie prac domowych raz w miesi\u0105cu na ca\u0142y miesi\u0105c, z podzia\u0142em na poszczeg\u00f3lne tygodnie. Aby za\u015b unikn\u0105\u0107 ich nadmiaru, rada pedagogiczna powinna czuwa\u0107 nad tym, ile godzin pracy domowej poszczeg\u00f3lni nauczyciele mog\u0105 zaordynowa\u0107. Wtedy b\u0119dzie wiadomo, jak d\u0142ugo dzieci z danej klasy b\u0119d\u0105 musia\u0142y uczy\u0107 si\u0119 w domu po lekcjach i z jakich przedmiot\u00f3w. Uniknie si\u0119 wtedy niesprawiedliwych nier\u00f3wno\u015bci i spi\u0119trze\u0144.<\/p>\n\n\n\n Szko\u0142a powinna te\u017c czuwa\u0107 nad tym, aby dzieci z r\u00f3\u017cnych klas r\u00f3wnoleg\u0142ych, maj\u0105ce lekcje z r\u00f3\u017cnymi nauczycielami, mia\u0142y podobne obci\u0105\u017cenia. Je\u015bli za\u015b chodzi o tre\u015b\u0107 zada\u0144, to powinny by\u0107 niezbyt trudne, aczkolwiek nie \u201emechaniczne\u201d. Warto te\u017c dawa\u0107 dzieciom jak\u0105\u015b przestrze\u0144 dla w\u0142asnych pomys\u0142\u00f3w i wybor\u00f3w, zr\u00f3\u017cnicowa\u0107 zadania. Jedne dzieci b\u0119d\u0105 potrzebowa\u0142y popracowa\u0107 nad jednym tematem, a innym przyda si\u0119 co\u015b innego.<\/p>\n\n\n\n No dobrze, a ile godzin dziennie dziecko ma si\u0119 uczy\u0107 po szkole? S\u0105dz\u0119, \u017ce taki np. dziesi\u0119ciolatek nie b\u0119dzie przeci\u0105\u017cony, gdy przyjdzie mu po\u015bwi\u0119ci\u0107 na nauk\u0119 w domu godzin\u0119 dziennie przez pi\u0119\u0107 dni w tygodniu, a dwunastolatek p\u00f3\u0142torej. Skoro za\u015b porz\u0105dnie pracuj\u0105cy student uczy si\u0119 samodzielnie przez oko\u0142o czterech godzin dziennie, to w gimnazjum i liceum \u015bmia\u0142o mo\u017cna by oczekiwa\u0107 po\u0142owy tego czasu. Oczywi\u015bcie s\u0105 to wielko\u015bci u\u015brednione i orientacyjne, bo co jednemu zajmuje godzin\u0119, drugiemu zajmie p\u00f3\u0142 albo p\u00f3\u0142torej. Warto jednak\u017ce mie\u0107 takie umowne miary czasu nauki, bo bez tego o koordynacj\u0119 i kontrol\u0119 trudno.<\/p>\n\n\n\n Reforma zada\u0144 domowych to wa\u017cny element niezb\u0119dnej reformy nauczania. Jej sednem powinno by\u0107 jednak\u017ce odej\u015bcie od ca\u0142kowicie nietrafnie dobranych tre\u015bci nauczania, czyli radykalna zmiana tzw. minim\u00f3w programowych. Ale to ju\u017c inna historia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tego si\u0119 chyba nie spodziewali\u015bmy. Barbara Nowacka, nowa ministra edukacji, zarz\u0105dzi\u0142a koniec z zadaniami domowymi dla dzieci w szko\u0142ach podstawowych. I to ju\u017c od kwietnia.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6835,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6829"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6829"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6829\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6836,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6829\/revisions\/6836"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}