Dedykowane profesorom Kozio\u0142kowi i \u015aliwi\u0144skiemu.<\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105tek stulecia w polskiej popkulturze nale\u017ca\u0142 do hardej \u015bpiewaj\u0105cej dziewoi z Ciechanowa. Kr\u00f3lowa by\u0142a tylko jedna, a by\u0142a ni\u0105 Doda. To ikoniczna posta\u0107 ma\u0142omiasteczkowej wyzwolonej kobiety, kt\u00f3ra nie daje sobie w kasz\u0119 dmucha\u0107, robi, co chce, lecz w gruncie rzeczy jest porz\u0105dn\u0105 i nieco konserwatywno-romantyczn\u0105 osob\u0105, jak przysta\u0142o na prowincjuszk\u0119.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Przyznam, \u017ce od dwudziestu lat z uwag\u0105 przys\u0142uchuj\u0119 si\u0119 temu, co m\u00f3wi Doda \u2013 zar\u00f3wno jej g\u0142upiej paplaninie i ocieraj\u0105cym si\u0119 o wulgarno\u015b\u0107 grepsom, jak i jej m\u0105dro\u015bciom \u017cyciowym, kt\u00f3re z roku na rok staj\u0105 si\u0119 coraz m\u0105drzejsze. Dzi\u015b Doda ma lat 40 i pomimo r\u00f3\u017cnych zakr\u0119t\u00f3w \u017cyciowych i wpadek – jest kim\u015b. Jest m\u0105dr\u0105 i pi\u0119kn\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3ra ma sw\u00f3j styl i niejedno do powiedzenia. Tylko g\u0142upiec mo\u017ce j\u0105 uwa\u017ca\u0107 za g\u0142upi\u0105, cho\u0107 jeszcze kilkana\u015bcie lat temu by\u0142a przecie\u017c taka seksistowska pokusa. Ot, niedouczona i niezbyt dobrze wychowana blondynka. Teraz by\u015bmy sobie nie pozwolili. I ona si\u0119 zmieni\u0142a, i my wiele si\u0119 \u2013 tak\u017ce dzi\u0119ki niej \u2013 przez te lata nauczyli\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n
Mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce z pomoc\u0105 Dody odrobili\u015bmy lekcj\u0119 feminizmu, szacunku dla aspiracji i kultury ludzi, kt\u00f3rzy nie mogli skorzysta\u0107 z przywilej\u00f3w, jakie daje inteligenckie pochodzenie, a tak\u017ce po prostu lekcj\u0119 kulturowej tolerancji i elastyczno\u015bci. To jednak\u017ce tylko z\u0142udzenie. Gdy ju\u017c wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce wyszli\u015bmy na wysok\u0105 po\u0142onin\u0119 tolerancji i akceptacji, mog\u0105c i\u015b\u0107 dalej pewnym krokiem i rozkoszuj\u0105c si\u0119 widokami, spad\u0142o na nas kolejne wyzwanie kulturowe, klasowe i obyczajowe. Na nas \u2013 \u0142\u0105cznie z Dod\u0105, kt\u00f3ra chc\u0105c nie chc\u0105c znalaz\u0142a si\u0119 z nami na pok\u0142adzie ludzi dojrza\u0142ych i wywy\u017cszonych przez swoj\u0105 pozycj\u0119 zawodow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
To wyzwanie te\u017c si\u0119 dziwnie nazywa i pochodzi z ma\u0142ego miasteczka. To Fagata (Agata F\u0105k z Konina, lat 23), wij\u0105ca si\u0119 i be\u0142kocz\u0105ca na wp\u00f3\u0142 zrozumia\u0142e niby-slangowe pornowulgaryzmy o z\u0142ozonej tematyce erotyczno-zwi\u0105zkowo-rodzinnej, maj\u0105ce przypomina\u0107 hip-hop. Fagata podbija internet niczym Mokra Jolanta (Jolanta Mokrzy\u0144ska), do kt\u00f3rej najnowszego utworu (nagranego z Cypisem, po\u015bwi\u0119conego sprzeczno\u015bci, jaka zachodzi pomi\u0119dzy zewem nami\u0119tno\u015bci a l\u0119kiem przed ci\u0105\u017c\u0105) dziesi\u0105tki wytw\u00f3rc\u00f3w filmik\u00f3w produkuje pastisze i przer\u00f3bki. Jedno trzeba jej przyzna\u0107: uda\u0142o jej si\u0119 zainteresowa\u0107 sob\u0105 miliony zwyk\u0142ych \u201eprzewijaczy\u201d internetu. Kulturotw\u00f3rczy potencja\u0142 Cypisa, Mokrej Jolanty i Fagaty sta\u0142 si\u0119 faktem.<\/p>\n\n\n\n
Be\u0142kotliwe pornorapy Fagaty nie s\u0105 jedne, ale na pewno najbardziej rozpoznawalne, obok wspomnianej Mokrej Jolanty oraz Cypisa, kt\u00f3ry jednakowo\u017c jest m\u0119\u017cczyzn\u0105. I to w\u0142a\u015bnie Fagata, a nie kto inny, wesz\u0142a w \u201ekulturowy dialog\u201d z Dod\u0105, kt\u00f3ra w oczywisty spos\u00f3b jest dla niej wzorem. Chce by\u0107 \u2013 i chyba jest \u2013 Dod\u0105 2.0 i niezale\u017cnie od tego, jak ocenimy jej pierwsze wysi\u0142ki w tym kierunku, trzeba uzna\u0107, \u017ce jest to kierunek, w kt\u00f3rym posz\u0142a kultura masowa i mo\u017ce nawet co\u015b wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n
Przede wszystkim ca\u0142kowicie i bez reszty (i zapewne te\u017c nieodwo\u0142alnie) pad\u0142o tabu seksualne. Nie ma ju\u017c nawet \u015bladu po wstydliwo\u015bci, szacunku dla intymno\u015bci, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o \u201eniewie\u015bcich cnotach\u201d czysto\u015bci i skromno\u015bci. Fagata nie rzuca ju\u017c \u017cadnego wyzwania ani nie prowokuje. Po prostu jest ju\u017c od dawna i w naturalny spos\u00f3b poza granic\u0105 oddzielaj\u0105c\u0105 wstyd od bezwstydu. Jej bezwstyd jest niewinny i nie\u015bwiadomy siebie, jak nago\u015b\u0107 Ewy w raju. Podobnie jej wulgarno\u015b\u0107. Jest to wulgarno\u015b\u0107 bezgraniczna, lecz nieostentacyjna. Ostentacja jest bowiem demonstracj\u0105, prowokacj\u0105, czyli pewn\u0105 form\u0105 walki. A Fagata nie jest ju\u017c \u201eartystk\u0105 zbuntowan\u0105\u201d, jak\u0105 jeszcze by\u0142a Doda. Na tle Fagaty Doda jawi si\u0119 dzi\u015b jako \u201eklasyczka\u201d, legenda ma\u0142omiasteczkowej kobiecej emancypacji z okresu transformacji. Patrz\u0105c na Fagat\u0119, widzimy za\u015b efekt tego procesu.<\/p>\n\n\n\n
Efekt ten jest niejednoznaczny. Po stronie bolesnych strat nale\u017cy zapisa\u0107 destrukcj\u0119 polszczyzny, uwiedzenie przez emocj\u0119 pogardy, swego rodzaju uporczywe \u201eubezmy\u015blnienie\u201d, odarcie z refleksyjno\u015bci oraz id\u0105c\u0105 za tym utrat\u0119 zmys\u0142u ironii. Ale w\u0142a\u015bnie ta bezironiczno\u015b\u0107 wulgarnych przy\u015bpiewek Fagaty uwalnia je od \u2013 w spos\u00f3b niedost\u0119pny dla inteligentnej niew\u0105tpliwie Dody \u2013 funkcjonowania z sofistykalnych, na potrzeby klas wy\u017cszych skrojonych kategoriach spontaniczno\u015bci i refleksyjno\u015bci, dos\u0142owno\u015bci i ironii, ironii i autoironii, stylu i pastiszu. Fagata jest od tego wszystkiego wolna, a przez to zajmuje na powr\u00f3t miejsce dawno opuszczone przez pastuszka.<\/p>\n\n\n\n
Odzyskana naturalno\u015b\u0107 Fagaty jest nie tylko czym\u015b fascynuj\u0105cym i wyzwalaj\u0105cym, lecz ma r\u00f3wnie\u017c wymiar moralny i polityczny. Fagata nale\u017cy do pierwszego pokolenia realnie wyemancypowanego od rewolucji, uwolnionego od rewolucyjnych zobowi\u0105za\u0144 i wszelkich historyczno-ideologicznych uwik\u0142a\u0144. Doda wie, ile kosztuje emancypacja. Wie, czym by\u0142a walka i jak\u0105 p\u0142aci\u0142o si\u0119 cen\u0119. Fagata tego wszystkiego nie tylko nie wie, lecz i wiedzie\u0107 nie mo\u017ce. I to nie tylko dlatego, \u017ce utraci\u0142aby przez t\u0119 \u201ez\u0142\u0105 nowin\u0119\u201d swoj\u0105 cudem odzyskan\u0105 niewinno\u015b\u0107, je\u015bli nie wr\u0119cz \u2013 o ironio! \u2013 dziewiczo\u015b\u0107, lecz po prostu dlatego, \u017ce ca\u0142a jej godno\u015b\u0107 istoty ultranowoczesnej i odmawiaj\u0105cej jakiegokolwiek udzia\u0142u i zobowi\u0105za\u0144 wobec heroin rewolucji feministycznej polega na radykalnym odrzuceniu kultu dziewictwa, czyli r\u00f3wnie\u017c niewinno\u015bci, we wszelkiej jej postaci.<\/p>\n\n\n\n
Fagata jest arcyniedziewic\u0105<\/em>, niedziewicz\u0105 bogini\u0105, przenajnie\u015bwi\u0119sz\u0105 i przedziwn\u0105 pann\u0105 spodkoni\u0144sk\u0105<\/em>. Nie jest ani niewinna, ani winna. Nie jest niepokalana ani pokalana. Ma na to wszystko wyr\u0105bane, \u017ceby nie powiedzie\u0107 dosadniej.<\/p>\n\n\n\n I tylko pod jednym wzgl\u0119dem wszystko pozostaje po staremu. Gdy mowa jest o ci\u0105\u017cy i posiadaniu dziecka, ca\u0142y wulgaryzm znika jak kamfora. Nie ma nawet slangowych s\u0142\u00f3w na okre\u015blenie macierzy\u0144stwa. Bycie w ci\u0105\u017cy i urodzenie dziecka nadal jest spraw\u0105 powa\u017cn\u0105. A wraz z tym zapewne i mi\u0142o\u015b\u0107, rodzina i jej trwa\u0142o\u015b\u0107. Nadal to ca\u0142e rozpasanie, kt\u00f3rym przechwalaj\u0105 si\u0119 rozmaici raperzy, influencerzy i jak ich tam jeszcze zwa\u0142, zachowuje sw\u00f3j konserwatywny wektor aksjologiczny. Nadal dobrem jest mi\u0142o\u015b\u0107, a tragedi\u0105 zdrada. Nadal mi\u0142o\u015b\u0107 to potencjalne rodzicielstwo, a rodzicielstwo to odpowiedzialno\u015b\u0107. Niekt\u00f3rzy propagatorzy lumpen-konserwatyzmu (jak Mokra Jolanta, bodaj\u017ce jedna z autorek „pask\u00f3w grozy” w TVP) dzia\u0142aj\u0105 w logice misji, miotaj\u0105c si\u0119 mi\u0119dzy ideowo\u015bci\u0105 a \u017c\u0105dz\u0105 zysku. Ale Fagata zdaje si\u0119 wolna r\u00f3wnie\u017c od tego.<\/p>\n\n\n\n No i co mamy z tym konserwatyzmem, kt\u00f3ry ju\u017c nawet nie jest (\u015bwiadomym) konserwatyzmem, pocz\u0105\u0107? Pog\u0142aska\u0107 po g\u0142\u00f3wce \u201edobre dziecko\u201d? Pewnie jest w tym jaka\u015b pociecha dla rodzic\u00f3w, a zw\u0142aszcza dziadk\u00f3w Fagaty spod Konina. Mog\u0105 mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce ich c\u00f3rka i wnuczka ustatkuje si\u0119, wyjdzie za m\u0105\u017c i urodzi dzieci. Urodzi je po to, by mog\u0142y oddawa\u0107 si\u0119 rozpasanym nami\u0119tno\u015bciom, a nast\u0119pnie przekaza\u0107 t\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 kolejnemu pokoleniu.<\/p>\n\n\n\n Z nowoczesno\u015bci Fagata i jej pokolenie kobiet wzi\u0119li hedonizm. Z prenowoczesnego dziedzictwa \u2013 zainteresowanie \u017cyciem rodzinnym. Ich filozofia \u017cyciowa to wobec tego dwa razy \u201eu\u201d: u\u017cy\u0107 i urodzi\u0107. Zawsze to jaki\u015b post\u0119p w stosunku do naszego (kobiet z naszych, starszych pokole\u0144) dwa \u201er\u201d: robi\u0107 i rodzi\u0107. Jedno wszak si\u0119 nie zmienia. W mocy pozostaje niepokoj\u0105cy dopisek \u201ei tak w k\u00f3\u0142ko\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dedykowane profesorom Kozio\u0142kowi i \u015aliwi\u0144skiemu. Pocz\u0105tek stulecia w polskiej popkulturze nale\u017ca\u0142 do hardej \u015bpiewaj\u0105cej dziewoi z Ciechanowa. Kr\u00f3lowa by\u0142a tylko jedna, a by\u0142a ni\u0105 Doda. To ikoniczna posta\u0107 ma\u0142omiasteczkowej wyzwolonej kobiety, kt\u00f3ra nie daje sobie w kasz\u0119 dmucha\u0107, robi, co chce, lecz w gruncie rzeczy jest porz\u0105dn\u0105 i nieco konserwatywno-romantyczn\u0105 osob\u0105, jak przysta\u0142o na prowincjuszk\u0119.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6903,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[19,1416],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6892"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6892"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6892\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6905,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6892\/revisions\/6905"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6903"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6892"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6892"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6892"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}