Przed stu laty Owald Spengler og\u0142osi\u0142 sw\u00f3j \u201eZmierzch Zachodu\u201d. No i wykraka\u0142. Jego diagnoza, \u017ce kultura Zachodu wchodzi w faz\u0119 wyczerpania i dekadencji, okaza\u0142a si\u0119 s\u0142uszna. 20 lat po ukazaniu si\u0119 s\u0142ynnego eseju wybuch\u0142a II wojna \u015bwiatowa, po kt\u00f3rej nasta\u0142y trudne czasy zimnej wojny. Trzy czynniki pozwoli\u0142y nam jednak\u017ce zapomnie\u0107 o tocz\u0105cym si\u0119 procesie. Pierwszy to niebywa\u0142a prosperity gospodarki Zachodu, drugi to \u015bwiatowa rewolucja moralna i polityczna, pocz\u0119ta w 1967 i 1968, a trzeci to upadek \u017celaznej kurtyny w 1989 i 1990. Te wspania\u0142e osi\u0105gni\u0119cia odsun\u0119\u0142y o kilka dekad umieranie Zachodu. Staruszek Zach\u00f3d poczu\u0142 si\u0119 lepiej i z\u0142apa\u0142 jeszcze kilka dobrych lat, zanim si\u0119 rozchorowa\u0142 na dobre.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Tyle \u017ce wszystko to ju\u017c za nami. Obecnie jeste\u015bmy \u015bwiadkami przyspieszenia dziejowego procesu deokcydentalizacji \u015bwiata, a przede wszystkim samego Zachodu. To, co widzieli\u015bmy dot\u0105d jako globalizacj\u0119, to nic innego ni\u017c rozmywanie si\u0119 granic naszej cywilizacji, proces, w wyniku kt\u00f3rego Zach\u00f3d staje si\u0119 przepuszczalny, pozbawiony wyra\u017anych kontur\u00f3w kulturowych i politycznych, a wewn\u0105trz swej dawnej substancji coraz bardziej bezpostaciowy i magmowaty. Przede wszystkim za\u015b s\u0142aby, zawstydzony sob\u0105 i \u2013 w konsekwencji \u2013 zdolny u\u017cywa\u0107 si\u0142y ju\u017c tylko przeciwko samemu sobie.<\/p>\n\n\n\n
Umieranie Zachodu wygl\u0105da jak powolna samob\u00f3jcza \u015bmier\u0107 starego cz\u0142owieka w depresji \u2013 niezdolnego targn\u0105\u0107 si\u0119 na swoje \u017cycie jednym ruchem, lecz popadaj\u0105cego w bezwolno\u015b\u0107, bezczynno\u015b\u0107 i zaniedbanie, prowadz\u0105ce go do \u015bmierci, z kt\u00f3r\u0105 jest ju\u017c pogodzony. Po chwalebnej dekolonizacji Afryki przyszed\u0142 czas na niechlubn\u0105 \u201edekolonizacj\u0119\u201d Europy \u2013 za kar\u0119, \u017ce by\u0142a metropoli\u0105, teraz sama staje si\u0119 koloni\u0105, terytorium do wzi\u0119cia. Abdykuje z wszelkiej sprawczo\u015bci, t\u0142umacz\u0105c to sobie sprawiedliwo\u015bci\u0105 dziejow\u0105, historycznym fatum, wobec kt\u00f3rego jest chwalebnie bezradna. Chwa\u0142a ci, Europo!<\/p>\n\n\n\n
Europa nie tylko w\u0142a\u015bnie przestaje by\u0107 metropoli\u0105, bij\u0105cym sercem globalnej kultury i polityki, lecz wycofuje si\u0119 ze z\u0142udze\u0144, kt\u00f3re pozwoli\u0142y jej t\u0119 rol\u0119, \u0142\u0105cznie z Ameryk\u0105, pe\u0142ni\u0107 i z kt\u00f3rych czerpa\u0142a moc. Wraz z koloniami i arogancj\u0105 znikn\u0105\u0142 z Europy bur\u017cuazyjny splendor, a nowe demokratyczne mieszcza\u0144stwo, z ca\u0142\u0105 swoj\u0105 pokor\u0105, oportunizmem i pacyfizmem, w \u017caden spos\u00f3b nie potrafi\u0142o wej\u015b\u0107 w buty swoich przodk\u00f3w, tak jak tamci potrafili przecie\u017c przej\u0105\u0107 \u015bwiat feudalny i jego zasoby z r\u0105k arystokrat\u00f3w, zast\u0119puj\u0105c pot\u0119g\u0119 w\u0142asno\u015bci ziemskiej pot\u0119g\u0105 pieni\u0105dza, handlu i przemys\u0142u. Ugrzecznione i sparali\u017cowane w\u0142asnymi idea\u0142ami spo\u0142ecze\u0144stwo Zachodu o nic ju\u017c nie walczy, a je\u015bli ju\u017c, to walczy z samym sob\u0105, to znaczy z realnymi lub urojonymi pozosta\u0142o\u015bciami dawnego suprematyzmu. Walczy z cieniami przodk\u00f3w, \u017ceby nie widzie\u0107 Hannibala u bram.<\/p>\n\n\n\n
Pacyfizm sta\u0142 si\u0119 najwy\u017csz\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105 Zachodu, gdy\u017c jako idea czysta i szczytna zwalnia z obowi\u0105zku walki i obiecuje szcz\u0119\u015bliwy pok\u00f3j na warunkach potencjalnego wroga. Wystarczy abdykowa\u0107, wystarczy si\u0119 podda\u0107 i niczego nie pragn\u0105\u0107, a wtedy los, kt\u00f3ry zgotuje nam \u015bwiat, b\u0119dzie naszym nowym szcz\u0119\u015bciem. Tak g\u0142osi wsp\u00f3\u0142czesny nihilizm, przebieraj\u0105cy si\u0119 za stoicyzm.<\/p>\n\n\n\n
Zach\u00f3d nie wie ju\u017c nawet, kto jest jego wrogiem. Nie chce go nazwa\u0107, bo jak\u017ce tu nazwa\u0107 wroga, nie czyni\u0105c sobie z niego jeszcze wi\u0119kszego wroga? Nawet wi\u0119c nie pr\u00f3buje, aby nie wywo\u0142ywa\u0107 wilka z lasu. Niczym dziecko udaje, \u017ce wrog\u00f3w nie ma, a je\u015bli s\u0105, to tylko \u201eswoi\u201d, czyli jeszcze nie do\u015b\u0107 spacyfikowani, nie do\u015b\u0107 pacyfistycznie usposobieni spo\u015br\u00f3d nas. Taki wewn\u0119trzny, oswojony wr\u00f3g nic nam z\u0142ego nie zrobi. Prawdziwie gro\u017anego, obcego wroga lepiej nie dra\u017cni\u0107. Lepiej go nawet nie nazywa\u0107. Zreszt\u0105 nazywanie jest pi\u0119tnuj\u0105ce, a pacyfi\u015bci wszystkich kochaj\u0105 i nikogo nie chc\u0105 obra\u017ca\u0107 ani dyskryminowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
A jeszcze kilka lat temu wolno by\u0142o przynajmniej \u017ale \u017cyczy\u0107 terrorystom. Ba, mo\u017cna by\u0142o \u017cyczy\u0107 im, aby ich organizacje przesta\u0142y istnie\u0107. ISIS, Al-Kaida\u2026 Teraz i to nie jest pewne. Bo d\u017cihad nie jest przecie\u017c wi\u0119kszym z\u0142em ni\u017c pokazanie si\u0142y, zdrada wobec dziejowego wyboru s\u0142abo\u015bci, jakiego Zach\u00f3d dokona\u0142 w swym ekspiacyjnym zapami\u0119taniu. Tylko nie to! Nie pokaza\u0107 si\u0142y, bo Hitler powr\u00f3ci!<\/p>\n\n\n\n
Hamasowi wi\u0119c \u015bmierci si\u0119 nie \u017cyczy. Nikt nie wo\u0142a \u201ezniszczy\u0107 Hamas!\u201d. Albo przynajmniej: \u201eHamas wywo\u0142a\u0142 wojn\u0119 i jest wsp\u00f3\u0142winny \u015bmierci cywil\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych z szata\u0144skim wyrachowaniem si\u0119 chowa!\u201d, \u201eNiech Hamas si\u0119 podda, a wojna ustanie!\u201d. Nie, zamiast tego Zach\u00f3d czuje si\u0119 w obowi\u0105zku \u017cyczy\u0107 mu trwania, na ka\u017cdym kroku g\u0142osz\u0105c, \u017ce zniszczy\u0107 si\u0119 go nie da. To \u017bydzi maj\u0105 przesta\u0107 wojowa\u0107. Maj\u0105 da\u0107 spok\u00f3j Hamasowi i pozwoli\u0107 mu nadal istnie\u0107. To \u017bydzi i tylko \u017bydzi winni s\u0105 ofiarom tej wojny.<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego tak si\u0119 dzieje? Sk\u0105d to specjalne, niemal\u017ce przyjazne traktowanie morderczej bandy fanatyk\u00f3w? Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 Hamas od ISIS? Ot\u00f3\u017c specjalizacj\u0105! Jego cel jest w\u0105ski \u2013 zamordowa\u0107 ka\u017cdego \u017byda, kt\u00f3rego uda si\u0119 dopa\u015b\u0107. Czy\u017c nie jest to s\u0142uszne i sprawiedliwe w wymiarach dziejowych? Czy\u017c to nie jest wielka ulga, \u017ce oni chc\u0105 mordowa\u0107 nie nas, lecz \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy przy tym s\u0105 jednakowo\u017c na tyle \u201enasi\u201d, \u017ceby\u015bmy mogli bez l\u0119ku przez ich zemst\u0105 obj\u0105\u0107 ich nasz\u0105 ulubion\u0105 samokrytyk\u0105, i na tyle orientalni, \u017ce od biedy mo\u017cna uzna\u0107 ich eksterminacj\u0119 za wydarzenie dziej\u0105ce si\u0119 poza naszym \u015bwiatem, czyli kolejn\u0105 rze\u017a po\u015br\u00f3d obcych?<\/p>\n\n\n\n
Tak, Zach\u00f3d po raz pierwszy w dziejach swego pacyfizmu gremialnie odmawia stani\u0119cia po stronie spo\u0142eczno\u015bci brutalnie zaatakowanej i zmuszonej do prowadzenia wojny. W swym l\u0119ku przed nie-Zachodem przymila si\u0119 do morderc\u00f3w, jakby z wdzi\u0119czno\u015bci, \u017ce w zast\u0119pstwie Francuz\u00f3w i Amerykan\u00f3w morduj\u0105 tylko \u201esyjonist\u00f3w\u201d. Gorliwie sk\u0142ada im ofiar\u0119 z \u017byd\u00f3w, m\u00f3wi\u0105c: \u201eTo ludob\u00f3jcy, r\u00f3bcie z nimi, co chcecie!\u201d. \u0141atwo Zachodowi przychodzi sk\u0142ada\u0107 ofiar\u0119 z \u017byd\u00f3w, bo ci straszliwie mu zawinili. Czym mu zawinili? Ano dopu\u015bcili si\u0119 rzeczy strasznej. Doprowadzili do tego, \u017ce Zach\u00f3d musia\u0142 prze\u017cywa\u0107 niewybaczalne m\u0119ki poczucia winy za ich Zag\u0142ad\u0119. Zag\u0142ad\u0119, w kt\u00f3rej, wedle w\u0142asnego poj\u0119cia, jedynie broni\u0142 swej to\u017csamo\u015bci przed pierwiastkiem Wschodu, reprezentowanym przez niewierny nar\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n
I tak na gnij\u0105cym, zdychaj\u0105cym Zachodzie \u017byd sta\u0142 si\u0119 postaci\u0105 dwuznaczn\u0105 i sprzeczn\u0105, symbolizuj\u0105c rozk\u0142ad zachodniej to\u017csamo\u015bci. Jest \u017byd wewn\u0119trzny, czyli ten przynale\u017cny do Zachodu, kt\u00f3rego mo\u017cna t\u0119pi\u0107 w normalnym trybie, stosowanym wewn\u0119trznie. To nasz \u017byd-faszysta. Nasz, czyli cywilizowany i bezpieczny. Mo\u017cna go poniewiera\u0107, bo przecie\u017c nie zamachnie si\u0119 na sw\u0105 zachodni\u0105 macierz. Ale jako \u017ce \u017byd zawsze reprezentowa\u0142 tu obco\u015b\u0107, tak jak dzi\u015b reprezentuj\u0105 j\u0105 muzu\u0142manie zasiedlaj\u0105cy kraje Zachodu, mo\u017cna bez \u017calu uczyni\u0107 z niego koz\u0142a ofiarnego i wy\u017cy\u0107 na nim ca\u0142\u0105 z\u0142o\u015b\u0107 i frustracj\u0119 z powodu przyt\u0142oczenia i l\u0119ku przed konfrontacj\u0105 z islamem. Po\u015bwi\u0119caj\u0105c \u017byda \u2013 pod mianem Izraelczyka, kt\u00f3rego poniewieranie nie jest wszak \u017cadnym zakazanym \u201eantysemityzmem\u201d \u2013 masy zdezorientowanych mieszka\u0144c\u00f3w Zachodu chc\u0105 kupi\u0107 sobie \u0142askawo\u015b\u0107 ludzi nie-Zachodu, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wszak b\u0119d\u0105 ju\u017c \u017cy\u0107 do ko\u0144ca, dop\u00f3ki ostatecznie nie zniknie mira\u017c \u201eZachodu\u201d z ca\u0142\u0105 jego postkolonialn\u0105, bia\u0142\u0105 nieprzyzwoito\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
\u017byd morduj\u0105cy muzu\u0142manina jest dla Zachodu moralnym wybawieniem. Oto potwierdza si\u0119, \u017ce dotkni\u0119ty przez faszyzm jako jego ofiara, teraz nim nasi\u0105kn\u0105\u0142, wynosz\u0105c nasz stary, wstydliwy niczym syfilis faszyzm poza granice Europy. Zara\u017ceni faszyzmem ruszyli na wsch\u00f3d za\u0142o\u017cy\u0107 koloni\u0119 i musz\u0105 zap\u0142aci\u0107 cen\u0119 za to, \u017ce tak d\u0142ugo byli na Zachodzie, \u017ce nie dali si\u0119 wyniszczy\u0107, \u017ce w dodatku trzeba si\u0119 korzy\u0107 przez ich Zag\u0142ad\u0105. Rachunek wystawi\u0142 im dzi\u015b Hamas \u2013 czy\u017c sami si\u0119 o to nie prosili? Kto im kaza\u0142 istnie\u0107 i swym istnieniem doprowadzi\u0107 do Zag\u0142ady, i to na tyle nieudanej, \u017ce byli jeszcze zdolni do kolonialnego podboju?<\/p>\n\n\n\n
To ju\u017c nie my jeste\u015bmy faszystami przeciwko \u017bydom, ale \u017ali \u017bydzi zabrali sobie nasz faszyzm i zanie\u015bli go tam, sk\u0105d przyszli. Dzi\u0119ki temu nasza wojna z nie-Zachodem przestaje by\u0107 nasz\u0105 wojn\u0105. My nie walczymy. Jeste\u015bmy pacyfistami. To nie-nasi, a w ka\u017cdym razie najgorsi spo\u015br\u00f3d nas, zaka\u0142a Zachodu, prowadz\u0105 t\u0119 wojn\u0119 w naszym zast\u0119pstwie. Ale nie w naszym imieniu!<\/p>\n\n\n\n
I wierzymy, \u017ce gdy muzu\u0142manie wreszcie wyniszcz\u0105 \u017byd\u00f3w, karz\u0105c ich za kolonializm, za faszyzm i za wszystkie nasze zachodnie zbrodnie, to nasyc\u0105 sw\u00f3j gniew i zostawi\u0105 nas w spokoju. Ale to g\u0142upie! Kto s\u0105dzi, \u017ce je\u015bli rzucimy \u017byd\u00f3w (\u201eIzraelczyk\u00f3w\u201d, \u201esyjonist\u00f3w\u201d) na po\u017carcie muzu\u0142manom, to oni zadowol\u0105 si\u0119 t\u0105 zdobycz\u0105 i legn\u0105 pod drzewem, by j\u0105 strawi\u0107, ten jest naiwny. S\u0105dz\u0119, \u017ce a\u017c tak naiwnych nie ma wcale wielu. Wielu jest za to cynicznych. Przymilanie si\u0119 do Hamasu, nieledwie \u017cyczenie mu zwyci\u0119stwa, a w ka\u017cdym razie ostentacyjne nie\u017cyczenie mu kl\u0119ski, to wyraz bezradno\u015bci wystraszonego i zdemobilizowanego spo\u0142ecze\u0144stwa Zachodu. Nie ma ono ju\u017c \u017cadnego poczucia wi\u0119zi, \u017cadnej solidarno\u015bci i sp\u00f3jno\u015bci. \u0141\u0105czy je tylko l\u0119k i tch\u00f3rzostwo. Po\u015bwi\u0119caj\u0105c \u017byd\u00f3w, niemal\u017ce otwarcie trzymaj\u0105c z ich \u015bmiertelnymi wrogami, licz\u0105 na to, \u017ce kupi\u0105 troch\u0119 czasu i troch\u0119 lito\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
I owszem, troch\u0119 czasu kupi\u0105. Ale to nie b\u0119dzie czas po\u015bwi\u0119cony ratowaniu naszej zachodniej to\u017csamo\u015bci. Ona ju\u017c dawno zamieni\u0142a si\u0119 w niemoc nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 ekspiacji, tch\u00f3rzliwy amoralizm przejawiaj\u0105cy si\u0119 w haniebnym przymilaniu si\u0119 do wroga oraz wy\u0142adowywaniu agresji i frustracji na tych, kt\u00f3rzy za bardzo s\u0105 \u201enasi\u201d i za bardzo s\u0105 cywilizowani, by odp\u0142aci\u0107 nam pi\u0119knym za nadobne.<\/p>\n\n\n\n
Wstyd\u017a si\u0119, Zachodzie, swego wcale-nie-antysemityzmu, swego chwalebnego \u201eantysyjonizmu\u201d, swej szlachetnej oboj\u0119tno\u015bci na \u015bmie\u0107 \u017cydowskich dzieci. Dobrze, \u017ce jeste\u015b tak wra\u017cliwy na \u015bmier\u0107 dzieci palesty\u0144skich, aczkolwiek tylko wtedy, gdy mo\u017cesz pochwali\u0107 si\u0119 przed \u015bwiatem, \u017ce nie obwiniasz za ich \u015bmier\u0107 tch\u00f3rzliwych bandyt\u00f3w kryj\u0105cych si\u0119 w\u015br\u00f3d nich w nadziei, \u017ce \u017bydzi nie zaatakuj\u0105, a je\u015bli zaatakuj\u0105, to zn\u00f3w b\u0119dzie mo\u017cna pokaza\u0107 dzieci\u0119ce cia\u0142ka na dow\u00f3d, jak bardzo to nie Hamas, a jedynie \u017bydzi s\u0105 tu winni. Ca\u0142a ta konstrukcja a\u017c nadto jest przejrzysta, a zabawa w pacyfizm na koszt \u017byd\u00f3w a\u017c nadto wulgarna. Lecz to nie \u017bydzi tu trac\u0105, lecz Zach\u00f3d, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie odrabia lekcj\u0119 zdrady, aby tym szybciej i tym skuteczniej pope\u0142ni\u0107 ostateczne moralne i kulturowe samob\u00f3jstwo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przed stu laty Owald Spengler og\u0142osi\u0142 sw\u00f3j \u201eZmierzch Zachodu\u201d. No i wykraka\u0142. Jego diagnoza, \u017ce kultura Zachodu wchodzi w faz\u0119 wyczerpania i dekadencji, okaza\u0142a si\u0119 s\u0142uszna. 20 lat po ukazaniu si\u0119 s\u0142ynnego eseju wybuch\u0142a II wojna \u015bwiatowa, po kt\u00f3rej nasta\u0142y trudne czasy zimnej wojny. Trzy czynniki pozwoli\u0142y nam jednak\u017ce zapomnie\u0107 o tocz\u0105cym si\u0119 procesie. Pierwszy […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2676,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[619,1104,1333,23],"tags":[1079,1374],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6990"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6990"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6990\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6999,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6990\/revisions\/6999"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6990"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}