Nowe w\u0142adze przejmuj\u0105 instytucje powo\u0142ane przez PiS do krzewienia propagandy narodowo-katolickiej, czyli r\u00f3\u017cne \u201einstytuty\u201d i muzea, kt\u00f3rych jedynym celem by\u0142o przekonywanie wyborc\u00f3w, \u017ce s\u0105 dziedzicami bohaterskich dziej\u00f3w i ca\u0142ych zast\u0119p\u00f3w obro\u0144c\u00f3w wolno\u015bci i wszelkich warto\u015bci, a kto by chcia\u0142 cho\u0107by bardzo nie\u015bmia\u0142o podnie\u015b\u0107 jakiekolwiek w\u0105tpliwo\u015bci odno\u015bnie do bezwarunkowej nieskazitelno\u015bci polskiego narodu i jego dziej\u00f3w, ten jest zdrajca i renegat. A na zdrajc\u00f3w i renegat\u00f3w g\u0142osowa\u0107 nie wolno.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
W\u0142adza ma do wyboru albo ca\u0142kowicie zrezygnowa\u0107 z manipulowania histori\u0105 i zostawi\u0107 histori\u0119 historykom, albo dokona\u0107 pewnej reformy tzw. polityki historycznej, czyni\u0105c z niej nieco bardziej uczciw\u0105 i mniej nachaln\u0105 polityk\u0119 pami\u0119ci. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 wybierze to drugie, bo co najmniej po\u0142owa rz\u0105du to chadecy, czyli prawica o sk\u0142onno\u015bciach ku l\u017cejszym odmianom katolicyzmu i nacjonalizmu. Wida\u0107 to cho\u0107by z zapowiedzi W\u0142adys\u0142awa Kosiniaka-Kamysza dotycz\u0105cej ustawy o wychowaniu patriotycznym.<\/p>\n\n\n\n
Zapewne trzeba si\u0119 cieszy\u0107, \u017ce gloryfikacja endecji, fundamentalizmu katolickiego, bezwzgl\u0119dnego szowinizmu i antysemityzmu nieco zel\u017ceje, a pojawi si\u0119 za to wi\u0119cej miejsca dla postaci bardziej umiarkowanych. Jednak\u017ce pociecha to niskiego gatunku, podobna do tabletki przeciwb\u00f3lowej, kt\u00f3ra nie leczy, a tylko przynosi ulg\u0119. Co z tego, \u017ce lekcje historii i wystawy muzealne b\u0119d\u0105 nieco mniej brutalne w epatowaniu narcystycznym szowinizmem, a k\u0142amstwa b\u0119d\u0105 poowijanie w bawe\u0142n\u0119 p\u00f3\u0142prawd? Zmieni si\u0119 tylko forma, a tre\u015b\u0107 \u2013 nacjonalistyczna i zak\u0142amana \u2013 zostanie bez zmian. A zreszt\u0105 nowa forma, nieco bardziej ob\u0142a i wolna od brutalizmu, mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 atrakcyjniejsza i skuteczniej wspieraj\u0105ca propagowanie nacjonalizmu i religii katolickiej.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, nacjonali\u015bci ukradli, zaw\u0142aszczyli i zbezcze\u015bcili s\u0142owo wa\u017cne i potrzebne, a mianowicie patriotyzm. W zasadzie sta\u0142o si\u0119 ju\u017c semantyczn\u0105 niemo\u017cliwo\u015bci\u0105 u\u017cywanie go bez powi\u0105zania z szowinistycznymi k\u0142amstwami i przechwa\u0142kami, bo te\u017c ka\u017cdy, kto nie\u015bmia\u0142o nawet chcia\u0142by przeciwstawi\u0107 nacjonalistycznej legendzie jakie\u015b fragmenty prawdy, od razu ods\u0105dzany jest od czci i patriotyzmu, o wierze nawet nie wspominaj\u0105c.<\/p>\n\n\n\n
Czy w og\u00f3le mo\u017cna jeszcze odzyska\u0107 zbrukane i zeszmacone przez pogrobowc\u00f3w endecji s\u0142owo \u201epatriotyzm\u201d? Nie dzi\u015b i nie jutro, ale warto walczy\u0107. Mo\u017ce za kilka dekad karta si\u0119 odwr\u00f3ci i polskim patriot\u0105 stanie si\u0119 nareszcie ten, kto na to okre\u015blenie zas\u0142uguje, a nie za\u0142gany i agresywny szowinista, karmi\u0105cy si\u0119 kompleksami i ksenofobi\u0105, maj\u0105cy za nic prawd\u0119 i uczciwo\u015b\u0107 intelektualn\u0105 i wstyd.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b polski patriota to kto\u015b, komu przy\u015bwiecaj\u0105 amoralne i ba\u0142amutne zasady, daj\u0105ce si\u0119 uj\u0105\u0107 tak oto:<\/p>\n\n\n\n
– Nigdy pod \u017cadnym pozorem nie przypisywa\u0107 polskim katolikom \u017cadnych win ani s\u0142abo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
– W ka\u017cdej kwestii historycznej, bez wzgl\u0119du na fakty i ustalenia historyk\u00f3w, broni\u0107 s\u0142uszno\u015bci postaw i czyn\u00f3w polskich katolik\u00f3w, ich cn\u00f3t i niewinno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
– Negowa\u0107 z g\u00f3ry i bezdyskusyjnie wszystkie fakty, kt\u00f3re mog\u0142yby \u015bwiadczy\u0107 \u017ale o Polakach katolikach, a zw\u0142aszcza o ich przyw\u00f3dcach, \u0142\u0105cznie z aktami przemocy, napa\u015bciami na inne kraje i narody, morderstwami itp. Wszystkie takie zdarzenia, je\u015bli nie mo\u017cna by ju\u017c by\u0142o zanegowa\u0107 ich istnienia, trzeba wi\u0105za\u0107 z cudzoziemcami, niekatolikami, a w ostateczno\u015bci z pojedynczymi osobami, kt\u00f3re nazywa si\u0119 zdrajcami i wyklucza poza nawias zawsze nieskazitelnej wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n\n\n\n
– Ka\u017cd\u0105 zbrodni\u0119 pope\u0142nion\u0105 przez Polaka katolika uwa\u017ca\u0107 za jego osobist\u0105 win\u0119, w \u017caden spos\u00f3b niebrukaj\u0105c\u0105 wsp\u00f3lnoty, natomiast ka\u017cd\u0105 zas\u0142ug\u0119 Polaka katolika (lub nawet Polaka protestanta albo prawos\u0142awnego) uwa\u017ca\u0107 za chwa\u0142\u0119 ca\u0142ego narodu.<\/p>\n\n\n\n
– Polsko\u015b\u0107 i katolicko\u015b\u0107 uznawa\u0107 zawsze za nieroz\u0142\u0105czne idee i warto\u015bci, pocz\u0119te wraz z sam\u0105 Polsk\u0105 poprzez tzw. chrzest. Od tego czasu w nadprzyrodzonym, duchowym sensie wszyscy mieszka\u0144cy kr\u00f3lestwa Polskiego wyznania katolickiego s\u0105 Polakami, a wsp\u00f3\u0142cze\u015bni Polacy s\u0105 ich dziedzicami pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem i w ka\u017cdym sensie.<\/p>\n\n\n\n
– Uznawa\u0107 Polsk\u0119 za kraj od zarania wyj\u0105tkowy, a to zw\u0142aszcza pod wzgl\u0119dem swej wierno\u015bci Ko\u015bcio\u0142owi, dzielno\u015bci, umi\u0142owania wolno\u015bci i tolerancji.<\/p>\n\n\n\n
Wszystkie te zasady s\u0105 tak g\u0142upie i niemoralne w swym narcystycznym oderwaniu od rzeczywisto\u015bci, \u017ce nikt jawnie ich nie artyku\u0142uje. S\u0105 po prostu wstydliwe, a ich wypowiedzenie na g\u0142os oznacza\u0142oby kompromitacj\u0119. Dlatego trzeba do nich dopisa\u0107 jeszcze jedn\u0105 \u201emetazasad\u0119\u201d:<\/p>\n\n\n\n
– Nigdy nie przyznawa\u0107 si\u0119 do wyznawania zasad jak wy\u017cej, a jedynie stosowa\u0107 je tyle\u017c bezwzgl\u0119dnie, co skrycie; rzecz jasna regu\u0142a bezwzgl\u0119dno\u015bci i skryto\u015bci stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do niniejszej metazasady.<\/p>\n\n\n\n
Bardzo trudno sobie wyobrazi\u0107 autentyczne oderwanie idei patriotyzmu od tych ba\u0142amutnych i \u017cenuj\u0105cych w swojej g\u0142upocie zasad bezwarunkowej stronniczo\u015bci. Nie mam \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce \u201e\u015bwiat\u0142a i umiarkowana prawica\u201d od nich nie odejdzie i nie zerwie p\u0119t wi\u0105\u017c\u0105cych ide\u0119 patriotyzmu z uni\u017ceniem wobec Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i nacjonalizmu. Co najwy\u017cszej dopu\u015bci wyj\u0105tki od wymienionych wy\u017cej zasad. W praktyce mo\u017ce to oznacza\u0107, \u017ce na krysztale polskich dziej\u00f3w pojawi\u0105 si\u0119 jakie\u015b ma\u0142e ryski. A to mo\u017ce nie zawsze kontrreformacja by\u0142a tak szlachetna, jak by sobie katolik \u017cyczy\u0142. A to mo\u017ce nie ca\u0142y polski nar\u00f3d wspiera\u0142 \u017byd\u00f3w w czasie Holokaustu. A to mo\u017ce nie ca\u0142a lewica to zdrajcy. W sumie ca\u0142a reforma to dos\u0142ownie kilka zda\u0144 do wykre\u015blenia i zast\u0105pienia ich innymi, brzmi\u0105cymi jak aluzja, \u017ce co\u015b gdzie\u015b mog\u0142o jednak nie by\u0107 doskona\u0142e.<\/p>\n\n\n\n
Nie s\u0105dz\u0119, aby nowe, os\u0142abione i uwolnione od najbardziej prostackiego za\u0142gania wersje nacjonalistycznej legendy by\u0142y krokiem w stron\u0119 odzyskania idei patriotyzmu dla \u015bwiata ludzi przyzwoitych. To nie jest \u017caden tam \u201ekrok w dobrym kierunku\u201d, lecz jedynie dostosowywanie si\u0119 do okoliczno\u015bci, mimikra kulturowa.<\/p>\n\n\n\n
Prawdziwa zmiana wymaga przede wszystkim dotarcia do spo\u0142ecze\u0144stwa z kilkunastoma prostymi prawdami, w \u015bwietle kt\u00f3rych narracja narodowo-katolicka staje si\u0119 natychmiast stekiem bzdur i mit\u00f3w. Czego powinni dowiedzie\u0107 si\u0119 Polacy? Oto kilka przyk\u0142ad\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n
– \u015aredniowieczne pa\u0144stwo polskie nie by\u0142o zamieszkane przez Polak\u00f3w; Polakami nie byli te\u017c ani Piastowie, ani pierwsi Jagiellonowie, podobnie zreszt\u0105 jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 p\u00f3\u017aniejszych w\u0142adc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
– Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni Polacy pochodz\u0105 od dawnych Polak\u00f3w, czyli tych, kt\u00f3rzy okre\u015blali si\u0119 w ten spos\u00f3b ju\u017c od XV i XVI wieku, w stopniu bardzo niewielkim, por\u00f3wnywalnym z przymieszk\u0105 krwi \u017cydowskiej, jak\u0105 ma wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Polski. Natomiast w przygniataj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci przodkowie wsp\u00f3\u0142czesnych Polak\u00f3w to ludno\u015b\u0107 niewolona i eksploatowana przez Polak\u00f3w epoki przedrozbiorowej, ludno\u015b\u0107 ani nie identyfikuj\u0105ca si\u0119 jako Polacy, ani bynajmniej za takowych nieuwa\u017cana przez Polak\u00f3w, czyli szlacht\u0119 katolick\u0105. Polacy sprzed wiek\u00f3w uwa\u017cali si\u0119 za ras\u0119 odr\u0119bn\u0105 od przodk\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych Polak\u00f3w. Co wi\u0119cej, uwa\u017cali swoich poddanych (ch\u0142op\u00f3w) za co\u015b w rodzaju podludzi. Sytuacja zacz\u0119\u0142a si\u0119 zmienia\u0107 dopiero w wieku XVIII, a na du\u017c\u0105 skal\u0119 w wieku XIX. Wtedy te\u017c zacz\u0105\u0142 powstawa\u0107 ponadklasowy nar\u00f3d polski, kt\u00f3rego kszta\u0142towanie si\u0119 trwa\u0142o a\u017c do po\u0142owy XX wieku.<\/p>\n\n\n\n
– Polska by\u0142a zawsze krajem wieloetnicznym, a panuj\u0105cy pochodzili z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w i m\u00f3wili r\u00f3\u017cnymi j\u0119zykami.<\/p>\n\n\n\n
– Polska wielokrotnie napada\u0142a na inne kraje, a jej w\u0142adcy nieraz dopuszczali si\u0119 mord\u00f3w (r\u00f3wnie\u017c masowych) i tortur.<\/p>\n\n\n\n
– Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki czasami sprzyja\u0142 aspiracjom niepodleg\u0142o\u015bciowym oraz interesom Polski jako pa\u0144stwa niezale\u017cnego od Niemiec, a zw\u0142aszcza Rosji, lecz najcz\u0119\u015bciej sprzyja\u0142 interesom pa\u0144stw niemieckich i innych katolickich pot\u0119g Zachodu; przede wszystkim jednak\u017ce kierowa\u0142 si\u0119 w relacjach z pa\u0144stwem polskim i polskimi elitami czas\u00f3w zabor\u00f3w interesem w\u0142asnym.<\/p>\n\n\n\n
– Bywa\u0142o, \u017ce polscy ksi\u0105\u017c\u0119ta i kr\u00f3lowie byli bardziej otwarci na innowierc\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie \u017byd\u00f3w) ni\u017c ich odpowiednicy na Zachodzie, lecz najcz\u0119\u015bciej by\u0142o odwrotnie. Polska by\u0142a tolerancyjna, ale zaledwie przez kilkana\u015bcie dekad w swoich dziejach (a g\u0142\u00f3wnie przez cz\u0119\u015b\u0107 wieku XVI).<\/p>\n\n\n\n
– Pod wzgl\u0119dem post\u0119pu idei demokratycznych Polska nie by\u0142a liderem, jakkolwiek pod koniec XVIII wieku nale\u017ca\u0142a do czo\u0142\u00f3wki pa\u0144stw Europy, czego \u015bwiadectwem by\u0142a Konstytucja 3 maja; jej przepisy by\u0142y wszelako bardzo po\u0142owiczne co do swego demokratyzmu, natomiast \u201epolsko\u015b\u0107\u201d jako taka w og\u00f3le w niej nie wyst\u0119puje jako idea. Wr\u0119cz przeciwnie \u2013 konstytucja gwarantowa\u0142a w\u0142adz\u0119 w Polsce Niemcom.<\/p>\n\n\n\n
Te proste lekcje mo\u017cna by wpoi\u0107 kolejnym pokoleniom Polak\u00f3w bez wdawania si\u0119 w awantury odno\u015bnie do konkretnych wydarze\u0144 czy proces\u00f3w. Odk\u0142amywanie historii i m\u00f3wienie prawdy o poszczeg\u00f3lnych jej momentach i postaciach to rzecz dalsza, aczkolwiek niezb\u0119dna. To trudne, ale mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, \u017ce za p\u00f3\u0142 wieku po\u0142owa Polak\u00f3w b\u0119dzie wiedzia\u0142a, \u017ce w latach 30. XX wieku Polska by\u0142a krajem na wp\u00f3\u0142 faszystowskim, \u017cyj\u0105cym w przyja\u017ani z Hitlerem. Za sto lat mo\u017cliwe b\u0119dzie i to, \u017ce po\u0142owa Polak\u00f3w zrozumie, \u017ce w czasie II wojny \u015bwiatowej wi\u0119cej \u017byd\u00f3w zgin\u0119\u0142o z r\u0105k Polak\u00f3w, ni\u017c zosta\u0142o przez nich dla zysku b\u0105d\u017a te\u017c bohatersko uratowanych.<\/p>\n\n\n\n
\u017beby Polacy mogli stan\u0105\u0107 w rz\u0119dzie wielkich narod\u00f3w, wolnych od narcyzmu i zdolnych pogodzi\u0107 si\u0119 z czarnymi kartami swojej historii, konieczna jest nie tylko systematyczna i \u017cmudna praca odk\u0142amywania historii, lecz r\u00f3wnie\u017c budowanie antynacjonalistycznego patriotyzmu, kt\u00f3ry b\u0119dzie niemal\u017ce zupe\u0142nym przeciwie\u0144stwem opisanej wy\u017cej groteski.<\/p>\n\n\n\n
Warto mie\u0107 odwag\u0119 wyobrazi\u0107 sobie, czym mo\u017ce i powinien by\u0107 polski patriotyzm, wyrwany z \u0142ap szowinist\u00f3w i ksenofob\u00f3w. Dla r\u00f3wnowagi sformu\u0142uj\u0119 go w postaci zasad. Ale tym razem zasad w pe\u0142ni jawnych! Ot\u00f3\u017c polski patriota:<\/p>\n\n\n\n
– Cieszy si\u0119 i okazuje szczer\u0105 rado\u015b\u0107, gdy Polacy i Polska osi\u0105gaj\u0105 sukcesy, a zw\u0142aszcza osi\u0105gaj\u0105 post\u0119py w budowie sprawiedliwego i demokratycznego pa\u0144stwa oraz spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
– Wystrzega si\u0119 wszelkiego nacjonalizmu i poczucia wy\u017cszo\u015bci, jak r\u00f3wnie\u017c wzgardy dla innych narod\u00f3w i mniejszo\u015bci narodowych.<\/p>\n\n\n\n
– Wystrzega si\u0119 k\u0142amstw i mit\u00f3w odnosz\u0105cych si\u0119 do przesz\u0142o\u015bci Polski, a zw\u0142aszcza tuszowania i przeinaczania zjawisk i wydarze\u0144 nieprzynosz\u0105cych Polsce chluby.<\/p>\n\n\n\n
– Pragnie Polski demokratycznej, silnej swoj\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 i aktywno\u015bci\u0105, a tak\u017ce niezale\u017cnej od wszelkich niedemokratycznych pot\u0119g, takich jak Rosja czy Watykan (Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki).<\/p>\n\n\n\n
– Nie neguj\u0105c win i zbrodni z przesz\u0142o\u015bci, a tak\u017ce s\u0142abo\u015bci pa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa wsp\u00f3\u0142czesnego, stara si\u0119 zachowa\u0107 szlachetn\u0105 stronniczo\u015b\u0107 w ich komentowaniu, to znaczy by\u0107 raczej adwokatem ni\u017c oskar\u017cycielem w odniesieniu do swojego kraju; nigdy wszelako kosztem zaprzeczania faktom.<\/p>\n\n\n\n
Nie wiem, czy ten tekst przeczyta jaki\u015b \u201eprawicowy nacjonalista\u201d, kt\u00f3remu si\u0119 wydaje, \u017ce jest lepszy od innych, bo jest Polakiem i katolikiem, a nie na przyk\u0142ad Polakiem \u017bydem i ateist\u0105. Ale je\u015bli tak si\u0119 zdarzy, to niech us\u0142yszy rzecz nies\u0142ychan\u0105: jego patriotyzm nie jest \u017cadnym tam \u201einnym patriotyzmem\u201d, \u201einnym rozumieniem patriotyzmu\u201d, lecz \u017cadnym! Jest jedynie szkodliwym, agresywnym i podszytym kompleksami szowinizmem, kt\u00f3ry redukuje nar\u00f3d polski do wymiar\u00f3w zadufanego w sobie i pogr\u0105\u017conego w ciemnocie anachronicznego plemienia. Dzi\u015b Polakom s\u0142owo \u201epatriotyzm\u201d kojarzy si\u0119 z t\u0105 form\u0105 odra\u017caj\u0105cej za\u015bciankowo\u015bci. Ale nie zawsze tak b\u0119dzie!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nowe w\u0142adze przejmuj\u0105 instytucje powo\u0142ane przez PiS do krzewienia propagandy narodowo-katolickiej, czyli r\u00f3\u017cne \u201einstytuty\u201d i muzea, kt\u00f3rych jedynym celem by\u0142o przekonywanie wyborc\u00f3w, \u017ce s\u0105 dziedzicami bohaterskich dziej\u00f3w i ca\u0142ych zast\u0119p\u00f3w obro\u0144c\u00f3w wolno\u015bci i wszelkich warto\u015bci, a kto by chcia\u0142 cho\u0107by bardzo nie\u015bmia\u0142o podnie\u015b\u0107 jakiekolwiek w\u0105tpliwo\u015bci odno\u015bnie do bezwarunkowej nieskazitelno\u015bci polskiego narodu i jego dziej\u00f3w, ten […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":7146,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1287,52,509,187,344,1462,1461,694],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7142"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7142"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7142\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7150,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7142\/revisions\/7150"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7146"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}