{"id":7165,"date":"2024-08-25T13:55:37","date_gmt":"2024-08-25T11:55:37","guid":{"rendered":"https:\/\/hartman.blog.polityka.pl\/?p=7165"},"modified":"2024-08-26T16:32:53","modified_gmt":"2024-08-26T14:32:53","slug":"polskie-uczelnie-sa-niezle-gorzej-ze-szkolami-w-odpowiedzi-dariuszowi-chetkowskiemu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/2024\/08\/25\/polskie-uczelnie-sa-niezle-gorzej-ze-szkolami-w-odpowiedzi-dariuszowi-chetkowskiemu\/","title":{"rendered":"Polskie uczelnie s\u0105 niez\u0142e! Gorzej ze szko\u0142ami. W odpowiedzi Dariuszowi Ch\u0119tkowskiemu"},"content":{"rendered":"\n

Artyku\u0142 Dariusza Ch\u0119tkowskiego zatytu\u0142owany \u201ePolskie uczelnie ci\u0105gn\u0105 si\u0119 w\u00a0ogonie. M\u0142odzi uciekaj\u0105 za granic\u0119: taniej i\u00a0dalej od naszego grajdo\u0142ka\u201d<\/a> wstrz\u0105sn\u0105\u0142 mn\u0105 odrobin\u0119 wewn\u0119trznie. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Jego tezy s\u0105 proste, a j\u0119zyk dosadny. Oto tezy: polskie uczelnie bardzo \u017ale stoj\u0105 w rankingach \u015bwiatowych i m\u0142odym absolwentom polskich lice\u00f3w coraz mniej podoba si\u0119 studiowanie w kraju. Coraz cz\u0119\u015bciej za to wybieraj\u0105 i jeszcze cz\u0119\u015bciej w przysz\u0142o\u015bci b\u0119d\u0105 wybiera\u0107 uczelnie zagraniczne, tym bardziej \u017ce koszty studiowania za granic\u0105 wcale nie musz\u0105 by\u0107 wy\u017csze ni\u017c w Polsce. M\u0142odzi ludzie czytaj\u0105 rankingi i kieruj\u0105 si\u0119 dobrze poj\u0119tym w\u0142asnym interesem, wybieraj\u0105c to, co dla nich lepsze. Co wi\u0119cej, s\u0105 dobrze przygotowani do studiowania.<\/p>\n\n\n\n

Tezy jak tezy: niby tak, ale tylko w zaokr\u0105gleniu i uproszczeniu, do czego zaraz przejd\u0119. Znacznie gorzej wygl\u0105da j\u0119zyk tyrady Ch\u0119tkowskiego, kt\u00f3ry \u015bladem tytu\u0142owego grajdo\u0142ka \u201epojecha\u0142 po ca\u0142o\u015bci\u201d. Trzy cytaty na dow\u00f3d:<\/p>\n\n\n\n

\u201eDla polskich uczonych, kt\u00f3rzy najwi\u0119ksz\u0105 dum\u0119 czerpi\u0105 z tego, \u017ce chodz\u0105 w gronostajach i dorabiaj\u0105 do chudej pensji, gdzie si\u0119 da, taki ranking mo\u017ce by\u0107 niewiele wart. Dla uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 \u015brednich i ich rodzic\u00f3w to doskona\u0142e \u017ar\u00f3d\u0142o informacji, ile jest warte studiowanie w Polsce\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u201eCoraz mniej m\u0142odych chce studiowa\u0107 w naukowym grajdo\u0142ku czy na badawczym zadupiu dla samego tylko studiowania. Dla tego pokolenia uczelnie musz\u0105 si\u0119 bardziej postara\u0107, inaczej b\u0119d\u0105 \u015bwieci\u0107 pustkami\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u201eAmbitni i zdolni absolwenci lice\u00f3w chc\u0105 wynie\u015b\u0107 ze studiowania znacznie wi\u0119cej ni\u017c tylko \u015bmieciowy dyplom uczelni, kt\u00f3rej nazwa nikomu na \u015bwiecie nic nie m\u00f3wi\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Poza tym, \u017ce wszystko to brzmi bardzo obra\u017aliwie, doskonale wpisuj\u0105c si\u0119 w atmosfer\u0119 \u201ehejtu\u201d, kt\u00f3ra zapanowa\u0142a ostatnio wok\u00f3\u0142 polskich uczelni, te drwiny i popluwajki niewiele maj\u0105 w sobie prawdy. Przejd\u017amy kr\u00f3tko przez te cytaty.<\/p>\n\n\n\n

Prawie nie spotyka si\u0119 ju\u017c profesor\u00f3w, kt\u00f3rzy lubuj\u0105 si\u0119 w togach, ani rektor\u00f3w, kt\u00f3rzy czerpi\u0105 poczucie w\u0142asnej warto\u015bci z gronostaj\u00f3w. Pensje na uczelniach nie s\u0105 ju\u017c chude, a dorabianie w czasach ni\u017cu demograficznego zwykle ma zwi\u0105zek z grantami. Rankingi mi\u0119dzynarodowe wiele m\u00f3wi\u0105 o uczelniach, lecz nic nie m\u00f3wi\u0105 o jako\u015bci studi\u00f3w na poszczeg\u00f3lnych kierunkach. Czy uczniowie i rodzice o tym wiedz\u0105? Pewnie wielu z nich wyobra\u017ca sobie, \u017ce skoro uczelnia jest wysoko w rankingu, to jest godna tego, aby ich dzieci\u0119 tam studiowa\u0142o, a je\u015bli nie mie\u015bci si\u0119 w pierwszej setce, to niestety, nie jest odpowiednim miejscem dla tak utalentowanego m\u0142odego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Nie wiem, jak wielu ludzi tak my\u015bli, ale to jest pytanie o poziom narcyzmu w spo\u0142ecze\u0144stwie, a nie o poziom uczelni. Uczelnia ma wielu student\u00f3w, je\u015bli umie si\u0119 zareklamowa\u0107. Natomiast opinia, \u017ce poziom zaj\u0119\u0107 jest wysoki, uczelni w rekrutacji, owszem, pomaga, ale z pewno\u015bci\u0105 nie bardziej ni\u017c opinia, \u017ce \u0142atwo przej\u015b\u0107 przez studia.<\/p>\n\n\n\n

Czy coraz mniej m\u0142odych chce studiowa\u0107 dla samego tylko studiowania? Nie. Bardzo wielu nieuczciwych m\u0142odych ludzi w z\u0142ej wierze zapisuje si\u0119 na studia, \u017ceby korzysta\u0107 z przywilej\u00f3w studenckich. Ciekawe, kto ich tak wychowa\u0142? Co do za\u015b \u201ebadawczego zadupia\u201d, to zaj\u0119cia, na kt\u00f3re chodzi student, s\u0105 tak odleg\u0142e od dzia\u0142alno\u015bci naukowej, \u017ce sam pomys\u0142, aby ocenia\u0142 on swoich nauczycieli wedle tego, jakie maj\u0105 osi\u0105gni\u0119cia naukowe, jest narcystyczn\u0105 aberracj\u0105. Mo\u017cna by\u0107 dobrym badaczem i beznadziejnym dydaktykiem i odwrotnie, a powi\u0105zania jako\u015bci bada\u0144 z jako\u015bci\u0105 zaj\u0119\u0107 mog\u0105 ujawni\u0107 si\u0119 najwy\u017cej na etapie seminari\u00f3w doktoranckich. Studia z natury rzeczy maj\u0105 charakter propedeutyczny, a w przypadku wi\u0119kszo\u015bci kierunk\u00f3w humanistycznych i spo\u0142ecznych \u2013 hobbistyczny i og\u00f3lnorozwojowy (jak liceum).<\/p>\n\n\n\n

Ambitni chc\u0105 wynie\u015b\u0107 wi\u0119cej ni\u017c \u015bmieciowy dyplom \u2013 to prawda. Ale ambitnych jest niewielu. Ich wybory nie maj\u0105 wp\u0142ywu na rekrutacj\u0119. Ju\u017c pr\u0119dzej wp\u0142yw taki maj\u0105 impulsy snobizmu i \u201efejm\u201d. Wiele uczelni ma dobre strony internetowe i dobry marketing, tworz\u0105c wok\u00f3\u0142 siebie iluzj\u0119 presti\u017cu. Pieni\u0105dze w\u0142o\u017cone w marketing, jak w ka\u017cdej bran\u017cy, zwracaj\u0105 si\u0119 wielokrotnie. Numerki w rankingach s\u0105 dla marketer\u00f3w i copywriter\u00f3w warto\u015bciowym motywem przy tworzeniu legendy, czyli przekazu marketingowego, ale nie bardziej ni\u017c \u0142adne zdj\u0119cia kampusu czy, dajmy na to, uczelniana dru\u017cyna sportowa.<\/p>\n\n\n\n

Studia s\u0105 jedn\u0105 z bran\u017c us\u0142ugowych. Przykre to, ale tak si\u0119 rzeczy maj\u0105. Jedni chc\u0105 studi\u00f3w porz\u0105dnych i trudnych, inni \u2013 \u0142atwych i przyjemnych. Uczelnie za\u015b, nawet gdy si\u0119 nazywaj\u0105 Cambridge albo Harvard, musz\u0105 walczy\u0107 \u201eo studenta\u201d i z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 podnoszenie poziomu zaj\u0119\u0107 i wymaga\u0144 korzystnie na rekrutacj\u0119 nie wp\u0142ywa. Tylko u\u0142amek \u201eoferty akademickiej\u201d nie podlega zasadzie \u201eczym milej i \u0142atwiej, tym wi\u0119cej student\u00f3w\u201d. I wiedz\u0105 to tak samo dobrze buchalterzy uczelni z grajdo\u0142ka i z Oxfordu. A reklamy studi\u00f3w tu i tam wygl\u0105daj\u0105 bardzo podobnie.<\/p>\n\n\n\n

A teraz kilka uwag do tez generalnych i co\u015b od siebie tytu\u0142em \u201eodbicia pi\u0142eczki\u201d. Jest grupa absolwent\u00f3w szk\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy s\u0105 nie tylko ambitni, lecz do tego r\u00f3wnie\u017c zdolni i dobrze wykszta\u0142ceni. Nie jest du\u017ca. Mo\u017ce to 2 proc., mo\u017ce 5 proc.? To zale\u017cy od zastosowanych kryteri\u00f3w. Tak czy inaczej, statystycznie grupa ta nie bardzo si\u0119 liczy i o polityce rekrutacyjnej oraz zjawiskach populacyjnych nie decyduje. Jako\u015b\u0107 nauczania na uniwersytetach generalnie spada, lecz jest to problem bynajmniej nie tylko polski. Opr\u00f3cz presji spo\u0142ecznej i ekonomicznej, z powodu kt\u00f3rej stawianie wysokich wymaga\u0144 \u017ale wp\u0142ywa na liczb\u0119 ch\u0119tnych do studiowania na danej uczelni, decyduj\u0105ce znaczenie ma niewydolno\u015b\u0107 coraz gorzej ucz\u0105cych szk\u00f3\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba doceni\u0107 grup\u0119 pilnych i zdolnych absolwent\u00f3w, kt\u00f3rzy umiej\u0105 naprawd\u0119 wiele, lecz tacy s\u0105 bardzo nieliczni. Nie mo\u017cna te\u017c nic zarzuci\u0107 kilkunastoprocentowej grupie absolwent\u00f3w szk\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy wiedz\u0105 sporo i s\u0105 do studi\u00f3w przygotowani, jednak\u017ce o wi\u0119kszo\u015bci absolwent\u00f3w bynajmniej tego powiedzie\u0107 nie mo\u017cna. Bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 po szkole zaledwie umie czyta\u0107 (bez specjalnego zrozumienia) i pisa\u0107 (ale niepoprawnie). Dlatego ka\u017cde studia zaczyna si\u0119 od zera \u2013 jak gdyby nie by\u0142o \u017cadnej nauki szkolnej.<\/p>\n\n\n\n

Jednak\u017ce znacznie gorsze od braku rezultat\u00f3w nauki w liceum jest fatalne wychowanie. Absolwenci szk\u00f3\u0142 (nie tylko w Polsce) w wi\u0119kszo\u015bci maj\u0105 za nic zasady uczciwo\u015bci, masowo pope\u0142niaj\u0105c plagiaty i \u015bcigaj\u0105c, w dodatku nie umiej\u0105 przyj\u0105\u0107 krytyki, reaguj\u0105 na ni\u0105 obra\u017ceniem si\u0119 i sk\u0142adaniem skarg (b\u0105d\u017a anonimowym \u201ehejtem\u201d) na nauczycieli. To sprawia, \u017ce nauczanie uniwersyteckie sta\u0142o si\u0119 czym\u015b bardzo zbli\u017conym do zabawiania pogadankami publiczno\u015bci zapisuj\u0105cej si\u0119 na r\u00f3\u017cne kursy w celach rekreacyjnych i og\u00f3lnorozwojowych. Wsp\u00f3\u0142czesne uniwersytety \u2013 \u0142\u0105cznie z tymi z pierwszej setki \u2013 odgrywaj\u0105 rol\u0119 lice\u00f3w og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych. Nie s\u0105 zreszt\u0105 do tego zbyt dobrze przygotowane, przez co przeci\u0119tny magister jest o wiele mniej wykszta\u0142cony, ni\u017c powinien by\u0107 \u2013 wedle przyj\u0119tych modeli i \u201esylwetek absolwenta\u201d \u2013 absolwent liceum. Dlatego te\u017c mo\u017cna ca\u0142y system szkolnictwa \u201eod przedszkola do doktoratu\u201d okre\u015bli\u0107 mianem komedii pomy\u0142ek, cho\u0107 ja mo\u017ce wola\u0142bym okre\u015blenie \u201eigrzysko hipokryzji\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Dydaktyka uniwersytecka pozostawia wiele do \u017cyczenia, lecz generalnie nie jest a\u017c w takim kryzysie jak nauczanie licealne. Sam widz\u0119 to jak na d\u0142oni. Ucz\u0119 dziewi\u0119tnastolatk\u00f3w od 33 lat i te ponad trzy dekady to ci\u0105g\u0142y i konsekwentny zjazd. I nigdy nie s\u0142ysza\u0142em o profesorze, kt\u00f3ry mia\u0142by do\u015bwiadczenia odwrotne. \u017badne testy kompetencji uczni\u00f3w z ca\u0142\u0105 ich metodologi\u0105 nie s\u0105 w stanie przewa\u017cy\u0107 liczonego w dekadach i do\u015bwiadczenia kadry profesorskiej (to tak na wszelki wypadek, gdyby kto\u015b mi tu chcia\u0142 wyjecha\u0107 z PIS\u0104). Prosz\u0119 mi wierzy\u0107, \u017ce rado\u015b\u0107 wyk\u0142adowcy, gdy absolwent liceum wie, kim by\u0142 Aleksander Wielki, albo umie rozwi\u0105za\u0107 r\u00f3wnanie kwadratowe, jest szczera i wielka. To si\u0119 nie zdarza jako\u015b cz\u0119sto, ale bywa, bywa, nie powiem.<\/p>\n\n\n\n

No i jeszcze jedno. Ani uczniowie, ani rodzice, ani te\u017c studenci nie maj\u0105 kompetencji do oceniania poziomu dydaktyki na uczelni. Sk\u0105d maj\u0105 niby wiedzie\u0107, co to znaczy dobrze uczy\u0107 fizjologii albo statystyki w naukach spo\u0142ecznych, je\u015bli nie maj\u0105 o tych dziedzinach \u017cadnego poj\u0119cia?<\/p>\n\n\n\n

Kto chce, niech jedzie studiowa\u0107 za granic\u0119. Zajmie mu pewnie co najmniej rok nauka angielskiego w stopniu wystarczaj\u0105cym, aby rozumie\u0107 wyk\u0142ady i podr\u0119czniki. Ale nauka j\u0119zyka to wielka korzy\u015b\u0107. Podobnie jak nazwa zachodnioeuropejskiej uczelni na dyplomie. Natomiast przekonanie, \u017ce jak wyjad\u0119 na studia do Anglii albo Francji, to naucz\u0119 si\u0119 wi\u0119cej ni\u017c w Poznaniu, to tylko prowincjonalna klisza. Mo\u017ce tak, mo\u017ce nie. Wszystko zale\u017cy od tego, ile przeczytam ksi\u0105\u017cek i ile godzin po\u015bwi\u0119c\u0119 na faktyczn\u0105 nauk\u0119. A to ju\u017c akurat nie ma nic wsp\u00f3lnego z wyborem, czy studiowa\u0107 w Polsce, czy za granic\u0105.<\/p>\n\n\n\n

A \u017ce zapanowa\u0142a moda, aby uje\u017cd\u017ca\u0107 profesor\u00f3w jak \u0142yse koby\u0142y, to rzecz znamienna. Na pochy\u0142e drzewo kozy skacz\u0105. Dwie dekady systemowego upokarzania \u015brodowiska akademickiego zrobi\u0142y swoje. Swoje zrobi\u0142o r\u00f3wnie\u017c rozdawanie stopni naukowych na prawo i lewo ka\u017cdemu, kto si\u0119 zg\u0142osi\u0142. Ale to ju\u017c inna historia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Artyku\u0142 Dariusza Ch\u0119tkowskiego zatytu\u0142owany \u201ePolskie uczelnie ci\u0105gn\u0105 si\u0119 w\u00a0ogonie. M\u0142odzi uciekaj\u0105 za granic\u0119: taniej i\u00a0dalej od naszego grajdo\u0142ka\u201d wstrz\u0105sn\u0105\u0142 mn\u0105 odrobin\u0119 wewn\u0119trznie.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":4625,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1075,8],"tags":[1464,616,1465,1466],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7165"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7165"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7165\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7173,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7165\/revisions\/7173"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4625"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}