80 lat temu Armia Czerwona wyzwoli\u0142a Auschwitz, a dok\u0142adniej ok. 7500 pozosta\u0142ych tam jeszcze wi\u0119\u017ani\u00f3w. W kontek\u015bcie tocz\u0105cej si\u0119 wojny i ca\u0142kowicie zrujnowanych stosunk\u00f3w z Rosj\u0105 ten fakt jest trudny do pami\u0119tania i uznania za fakt w\u0142a\u015bnie. Na tyle trudny, \u017ce na obchodach okr\u0105g\u0142ej rocznicy 27 stycznia na terenie muzeum by\u0142ego nazistowskiego obozu zabrak\u0142o delegacji rosyjskiej. W pewien spos\u00f3b reprezentantami wyzwolicieli byli przyw\u00f3dcy pa\u0144stw powsta\u0142ych z rozpadu ZSRR, na czele z prezydentem Ukrainy Wo\u0142odymyrem Ze\u0142enskim. Ta rosyjska nieobecno\u015b\u0107 to jeden z wielu kamieni na wyboistej drodze pami\u0119ci o Auschwitz i Zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
R\u00f3\u017cne czynniki z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na to, \u017ce Auschwitz by\u0142 przez te osiem dekad niew\u0142a\u015bciwie pami\u0119tany i \u017ale rozumiany. Kompleksy, manipulacje i przes\u0105dy wisia\u0142y jak ci\u0119\u017cka chmura nad terenem obozu, a miazmaty fa\u0142szu snu\u0142y si\u0119 po mediach i programach szkolnych ca\u0142ego \u015bwiata. Winni temu byli (i wci\u0105\u017c s\u0105) niemal\u017ce wszyscy \u2013 Polacy, Niemcy, Izraelczycy, Rosjanie. Niby prawda jest znana i dost\u0119pna, a jednak pokusa, \u017ceby co\u015b na Auschwitz \u201eugra\u0107\u201d, by\u0142a zbyt wielka. Na Zachodzie i w Izraelu s\u0142ysza\u0142o si\u0119 powtarzane po wielokro\u0107 k\u0142amstwo, \u017ce najwi\u0119kszy ob\u00f3z zag\u0142ady powsta\u0142 w\u0142a\u015bnie tu, a nie gdzie indziej, bo polska ludno\u015b\u0107 sprzyja\u0142a mordowaniu \u017byd\u00f3w, tworz\u0105c korzystne otoczenie dla zbrodniczego dzie\u0142a. S\u0142ysza\u0142em t\u0119 opini\u0119 wiele razy, nawet od izraelskich przewodnik\u00f3w w jerozolimskim muzeum Jad Waszem.<\/p>\n\n\n\n
W opowie\u015bci niemieckiej Auschwitz to miejsce symbolizuj\u0105ce dokonan\u0105 przez Niemc\u00f3w Zag\u0142ad\u0119 \u017byd\u00f3w, ale ju\u017c nic wi\u0119cej. Niemcy nawet dzi\u015b najcz\u0119\u015bciej koncentruj\u0105 si\u0119 na swojej najwi\u0119kszej zbrodni, poniek\u0105d przes\u0142aniaj\u0105c ni\u0105 pozosta\u0142e, \u0142\u0105cznie z terrorem i masowym, liczonym w milionach mordowaniem nie\u017cydowskich Polak\u00f3w. Dla polskiej wra\u017cliwo\u015bci jest to bolesne i nie do zaakceptowania.<\/p>\n\n\n\n
Jednak\u017ce polskie grzechy pami\u0119ci r\u00f3wnie\u017c s\u0105 niema\u0142e. Za PRL powszechnie panowa\u0142o k\u0142amstwo polegaj\u0105ce na zazdrosnym zaw\u0142aszczaniu Zag\u0142ady. Nie m\u00f3wi\u0142o si\u0119 o \u017bydach \u2013 nieustannie pokazywane zdj\u0119cia wyniszczonych wi\u0119\u017ani\u00f3w i trup\u00f3w mia\u0142y ilustrowa\u0107 domy\u015bln\u0105 tez\u0119, \u017ce ofiary to Polacy, oczywi\u015bcie tacy jak widzowie, czyli nie\u017cydowscy Polacy. W tle by\u0142a sowiecka narracja o ofiarach faszyzmu reprezentuj\u0105cych wiele narod\u00f3w \u2013 z narodem na \u201e\u017b\u201d na samym ko\u0144cu alfabetycznej listy.<\/p>\n\n\n\n
Po 1989 r. zaw\u0142aszczanie Zag\u0142ady si\u0119 sko\u0144czy\u0142o, ale nie do ko\u0144ca, bo zast\u0105pi\u0142o je zazdrosne \u201epodczepianie si\u0119\u201d pod Zag\u0142ad\u0119 \u017byd\u00f3w, czyli suflowanie spo\u0142ecze\u0144stwu tezy m\u00f3wi\u0105cej, \u017ce, owszem, by\u0142a Zag\u0142ada, lecz przecie\u017c Polacy cierpieli niewiele mniej albo byli \u201edrudzy w kolejce\u201d. Do dzi\u015b spotykamy te manipulacje \u2013 m\u00f3wienie o polskich ofiarach Auschwitz, \u017ce \u201eposz\u0142y na zag\u0142ad\u0119\u201d, zacieranie rozr\u00f3\u017cnienia mi\u0119dzy obozem pracy, obozem koncentracyjnym a obozem zag\u0142ady (w tym przypadku: Auschwitz II \u2013 Birkenau), a tak\u017ce pomijanie milczeniem faktu, \u017ce akurat Auschwitz by\u0142 bardzo mi\u0119dzynarodowym miejscem, za\u015b wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego ofiar to \u017bydzi spoza Polski (zw\u0142aszcza za\u015b z W\u0119gier).<\/p>\n\n\n\n
W rezultacie do dzi\u015b Polacy nie bardzo wiedz\u0105, czego symbolem jest Auschwitz. Nie do ko\u0144ca wiedz\u0105, kogo truto s\u0142ynnym Cyklonem B w komorach gazowych (\u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w?) i z jakiego dok\u0142adnie powodu ca\u0142y \u015bwiat ze zgroz\u0105 i smutkiem wci\u0105\u017c wypowiada to s\u0142owo: Auschwitz. Ta niewiedza odbija si\u0119 g\u0142uch\u0105 cisz\u0105 w Treblince \u2013 najwi\u0119kszym cmentarzysku polskich obywateli. Polacy nie znaj\u0105 tego miejsca i si\u0119 z nim nie identyfikuj\u0105. \u201eZagranica\u201d te\u017c nie bardzo, bo chyba jednak zachodnioeuropejscy \u017bydzi znacz\u0105 dla Zachodu wi\u0119cej ni\u017c ci Polscy, kt\u00f3rych 800 tysi\u0119cy wytruto i zakopano we wsi Treblinka gdzie\u015b na ko\u0144cu \u015bwiata (dzi\u015b godzin\u0119 jazdy z Warszawy).<\/p>\n\n\n\n
Nie chce te\u017c Europa (Polska te\u017c nie) wiedzie\u0107, \u017ce na wie\u017cyczkach stra\u017cniczych Auschwitz i innych oboz\u00f3w \u015bmierci stali ubrani w niemieckie mundury m\u0142odzi m\u0119\u017cczy\u017ani niejednej bynajmniej narodowo\u015bci. Je\u015bli Niemcy staraj\u0105 si\u0119 swoje zbrodnie zredukowa\u0107 do Zag\u0142ady \u017byd\u00f3w, to inni im na to pozwalaj\u0105 pod warunkiem, \u017ce w sprawie Zag\u0142ady Niemcy wezm\u0105 na siebie 100 proc. winy, a wszelki udzia\u0142 innych nacji b\u0119dzie tematem tabu. I tak do pewnego stopnia wci\u0105\u017c jest.<\/p>\n\n\n\n
Nie uda\u0142a si\u0119 pami\u0119\u0107 o Auschwitz. Zbyt wiele wok\u00f3\u0142 tego ikonicznego obozu i jego nazwy emocji oraz interes\u00f3w, a i samo zjawisko \u201eAuschwitz\u201d zbyt jest z\u0142o\u017cone i ciemne. Rzecz jasna kto chce, to si\u0119 dowie \u2013 publikacji nie brakuje. Tyle \u017ce ma\u0142o kto chce. I ma\u0142o kto przej\u0105\u0142 si\u0119 naczelnym has\u0142em globalnego wysi\u0142ku pami\u0119ci o Zag\u0142adzie: \u201eNigdy wi\u0119cej!\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, nadzieje, \u017ce rozumienie, czym by\u0142 ob\u00f3z zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau i sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142a Zag\u0142ada, spowoduje powszechn\u0105 niezgod\u0119 spo\u0142ecze\u0144stw na faszyzm i nazizm, spali\u0142y na panewce. Tak naprawd\u0119 przyczyny Zag\u0142ady wci\u0105\u017c s\u0105 w du\u017cej mierze tematem tabu. Szerokie kr\u0119gi spo\u0142eczne \u2013 tak\u017ce w Polsce \u2013 nie wiedz\u0105, czym by\u0142 faszyzm, a czym nazizm i w jaki spos\u00f3b te ideologie podbi\u0142y serca setek milion\u00f3w ludzi na kilku kontynentach. Ma\u0142o kogo to interesuje i ma\u0142o kto \u201eboi si\u0119 o \u017byd\u00f3w\u201d. Pisz\u0119 to w cudzys\u0142owie, bo jak\u017ce absurdalnie to brzmi! A absurdalno\u015b\u0107 tego wyra\u017cenia jest najlepszym potwierdzeniem egzotyczno\u015bci zjawiska, kt\u00f3re okre\u015bla. Zaiste. W kilku krajach Bliskiego Wschodu tysi\u0105ce uzbrojonych wielbicieli Hitlera ka\u017cdego dnia wyrzuca przed siebie r\u0119ce w nazistowskim salucie, przysi\u0119gaj\u0105c, \u017ce zabijanie \u017byd\u00f3w b\u0119dzie im naj\u015bwi\u0119tszym nakazem.<\/p>\n\n\n\n
Powiedzie\u0107, \u017ce nikogo (poza \u017bydami i garstk\u0105 ich przyjaci\u00f3\u0142) to nie obchodzi, znaczy\u0142oby sk\u0142ama\u0107. \u015awiat patrzy na to od wielu lat raczej ze zrozumieniem ni\u017c z oboj\u0119tno\u015bci\u0105. A gdy chodzi o wielkich nieobecnych tegorocznych uroczysto\u015bci rocznicowych, to na wys\u0142anie swych delegacji nie zdoby\u0142o si\u0119 \u017cadne z pa\u0144stw Lewantu i Afryki. \u015awiat muzu\u0142ma\u0144ski reprezentuj\u0105 Turcy i Azerowie. I to trzeba doceni\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
80 lat temu Armia Czerwona wyzwoli\u0142a Auschwitz, a dok\u0142adniej ok. 7500 pozosta\u0142ych tam jeszcze wi\u0119\u017ani\u00f3w. W kontek\u015bcie tocz\u0105cej si\u0119 wojny i ca\u0142kowicie zrujnowanych stosunk\u00f3w z Rosj\u0105 ten fakt jest trudny do pami\u0119tania i uznania za fakt w\u0142a\u015bnie. Na tyle trudny, \u017ce na obchodach okr\u0105g\u0142ej rocznicy 27 stycznia na terenie muzeum by\u0142ego nazistowskiego obozu zabrak\u0142o delegacji […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":6156,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1333,23],"tags":[1515,541,1058],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7430"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7430"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7430\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7433,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7430\/revisions\/7433"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}