W czasach PRL zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce partyjni dygnitarze otrzymywali lewe magisteria, a nawet doktoraty. By\u0142 o tym nawet dowcip: Towarzyszu Rektorze, przypomnijcie mi z \u0142aski swojej, na kt\u00f3rym to ja jestem roku?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
\u017barcik, mo\u017ce nawet nie tak odleg\u0142y od rzeczywisto\u015bci, pokazuje, jak niewinne to by\u0142y czasy \u2013 przynajmniej pod wzgl\u0119dem stosunk\u00f3w akademickich. Afera w skali i rodzaju Collegium Humanum by\u0142aby w tamtych czasach nie do pomy\u015blenia. Za to dzi\u015b rozpasanie i bezczelno\u015b\u0107 przest\u0119pc\u00f3w i ich klient\u00f3w nie maj\u0105 granic. Na oczach bezczynnych prokurator\u00f3w kwitnie ordynarny proceder pisania prac magisterskich i doktorskich na zam\u00f3wienie, a nawet sprzeda\u017c \u201edyplom\u00f3w kolekcjonerskich\u201d. I \u017ceby by\u0142o \u015bmieszniej, prezydent Wroc\u0142awia nadzoruje wyw\u00f3z nieczysto\u015bci z Tych\u00f3w na podstawie lewego dyplomu MBA.<\/p>\n\n\n\n
Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 zmienia\u0107 na gorsze wraz z nastaniem anarchicznej wolno\u015bci lat 90. i powstaniem kilkuset uczelni niepublicznych (komercyjnych), kiedy to okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mo\u017cna zarabia\u0107 na analfabetyzmie i moralnym wyja\u0142owieniu postkomunistycznego spo\u0142ecze\u0144stwa. Masowe studia \u2013 z nielicznymi wyj\u0105tkami \u2013 sta\u0142y si\u0119 fikcj\u0105, polegaj\u0105c\u0105 na po\u0142\u0105czeniu absurdalnie niskich wymaga\u0144 z absolutn\u0105 akceptacj\u0105 plagiat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 prac zaliczeniowych, magisteri\u00f3w czy licencjat\u00f3w zawiera\u0142a plagiaty, a od kiedy rozwin\u0105\u0142 si\u0119 internet, prace te sta\u0142y si\u0119 wyklejankami z anonimowych materia\u0142\u00f3w pozyskanych z sieci. Ostatnio na\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 na to nowe technologie \u2013 translatory i modele j\u0119zykowe AI. Pisemne prace \u201eawansowe\u201d w zasadzie straci\u0142y ju\u017c wszelki sens, a rzetelni i uczciwi studenci stali si\u0119 niemal nieodr\u00f3\u017cnialni od pozosta\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n
\u201ePozosta\u0142ych\u201d, bo patologia w sferze dydaktyki akademickiej i nauki nie polega tylko na tym, \u017ce pewne osoby naruszaj\u0105 prawa autorskie, oszukuj\u0105, wy\u0142udzaj\u0105 stopnie akademickie, fa\u0142szuj\u0105 dane, zlecaj\u0105 innym napisanie pracy czy artyku\u0142u, podczas gdy inni s\u0105 krystalicznie uczciwi, lecz na tym, \u017ce te skrajne zachowania wyrastaj\u0105 z zatrutej gleby powszechnych z\u0142ych obyczaj\u00f3w. Miliony Polak\u00f3w legitymuj\u0105 si\u0119 dyplomami wy\u017cszych uczelni zdobytymi z mniejszym czy wi\u0119kszym udzia\u0142em grzech\u00f3w i grzeszk\u00f3w. Tolerujemy zepsucie, bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas ma co\u015b na sumieniu w swojej historii edukacji.<\/p>\n\n\n\n
W tych warunkach ca\u0142e \u015brodowisko akademickie (nie tylko w Polsce!) zawar\u0142o umow\u0119 spo\u0142eczn\u0105, w my\u015bl kt\u00f3rej za zas\u0142on\u0105 hipokryzji i frazes\u00f3w tolerowane s\u0105 z\u0142e praktyki i obyczaje. Szko\u0142y niepubliczne i masowa edukacja pseudowy\u017csza w og\u00f3le nie mog\u0142yby funkcjonowa\u0107, gdyby nie zmowa milczenia wok\u00f3\u0142 plagiat\u00f3w. Nie by\u0142oby za\u015b tego absolutnie masowego plagiatowania, gdyby prokuratorzy traktowali plagiaty (przynajmniej na poziomie od magisterium wzwy\u017c) tak, jak na to zas\u0142uguj\u0105 \u2013 to znaczy jako po\u0142\u0105czenie oszustwa, po\u015bwiadczenia nieprawdy w dokumentach oraz kradzie\u017cy w\u0142asno\u015bci intelektualnej. Tymczasem pa\u0144stwo nie przejawia\u0142o \u017cadnego zainteresowania patologi\u0105 akademick\u0105. A skoro mo\u017cna by\u0142o uprawia\u0107 pseudoedukacyjn\u0105 fikcj\u0119 na pot\u0119g\u0119, a zepsuciu do jakiego\u015b stopnia ulegali niemal wszyscy studenci i pracownicy, to nic dziwnego, \u017ce mamy dzi\u015b stan kl\u0119ski moralnej.<\/p>\n\n\n\n
Instytucje kieruj\u0105ce polsk\u0105 nauk\u0105 s\u0105 przera\u017cone skal\u0105 patologii zwi\u0105zanych z odp\u0142atnym publikowaniem bezwarto\u015bciowych artyku\u0142\u00f3w przez specjalnie tworzone w tym celu czasopisma \u2013 praktyk\u0119 doskonale znan\u0105 w czasach poprzedzaj\u0105cych system punktowy i ewaluacj\u0119 jednostek naukowych, lecz dzisiaj umi\u0119dzynarodowion\u0105 i sprofesjonalizowan\u0105. Na to nak\u0142ada si\u0119 coraz powszechniejsze i coraz bezczelniejsze funkcjonowanie firm pisz\u0105cych artyku\u0142y naukowe na zam\u00f3wienie. W naukach medycznych w Polsce a\u017c jedna czwarta artyku\u0142\u00f3w polega na oszustwie!<\/p>\n\n\n\n
To prawdziwy horror. Zgroza, kt\u00f3ra ogarnia uczciwych ludzi ze \u015brodowisk akademickich, jest jednak bezsilna. Czeka nas w\u0142a\u015bnie ewaluacja jednostek naukowych za ostatnie cztery lata. Jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano, aby zmieni\u0107 jej zasady. I nic ju\u017c nie poradzimy na to, \u017ce znowu nieuczciwo\u015b\u0107 przyniesie korzy\u015b\u0107 tysi\u0105com ludzi i dziesi\u0105tkom uczelni. Bo \u017ceby zerwa\u0107 z pozorami sprawiedliwo\u015bci, jakie stwarza system finansowania nauki oparty na punktach za publikacje, trzeba czasu, odwagi, ale i czego\u015b jeszcze, a mianowicie sanacji moralnej.<\/p>\n\n\n\n
I nie chodzi o to, \u017ce trzeba ludzi zdyscyplinowa\u0107 i nastraszy\u0107, aby odechcia\u0142o im si\u0119 oszukiwa\u0107. Zawsze znajd\u0105 si\u0119 odwa\u017cni i cwani, kt\u00f3rym kary niestraszne. Zmiana musi oznacza\u0107 powr\u00f3t do kultury akademickiej, a wi\u0119c pokonanie jej plebeizacji.<\/p>\n\n\n\n
Plebejsko\u015b\u0107 akademii wynika nie tylko z umasowienia edukacji wy\u017cszej, ale r\u00f3wnie\u017c z profesjonalizacji nauki. Nauka sta\u0142a si\u0119 systemem metodologicznie zdefiniowanych rutyn, rzemios\u0142em, kt\u00f3re mo\u017cna wykonywa\u0107 z powodzeniem, pomimo braku g\u0142\u0119bszej kultury i wykszta\u0142cenia. Wiedza jest dzi\u015b produkowana \u2013 i to nie \u015bwi\u0119ci te garnki lepi\u0105. Nieliczni prawdziwi uczeni bez trudu wype\u0142niaj\u0105 normy i spe\u0142niaj\u0105 oczekiwania, wi\u0119c czuj\u0105 si\u0119 w tym systemie ca\u0142kiem nie\u017ale. Dla nich \u201ewyrobienie punkt\u00f3w\u201d nie jest problemem. Nie musz\u0105 si\u0119 te\u017c specjalnie przejmowa\u0107 tym, \u017ce edukacja na poziomie magisterskim ma charakter popularyzatorski lub czysto zawodowy. Maj\u0105 bowiem do czynienia z elit\u0105 adept\u00f3w nauki. Robi\u0105 swoje, zostawiaj\u0105c uniwersytet w r\u0119kach technokrat\u00f3w i biurokrat\u00f3w, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105 (bo musz\u0105) g\u0142\u00f3wnie o pieni\u0105dzach.<\/p>\n\n\n\n
To paradoks, \u017ce w czasach, w kt\u00f3rych nauka kwitnie i rozwija si\u0119, jak nigdy dot\u0105d, wy\u017csze uczelnie s\u0105 tak udr\u0119czone psychicznie i moralnie. Uciekali\u015bmy od tego, skupiaj\u0105c si\u0119 przez lata na budowaniu nowych gmach\u00f3w i kampus\u00f3w. Jednak\u017ce przeprowadzka ze starych kamienic do szklano-aluminiowych budynk\u00f3w na przedmie\u015bciu nie uleczy\u0142a nas i nie podnios\u0142a z upadku. Nosimy swoje grzechy, pozwalaj\u0105c innym grzeszy\u0107. Siedzimy cicho, bo wyrabiamy za ma\u0142o punkt\u00f3w, a za to niezadowolony student bez trudu mo\u017ce \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 na nas k\u0142opoty, obsmarowuj\u0105c nas w anonimowej ankiecie.<\/p>\n\n\n\n
Tak dzi\u015b wygl\u0105da praca na uniwersytecie. Dziesi\u0105tki tysi\u0119cy wyk\u0142adowc\u00f3w akademickich my\u015bli tylko o tym, gdzie by mo\u017cna si\u0119 doczepi\u0107 do jakiej\u015b publikacji i jak si\u0119 jeszcze maj\u0105 wyszczerza\u0107 do student\u00f3w, \u017ceby ich nie zjechali w ankietach. Jako spo\u0142eczno\u015b\u0107 jeste\u015bmy wyniszczeni i zm\u0119czeni, zdemoralizowani i poni\u017ceni. Nous sommes maledes!<\/em> I na nasz\u0105 chorob\u0119 nie pomo\u017ce ju\u017c reforma listy czasopism punktowanych ani nawet reforma systemu ewaluacji. Potrzebujemy na nowo odkry\u0107, czym jest wykszta\u0142cenie, kultura, inteligencja, dobre wychowanie\u2026 Nie wiem tylko, czy nie jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W czasach PRL zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce partyjni dygnitarze otrzymywali lewe magisteria, a nawet doktoraty. By\u0142 o tym nawet dowcip: Towarzyszu Rektorze, przypomnijcie mi z \u0142aski swojej, na kt\u00f3rym to ja jestem roku?<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1518,360,837,1519,203,1445],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7447"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7447"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7452,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7447\/revisions\/7452"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}