Takie pytania zwiastuj\u0105 jedn\u0105 tylko odpowied\u017a. Tak, my wszyscy, spo\u0142ecze\u0144stwo jako ca\u0142o\u015b\u0107. To, \u017ce przez lata budowana na antysemityzmie cyniczna kariera Grzegorza Brauna gwa\u0142townie przyspieszy\u0142a, jest nast\u0119pstwem rosn\u0105cej koniunktury na ksenofobi\u0119, rasizm, a zw\u0142aszcza w\u0142a\u015bnie na antysemityzm.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Braun ostro\u017cnie rozpoznawa\u0142 teren, z roku na rok pozwalaj\u0105c sobie na wi\u0119cej. Tu zrobi\u0142 awantur\u0119, tam naj\u015bcie. Wreszcie si\u0119gn\u0105\u0142 po przemoc fizyczn\u0105. Od jakiego\u015b czasu u\u017cywa jej regularnie \u2013 ostatnio mia\u0142o to miejsce 10 lipca w Jedwabnem, gdzie jego boj\u00f3wka po\u015br\u00f3d agresywnych wrzask\u00f3w profanowa\u0142a miejsce pami\u0119ci i demolowa\u0142a uroczysto\u015bci rocznicowe. Dosz\u0142o do pr\u00f3by zaaresztowania busa i samochodu, a celem ataku by\u0142 m.in. rabin Michael Schudrich.<\/p>\n\n\n\n
I co? I nic. Rzecz jeszcze kilka lat temu nie do pomy\u015blenia sta\u0142a si\u0119 faktem. A fakt staje si\u0119 \u201enow\u0105 normalno\u015bci\u0105\u201d, je\u015bli nie umiemy na niego zareagowa\u0107. Dzi\u015b Braun \u201eszokuje\u201d negowaniem istnienia kom\u00f3r gazowych. \u201eSzokuje\u201d w cudzys\u0142owie, bo w\u0142a\u015bnie wcale nie szokuje. I to nie dlatego, \u017ce ju\u017c przywykli\u015bmy do Brauna, lecz dlatego, \u017ce ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa go akceptuje jako element \u017cycia publicznego, a elity nie maj\u0105 \u017cadnych narz\u0119dzi, aby cho\u0107by sformu\u0142owa\u0107 diagnoz\u0119 sytuacji.<\/p>\n\n\n\n
Nie maj\u0105 narz\u0119dzi, bo s\u0105 tch\u00f3rzliwe i boj\u0105 si\u0119 w\u0142asnego cienia. S\u0142owa \u201efaszysta\u201d czy nawet \u201eantysemita\u201d nie przechodz\u0105 im przez gard\u0142a. Mo\u017ce dlatego, \u017ce kto\u015b, kto nazwie Brauna antysemit\u0105, a nie daj Bo\u017ce faszyst\u0105, zbierze tysi\u0105c razy wi\u0119cej hejtu, ni\u017c znale\u017a\u0107 mo\u017cna krytyki samego Brauna. Ale to nie wszystko. Sprawa jest powa\u017cniejsza i g\u0142\u0119bsza.<\/p>\n\n\n\n
Rzecz w tym, \u017ce w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie temat antysemityzmu jest tabu. M\u00f3wienie o nim, a ju\u017c w szczeg\u00f3lno\u015bci otwarte pot\u0119pianie antysemityzmu wywo\u0142uje o wiele wi\u0119ksz\u0105 agresj\u0119 ni\u017c samo rozpowszechnianie antysemickich tre\u015bci. Tak, zaszli\u015bmy a\u017c tak daleko. Strzec si\u0119 musi ten, kto walczy z antysemityzmem, a nie ten, kto zniewa\u017ca i t\u0119pi \u017byd\u00f3w. W zasadzie publiczne funkcjonowanie jako \u017byd wymaga sk\u0142adania od czasu do czasu jasnych deklaracji, \u017ce nie popiera si\u0119 pogl\u0105du, jakoby w Polce panowa\u0142 antysemityzm. Kto spe\u0142ni ten warunek, a jednocze\u015bnie w kontek\u015bcie stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich w czasie wojny b\u0119dzie powtarza\u0142 mantry o \u201ejednym kraju, w kt\u00f3rym grozi\u0142a \u015bmier\u0107 za pomaganie \u017bydom\u201d, i o drzewkach w Yad Vashem, kt\u00f3rych Polacy maj\u0105 wszak najwi\u0119cej, ten mo\u017ce liczy\u0107 na publiczn\u0105 sympati\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Bo tam, gdzie jest wielu antysemit\u00f3w, tam te\u017c ro\u015bnie zapotrzebowanie na \u201edobrego \u017byda\u201d, b\u0119d\u0105cego \u017cywym dowodem na to, \u017ce \u017cadnego antysemityzmu nie ma. Bo kt\u00f3\u017c jak nie \u017byd mo\u017ce by\u0107 wi\u0119kszym autorytetem w tej sprawie? W zasadzie jest to jedyna rzecz, w kt\u00f3rej \u017byd mo\u017ce by\u0107 autorytetem. Niestety, wielu jest takich, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 wybra\u0107 karier\u0119 \u201edobrego \u017byda\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Inni jednak\u017ce nie. Gdy \u017byd m\u00f3wi o antysemityzmie, to znaczy, \u017ce \u201eskar\u017cy si\u0119\u201d, \u201ejest niewdzi\u0119czny\u201d, \u201ehisteryzuje\u201d, \u201enie zauwa\u017ca cierpienia Polak\u00f3w\u201d albo w og\u00f3le \u201epluje na Polsk\u0119\u201d. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce \u201emyli antysemityzm z krytyk\u0105 Izraela\u201d. W repertuarze wsp\u00f3\u0142czesnych antysemit\u00f3w znajduje si\u0119 rytualne oburzanie si\u0119 na zarzut antysemityzmu, po\u0142\u0105czone z oskar\u017caniem \u017byd\u00f3w o znies\u0142awianie pod tym wzgl\u0119dem Polak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ta strategia retoryczna jest tak skuteczna i tak dobrze dzia\u0142a jako mro\u017c\u0105cy wszelk\u0105 ch\u0119\u0107 na zabieranie g\u0142osu moralny szanta\u017c, \u017ce w zasadzie antysemici mog\u0105 robi\u0107, co chc\u0105. Gdy kto\u015b nazwie ich antysemitami, po prostu podnosz\u0105 larum. W ten spos\u00f3b obr\u00f3cili na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107 jedyn\u0105 realn\u0105 zdobycz trwaj\u0105cej od czas\u00f3w powojnia kampanii przeciw antysemityzmowi, czyli publiczne ustalenie, \u017ce antysemityzm jest czym\u015b z\u0142ym. Kto by si\u0119 spodziewa\u0142, \u017ce antysemici wymy\u015bl\u0105 sobie tak\u0105 przewrotn\u0105 strategi\u0119, \u017ce najg\u0142o\u015bniej b\u0119d\u0105 krzycze\u0107, \u017ce nie s\u0105 \u017cadnymi antysemitami, a do \u017byd\u00f3w b\u0119d\u0105 mieli nowy, ca\u0142kiem \u015bwie\u017cy zarzut: \u017ce wszystkich wok\u00f3\u0142 siebie oskar\u017caj\u0105 o antysemityzm, szanta\u017cuj\u0105 tym epitetem, a sami w Gazie\u2026<\/p>\n\n\n\n
Braun pewnie nawet nie zadaje sobie pytania, czy w jego \u0142ajdackiej gl\u0119dzie, upozorowanej na dyskurs wykszta\u0142conego ziemianina z pocz\u0105tku XX wieku, s\u0105 jakie\u015b elementy prawdy. Realizuje sw\u00f3j projekt kariery i jest w tym dobry. Wie, \u017ce mu na to pozwalamy, bo jeste\u015bmy za s\u0142abi, aby si\u0119 przeciwstawi\u0107. Uwiedziony przez jego charme<\/em> zast\u0119p patriot\u00f3w ma w g\u0142owach tyle antysemickich klisz i uprzedze\u0144, a przede wszystkim jest tak doskonale impregnowany i odporny na wszelk\u0105 wiedz\u0119 o \u017bydach i historii, \u017ce nie ma ju\u017c najmniejszych szans na to, aby cokolwiek zmieni\u0142o odk\u0142amywanie Braunowych \u0142garstw i wszetecze\u0144stw.<\/p>\n\n\n\n Nie to jest jednak\u017ce g\u0142\u00f3wnym problemem. Brunatnej fali, kt\u00f3ra zawisa na Polsk\u0105 i zapewne w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy prze\u0142amie bariery oddzielaj\u0105ce hejt od fizycznej, ulicznej przemocy, nie powstrzyma oddzia\u0142ywanie na ludzi czekaj\u0105cych tylko na okazj\u0119, aby poczu\u0107 eufori\u0119 i moc, jak\u0105 daje bezkarne rozpanoszenie si\u0119 ze swoj\u0105 nienawi\u015bci\u0105 i frustracj\u0105. Powstrzyma\u0107 j\u0105 mo\u017ce jedynie wysokie morale pa\u0144stwa i jego organ\u00f3w, a to z kolei zale\u017cy od elit politycznych i od elit w og\u00f3le. Tymczasem l\u0119k przed zarzutem o znies\u0142awianie Polak\u00f3w (jako antysemit\u00f3w) jest tak silny, \u017ce w zasadzie ani polityk, ani prokurator, ani s\u0119dzia nie jest w stanie nazwa\u0107 rzeczy po imieniu i si\u0119 do niej odnie\u015b\u0107 jak nale\u017cy, wedle prawa i w\u0142asnych kompetencji.<\/p>\n\n\n\n Jest nawet gorzej. Polska jest krajem, w kt\u00f3rym nawet elity nie bardzo orientuj\u0105 si\u0119 w rozmaitych przejawach antysemityzmu, a w konsekwencji potrafi\u0105 bezrefleksyjnie powiela\u0107 elementy antysemickiej retoryki. Gdy Braun kwestionuje istnienie kom\u00f3r gazowych, to wiedz\u0105, \u017ce k\u0142amie i \u017ce to k\u0142amstwo jest pod\u0142e, a w teorii nawet \u015bcigane przez prawo. Nie wiedz\u0105 jednak, czemu w\u0142a\u015bciwie to k\u0142amstwo ma s\u0142u\u017cy\u0107. Nie widz\u0105 jasno ca\u0142ego tego ci\u0105gu retorycznego: podli \u017bydzi wyolbrzymiaj\u0105 \u201esw\u00f3j Holokaust\u201d, \u017ceby umniejsza\u0107 cierpienia Polak\u00f3w i oskar\u017ca\u0107 ich o wsp\u00f3\u0142udzia\u0142, a potem \u017c\u0105da\u0107 odszkodowa\u0144. Niby co\u015b wiedz\u0105 o antysemityzmie i jego strategiach, ale nie za wiele. W konsekwencji wydaje im si\u0119, \u017ce problem jest wyolbrzymiony. A tymczasem jest dok\u0142adnie odwrotnie \u2013 l\u0119k i ignorancja sprawiaj\u0105, \u017ce jest w\u0142a\u015bciwie tabu.<\/p>\n\n\n\n A skoro jest tabu, to nawet ludzie dobrej woli i maj\u0105cy poj\u0119cie o \u015bwiecie my\u015bl\u0105, \u017ce zgni\u0142y kompromis z prawd\u0105 historyczn\u0105, g\u0142osz\u0105cy, \u017ce owszem, by\u0142y pogromy i morderstwa, ale generalnie Polacy \u201ezrobili, co mogli\u201d i nie mo\u017cna im jako spo\u0142ecze\u0144stwu niczego zarzuci\u0107, jest do zaakceptowania. Bo przecie\u017c zdania w rodzaju \u201ePolacy zabili wi\u0119cej \u017byd\u00f3w, ni\u017c ocalili\u201d s\u0105 swego rodzaju przesad\u0105. Tyle \u017ce w dziedzinie fakt\u00f3w nie ma miejsca na przesad\u0119 czy \u201eniedosad\u0119\u201d. Fakty s\u0105, jakie s\u0105, i albo si\u0119 je przyjmuje, albo nie. I w\u0142a\u015bnie ci sami, kt\u00f3rzy nie potrafi\u0105 jako politycy alarmowa\u0107, \u017ce ro\u015bnie wielka bania antysemityzmu, nie potrafi\u0105 jako policjanci zatrzymywa\u0107, jako prokuratorzy oskar\u017ca\u0107, jako s\u0119dziowie \u2013 skazywa\u0107, gotowi s\u0105 zamyka\u0107 si\u0119 w limbo jakich\u015b zgni\u0142ych p\u00f3\u0142prawd i niby-umiaru.<\/p>\n\n\n\n Braun szaleje, bo rozpozna\u0142 teren bojem i wie, \u017ce nic mu nie grozi. Bo nikt ju\u017c nie podskoczy antysemitom. Po co si\u0119 nara\u017ca\u0107, skoro i tak za chwil\u0119 eufemistycznie zwani neofaszystami boj\u00f3wkarze przejm\u0105 w Polsce w\u0142adz\u0119? Nikt nie chce umiera\u0107 za Jedwabne. A \u017bydzi? C\u00f3\u017c, zawsze mog\u0105 wyjecha\u0107 do Izraela.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Takie pytania zwiastuj\u0105 jedn\u0105 tylko odpowied\u017a. Tak, my wszyscy, spo\u0142ecze\u0144stwo jako ca\u0142o\u015b\u0107. To, \u017ce przez lata budowana na antysemityzmie cyniczna kariera Grzegorza Brauna gwa\u0142townie przyspieszy\u0142a, jest nast\u0119pstwem rosn\u0105cej koniunktury na ksenofobi\u0119, rasizm, a zw\u0142aszcza w\u0142a\u015bnie na antysemityzm.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[449],"tags":[1566],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7662"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7662"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7667,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7662\/revisions\/7667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7662"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7662"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}