W przeddzie\u0144 nowego roku szkolnego nastroje nauczycieli i uczni\u00f3w s\u0105 jeszcze gorsze ni\u017c zwykle. Z ka\u017cdym kolejnym rokiem szko\u0142a coraz bardziej traci sens i coraz trudniej to przed uczniami i rodzicami maskowa\u0107. Zaszli\u015bmy ju\u017c tak daleko, a w\u0142a\u015bciwie upadli\u015bmy ju\u017c tak nisko, \u017ce do postulat\u00f3w gro\u017c\u0105cych strajkami nauczycieli dopisano \u017c\u0105danie wi\u0119kszego presti\u017cu.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Solidaryzuj\u0119 si\u0119 z nauczycielami, tym bardziej \u017ce jestem jednym z nich. I te\u017c bym chcia\u0142 presti\u017cu czy raczej szacunku \u2013 cho\u0107by takiego, jakim cieszy\u0142em si\u0119 jeszcze dziesi\u0119\u0107 lat temu. Tylko \u017ce to jest ju\u017c niemo\u017cliwe i \u017caden strajk ani \u017caden urz\u0119dowy dekret tego nie zmieni. Szacunku nie da si\u0119 za\u017c\u0105da\u0107 i wyegzekwowa\u0107. Albo ludzie maj\u0105 go w sercach, albo nie. Nauczyciele s\u0105 \u201eszanowani\u201d jedynie w tej mierze, w jakiej maj\u0105 w\u0142adz\u0119 nad uczniami, lecz ta w\u0142adza jest dzi\u015b iluzoryczna. Gdyby j\u0105 zwi\u0119kszy\u0107, pewnie ten i \u00f3w zrobi\u0142by si\u0119 grzeczniejszy. Ale to nie szacunek, lecz strach, spryt albo po prostu grzeczno\u015bciowa konwencja polegaj\u0105ca na udawanej pokorze.<\/p>\n\n\n\n
Prawdziwego szacunku nie b\u0119dzie, bo nauczyciel od dawna ju\u017c nie uczy i niczego ju\u017c uczy\u0107 nie b\u0119dzie. Znaczenie osoby znaj\u0105cej \u201emateria\u0142 szkolny\u201d z geografii, biologii czy matematyki, i to ze sporym ok\u0142adem, staj\u0105cej raz albo kilka razy w tygodniu na wprost uczni\u00f3w, aby co\u015b im t\u0142umaczy\u0107 czy o czym\u015b ich informowa\u0107, jest minimalne. Prawie nikt nie jest w tym tak dobry jak najlepsze rzeczy, kt\u00f3re mo\u017cna bez trudu znale\u017a\u0107 online. Nie da si\u0119 konkurowa\u0107 z \u201efilmikami\u201d, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o modelach j\u0119zykowych.<\/p>\n\n\n\n
Ten rok szkolny jest pierwszym, w kt\u00f3rym ka\u017cdy ucze\u0144 mo\u017ce w ka\u017cdej sprawie natychmiast uzyska\u0107 kompetentn\u0105, \u015bwietnie zredagowan\u0105, klarown\u0105 odpowied\u017a na ka\u017cde pytanie, dalece doskonalsz\u0105 od odpowiedzi nauczyciela. Po prostu dost\u0119pne za darmo modele j\u0119zykowe przez te kilka miesi\u0119cy zrobi\u0142y taki post\u0119p, \u017ce wszelkie \u015bmichy-chichy na ten temat sta\u0142y si\u0119 po prostu idiotyczne.<\/p>\n\n\n\n
Chodzi jednak\u017ce o co\u015b wi\u0119cej ni\u017c przewag\u0119 internetu i AI nad nauczycielem. Przede wszystkim chodzi o sens nauki \u201ezaprogramowanej\u201d, czyli realizowania jakiego\u015b przyj\u0119tego z g\u00f3ry programu nauczania. Dzi\u015b podzia\u0142 na dyscypliny wiedzy i ich struktura zosta\u0142y zakwestionowane. Jest po prostu nauka. Co tu jest podstawowe, a co nie, to rzecz dyskusyjna. XIX-wieczne \u201erdzenie teoretyczne\u201d klasycznych nauk przyrodniczych dawno si\u0119 ju\u017c pokruszy\u0142y. S\u0105 r\u00f3\u017cne zjawiska, kt\u00f3re na r\u00f3\u017cnych poziomach wyja\u015bnia si\u0119 na gruncie r\u00f3\u017cnych teorii. Ich czysto naukowa tre\u015b\u0107 jest matematycznej natury i w zasadzie dost\u0119pna jest tylko dla specjalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Ca\u0142a reszta to popularyzacja wiedzy. I nawet gdy pojawi si\u0119 tu jaki\u015b \u201ewz\u00f3r\u201d, czyli formu\u0142a matematyczna, niewiele to znaczy. Dost\u0119pny zwyk\u0142emu umys\u0142owi nastolatka zas\u00f3b matematyki i jej przetworzenia na u\u017cytek fizyki albo chemii to bardzo niewielka cz\u0119\u015b\u0107 tego, co jest niezb\u0119dne, aby zrozumie\u0107 wsp\u00f3\u0142czesne naukowe wyja\u015bnienie dowolnego zjawiska. W jako takiej styczno\u015bci z nauk\u0105 szko\u0142a mo\u017ce jedynie opowiada\u0107 o bardzo w\u0105skiej grupie zagadnie\u0144, jakie stawia\u0142a i rozwi\u0105zywa\u0142a nauka w wieku XIX. I nie ma na to \u017cadnej rady. Szko\u0142a jest bowiem masowa, a uczniowie s\u0105 dzie\u0107mi lub nastolatkami. A nauka? Nauka jest dla w\u0105skiej grupy najsprawniejszych i dobrze wytrenowanych umys\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Szko\u0142a nie ma jednak odwagi spojrze\u0107 prawdzie w oczy i powiedzie\u0107 sobie i \u015bwiatu, czym dzi\u015b jest. A jest zaledwie sposobem po\u017cytecznego organizowania czasu m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3rej rodzice pracuj\u0105 i nie mog\u0105 si\u0119 zajmowa\u0107 swoim potomstwem. Zamiast uzna\u0107 si\u0119 za rodzaj du\u017cej \u015bwietlicy, istniej\u0105cej po to, \u017ceby dzieci mia\u0142y si\u0119 gdzie podzia\u0107 i by\u0142y czym\u015b zaj\u0119te, wci\u0105\u017c roi sobie, \u017ce upowszechnia wiedz\u0119 naukow\u0105 oraz kultur\u0119 literack\u0105. A przecie\u017c to kompletna nieprawda. Nie dzieje si\u0119 to ani w zakresie nauk przyrodniczych, ani tzw. nauk humanistycznych. Nawet nauczanie literatury i historii zakleszczone jest beznadziejne w krainie duch\u00f3w i upior\u00f3w z XIX wieku. To jaki\u015b kompletny absurd, a tkwienie w nim jest najlepszym dowodem indolencji i inercji instytucji szkolnych.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cde dziecko rozumie, \u017ce szko\u0142a nie ma ju\u017c \u017cadnego sensu i \u017ce mo\u017cna sp\u0119dzi\u0107 czas po\u017cyteczniej ni\u017c na lekcjach. Ba, ka\u017cde dziecko mog\u0142oby sobie poradzi\u0107 bez szko\u0142y, bo ma czym si\u0119 zaj\u0105\u0107. Nie trzeba si\u0119 dzi\u015b martwi\u0107, co b\u0119d\u0105 robi\u0107 dzieci bez szko\u0142y. B\u0119d\u0105 siedzie\u0107 w kom\u00f3rkach lub w galeriach handlowych. A tak musz\u0105 siedzie\u0107 w szkole, gdzie wszyscy \u2013 od wo\u017anego po dyrektora, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o dzieciach \u2013 czekaj\u0105 na jedno, czyli na dzwonek obwieszczaj\u0105cy koniec tego uci\u0105\u017cliwego absurdu.<\/p>\n\n\n\n
Po co komu instytucja, kt\u00f3rej nikt nie chce i kt\u00f3ra niczego nie wytwarza? Po co szko\u0142a, kt\u00f3ra nie uczy i nie wychowuje? \u017beby to wszystko w og\u00f3le mia\u0142o jaki\u015b sens, szko\u0142a musi przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w jedne wielkie \u201ezaj\u0119cia pozalekcyjne\u201d. Ciekawe, dobrowolne i pe\u0142nymi gar\u015bciami czerpi\u0105ce z zasob\u00f3w internetu. Nie ma co udawa\u0107, \u017ce nauczyciel co\u015b wie, a dziecko musi si\u0119 tego dowiedzie\u0107. On ma\u0142o wie, a ono nic nie musi. Za to wszyscy mog\u0105 sobie co\u015b fajnego wsp\u00f3lnie poogl\u0105da\u0107 i czego\u015b si\u0119 wsp\u00f3lnie dowiedzie\u0107 i nauczy\u0107. Przy czym w wielu przypadkach to nauczyciel b\u0119dzie mia\u0142 lepsze pomys\u0142y i komentarze do tego, co wsp\u00f3lnie z uczniami sobie obejrzy.<\/p>\n\n\n\n
Lekcja przysz\u0142o\u015bci to czas, w kt\u00f3rym grupa dzieci wsp\u00f3lnie wybierze ciekawy dla siebie problem, u\u0142o\u017cy pytania dla modelu j\u0119zykowego, poszuka filmik\u00f3w i innych materia\u0142\u00f3w na ten temat, a nauczyciel pomo\u017ce te tre\u015bci najpierw zrozumie\u0107, a potem uporz\u0105dkowa\u0107. Jego rol\u0105 b\u0119dzie podpowiada\u0107, moderowa\u0107, porz\u0105dkowa\u0107, uzupe\u0142nia\u0107, a czasami przed czym\u015b przestrzega\u0107 albo co\u015b komentowa\u0107. B\u0119dzie te\u017c czuwa\u0142 nad tym, \u017ceby problemy \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 w wi\u0119ksze ca\u0142o\u015bci, tak aby wiedza uczni\u00f3w nie by\u0142a ca\u0142kowicie amorficzna i fragmentaryczna. Nadal jednak b\u0119dzie to rola towarzysz\u0105ca, rola \u201e\u015bwietlicowego\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Najwy\u017cszy czas rozsta\u0107 si\u0119 z mira\u017cami i powidokami XIX wieku. Nie da si\u0119 strajkami ani zakl\u0119ciami zatrzyma\u0107 upadku szko\u0142y ani o\u017cywi\u0107 przebrzmia\u0142ego etosu nauczyciela nios\u0105cego \u201ekaganek o\u015bwiaty\u201d. Kto si\u0119 upiera i pr\u00f3buje mimo wszystko, ten zostanie jeno z r\u0119k\u0105 w kru\u017cganku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W przeddzie\u0144 nowego roku szkolnego nastroje nauczycieli i uczni\u00f3w s\u0105 jeszcze gorsze ni\u017c zwykle. Z ka\u017cdym kolejnym rokiem szko\u0142a coraz bardziej traci sens i coraz trudniej to przed uczniami i rodzicami maskowa\u0107. Zaszli\u015bmy ju\u017c tak daleko, a w\u0142a\u015bciwie upadli\u015bmy ju\u017c tak nisko, \u017ce do postulat\u00f3w gro\u017c\u0105cych strajkami nauczycieli dopisano \u017c\u0105danie wi\u0119kszego presti\u017cu.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1075,8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7715"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7715"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7721,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7715\/revisions\/7721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}