
{"id":7820,"date":"2026-02-01T09:40:09","date_gmt":"2026-02-01T08:40:09","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/?p=7820"},"modified":"2026-02-01T09:40:09","modified_gmt":"2026-02-01T08:40:09","slug":"czy-mamy-wyjechac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/2026\/02\/01\/czy-mamy-wyjechac\/","title":{"rendered":"Czy mamy wyjecha\u0107?"},"content":{"rendered":"\n<p>Dop\u00f3ki \u017cy\u0142 Marian Turski, czu\u0142em si\u0119 pewnie. Uwa\u017ca\u0142em si\u0119 za uprzywilejowanego i odgrodzonego kulturowym murem od wszelkiej ma\u015bci faszyst\u00f3w i antysemit\u00f3w. Nigdy nie bra\u0142em pod uwag\u0119 wyjazdu! I dzi\u015b wiem, \u017ce nie wyjad\u0119, bo nie pozwala mi na to sytuacja \u017cyciowa i mam ju\u017c za du\u017co lat. Jednak\u017ce m\u0142odym polskim \u017bydom got\u00f3w jestem radzi\u0107 opuszczenie ojczyzny. Kilka lat temu udzielnie takiej rady przez kogokolwiek uzna\u0142bym za niemal\u017ce zdrad\u0119. To straszne (dla mnie samego), \u017ce nawet tak zatwardzia\u0142y polski patriota, jak ja, przeszed\u0142 tak\u0105 przemian\u0119. Dzi\u015b jednak\u017ce wiem: nikt nas nie lubi, nikt nas nie chce i nikt po nas p\u0142aka\u0107 nie b\u0119dzie. Nasza droga inteligencja Polska si\u0119 z nami rozwiod\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>To by\u0142 proces. Wiem, \u017ce w ostatnich kilkunastu latach z Francji wyjecha\u0142o wiele tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, ale tam co rusz dochodzi do fizycznej agresji ze strony muzu\u0142man\u00f3w. U nas tego problemu nie ma. A jednak po 7\/10 powoli moja perspektywa zacz\u0119\u0142a si\u0119 zmienia\u0107. Co\u015b, co by\u0142o dla mnie tabu i co odpycha\u0142em od siebie ze wstr\u0119tem jako objaw paranoi, czyli interpretowanie swoich rozlicznych niepowodze\u0144 i doznawanych przykro\u015bci jako nast\u0119pstwa antysemickiej wrogo\u015bci, powoli domaga si\u0119 ode mnie rewizji. Dotychczas dogmatycznie i hurtowo obwinia\u0142em wy\u0142\u0105cznie siebie: jestem ekscentryczny, mam niewyparzon\u0105 g\u0119b\u0119, naje\u017cd\u017cam na Ko\u015bci\u00f3\u0142, wi\u0119c ludzie mnie nie lubi\u0105 i w konsekwencji zawsze l\u0105duj\u0119 na oucie. Wprawdzie ka\u017cdego dnia, od dwudziestu lat, czytam w internecie najbardziej odra\u017caj\u0105ce \u017cydo\u017cercze komentarze i z pewno\u015bci\u0105 nazbiera\u0142o si\u0119 ich ju\u017c ponad sto tysi\u0119cy, ale to przecie\u017c tylko internet. Nigdy si\u0119 tym nie przejmowa\u0142em. Dzi\u015b zadaj\u0119 sobie pytanie, dlaczego temu zmasowanemu hejtowi nie towarzyszy cho\u0107by cichutki i ledwie s\u0142yszalny g\u0142os sprzeciwu? W\u0142a\u015bciwie nie ma tego g\u0142osu \u2013 prawie nikogo antysemityzm nie oburza, a w ka\u017cdym razie prawie nikt nie reaguje (bo wymaga to odwagi). Tylko \u017bydzi (i to zaledwie mniejszo\u015b\u0107!) oraz garstka ich aktywnych i zaanga\u017cowanych przyjaci\u00f3\u0142; w skali kraju to mo\u017ce by\u0107 jakie\u015b pi\u0119\u0107dziesi\u0105t tysi\u0119cy ludzi. Ca\u0142a reszta milczy, a gdy si\u0119 odzywa, to wy\u0142\u0105cznie po to, aby wypowiedzie\u0107 retoryczn\u0105 zbitk\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na po\u0142\u0105czeniu pot\u0119pienia antysemityzmu z \u017c\u0105daniem, aby \u017bydzi powstrzymywali si\u0119 od przesady w oskar\u017caniu Polak\u00f3w o antysemityzm, kt\u00f3ry rzekomo jest zjawiskiem marginalnym b\u0105d\u017a nawet mylony ze s\u0142uszn\u0105 i uprawnion\u0105 krytyk\u0105 Izraela. Odst\u0105pienie od antysemityzmu kosztuje \u2013 \u017bydom wystawia si\u0119 za niego rachunek w postaci warunk\u00f3w, jakie musz\u0105 spe\u0142ni\u0107, aby cieszy\u0107 si\u0119 towarzystwem solidarnych z nimi nie-antysemit\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Wszelako \u017bydzi, na swoje szcz\u0119\u015bcie i nieszcz\u0119\u015bcie, maj\u0105 co\u015b, czego potrzebuj\u0105 Polacy z klas wy\u017cszych i co tylko od nich mog\u0105 uzyska\u0107. Tym czym\u015b jest wiarygodny certyfikat \u201eNie-Antysemity\u201d. Ambitnym i wykszta\u0142conym Polakom niezmiernie zale\u017cy na tym, aby w oczach innych, a przede wszystkim we w\u0142asnych oczach uchodzi\u0107 za wyzwolonych z wszelkiego antysemityzmu. Jednak tylko \u017byd mo\u017ce to tak naprawd\u0119 potwierdzi\u0107. I to z \u017bydami negocjuje si\u0119 warunki polskiego \u201enie-antysemityzmu\u201d. Jedni \u017c\u0105daj\u0105, aby w zamian za ostentacyjn\u0105 pro\u017cydowsko\u015b\u0107 (pokazywanie si\u0119 w kipie pod \u015acian\u0105 P\u0142aczu, zapalanie \u015bwiec chanukowych w miejscach publicznych, chodzenie na \u017cydowskie koncerty itp.) \u017byd o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce Polacy masowo ratowali \u017byd\u00f3w w czasie wojny, a szmalcownictwo i morderstwa by\u0142y kryminalnym marginesem. Inni za\u017c\u0105daj\u0105, aby \u017byd publicznie pot\u0119pi\u0142 poczynania Izraela w Gazie i potwierdzi\u0142, \u017ce \u201enie ka\u017cda krytyka Izraela jest antysemityzmem\u201d. \u017byd\u00f3w ch\u0119tnych wydawa\u0107 certyfikaty tego rodzaju jest wielu i faktycznie \u2013 rozdaj\u0105 je hojnie. I hojnie s\u0105 za nie nagradzani. S\u0105 nazwani \u201edrogimi przyjaci\u00f3\u0142mi\u201d, zapraszani, honorowani.<\/p>\n\n\n\n<p>Wydawaniem po\u015bwiadcze\u0144 nie-antysemickiej czysto\u015bci zajmuj\u0105 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej Polacy o \u017cydowskich korzeniach, przysposabiaj\u0105cy sobie fragmentaryczn\u0105 i wybi\u00f3rcz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 na jakim\u015b etapie \u017cycia, a wi\u0119c maj\u0105cych ca\u0142kiem osobiste do\u015bwiadczenie negocjowania to\u017csamo\u015bci i negocjowania z w\u0142asnymi antysemickimi uprzedzeniami. Wiedz\u0105, czym jest <em>negocjowany nie-antysemityzm<\/em> i ch\u0119tnie solidaryzuj\u0105 si\u0119 z tymi nie-\u017bydami, kt\u00f3rzy chc\u0105 nie czu\u0107 si\u0119 antysemitami i musz\u0105 u\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 z w\u0142asnymi przes\u0105dami i idiosynkrazjami. Zamiast je odrzuci\u0107, wybieraj\u0105 drog\u0119 na skr\u00f3ty, czyli legalizacj\u0119 wybranych przes\u0105d\u00f3w przez jakiego\u015b \u201ekoncesjonowanego\u201d \u017byda. I system ten dzia\u0142a doskonale \u2013 przyja\u017a\u0144 mi\u0119dzy polskimi \u017bydami o mi\u0119kkiej i wynegocjowanej to\u017csamo\u015bci oraz nowymi, certyfikowanymi nie-antysemitami po prostu kwitnie. Bycie \u201epro-polskim\u201d (czy jak to zwa\u0107) \u017bydem to w naszym kraju pozycja uprzywilejowana. Snobizm kulturowych nuworyszy, wyrastaj\u0105cych w\u0142a\u015bnie z antysemityzmu, jest bowiem szalenie afektowany i si\u0119ga wy\u017cyn. \u201eDobry \u017byd\u201d bez trudu wpa\u015b\u0107 mo\u017ce w obj\u0119cia Andrzeja Dudy, Karola Nawrockiego, Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego, a nie zdziwi\u0142bym si\u0119, gdyby i Grzegorz Braun przygrucha\u0142 sobie jakiego\u015b.<\/p>\n\n\n\n<p>I wszystko by\u0142oby znakomicie (jak to po negocjacjach bywa), gdyby nie ci niepokorni \u017bydzi, kt\u00f3rzy nie przyst\u0105pili do uk\u0142adu i nie g\u0142osz\u0105 po miastach i miasteczkach, \u017ce \u017bydzi s\u0105 przewra\u017cliwieni na punkcie antysemityzmu, Polacy byli i s\u0105 \u015bwietni, a Izrael i jego wojsko to prawie \u017ce nazi\u015bci. Oni obrywaj\u0105 rykoszetem. Za to, \u017ce nie zgodzili si\u0119 na uk\u0142ad, obrywaj\u0105 wr\u0119cz podw\u00f3jnie. S\u0105 bowiem chodz\u0105cym rozczarowaniem zar\u00f3wno dla \u015brodowisk nie-\u017cydowskich, jak i dla wi\u0119kszo\u015bci \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy poszli drog\u0105 oportunizmu.<\/p>\n\n\n\n<p>Sam znalaz\u0142em si\u0119 w taki w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b podw\u00f3jnie na cenzurowanym. I takich jak ja jest wi\u0119cej \u2013 pewnie kilkuset. I dopiero dzi\u015b poj\u0105\u0142em, \u017ce ca\u0142e swoje \u017cycie korzysta\u0142em z protekcji, jak\u0105 daje mi status \u201edobrego \u017byda <em>in spe<\/em>\u201d. Je\u015bli mimo wszystko zrobi\u0142em karier\u0119, to dlatego, \u017ce dostatecznie wielu ludzi uwa\u017ca\u0142o, \u017ce rokuje spe\u0142nienie warunk\u00f3w, jakie powinien spe\u0142nia\u0107 polski \u017byd, aby nie do\u015bwiadcza\u0107 \u017cadnych form dyskryminacji czy niech\u0119ci. I pewnie je nawet na og\u00f3\u0142 spe\u0142nia\u0142em. Nie zarzucano mi, \u017ce jest inaczej. M\u00f3j patriotyzm, polska to\u017csamo\u015b\u0107 i identyfikacja z Polsk\u0105 by\u0142y zbyt niepodwa\u017calne i potwierdzone przez antyrosyjsk\u0105 i antykomunistyczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 moich przodk\u00f3w, a nawet (z zachowaniem proporcji!) moj\u0105 w\u0142asn\u0105 w latach m\u0142odzie\u0144czych.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u017c przyszed\u0142 7\/10 i straszna zbiorowa oboj\u0119tno\u015b\u0107 na to wydarzenie, jak\u017ce odmienna od tego, co odczuwa\u0142o polskiej spo\u0142ecze\u0144stwo po 11\/09! A potem te agresywne demonstracje, kt\u00f3rych ca\u0142y sens sprowadza\u0142 si\u0119 do utwierdzania prze\u015bwiadczenia, \u017ce Hamas walczy o \u201ewoln\u0105 Palestyn\u0119\u201d. I to nachalne wykrzykiwanie wci\u0105\u017c i wci\u0105\u017c, \u017ce \u201enie ka\u017cda krytyka Izraela jest antysemityzmem\u201d, tak jak gdyby kto\u015b co\u015b takiego sugerowa\u0142. I ta agresja przy ka\u017cdej pr\u00f3bie wskazania na Hamas jako wsp\u00f3lnego z Izraelem winowajc\u0119 dziesi\u0105tek tysi\u0119cy cywilnych ofiar w Gazie. I \u015bmier\u0107 Mariana Turskiego, kt\u00f3ry nas z tym wszystkim zostawi\u0142\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ze smutkiem i zdziwieniem patrzy\u0142em, jak kolejne osoby \u2013 bli\u017csi i dalsi znajomi b\u0105d\u017a wsp\u00f3\u0142pracownicy \u2013 odsuwaj\u0105 si\u0119 ode mnie, a w niekt\u00f3re pozostawione przez nich puste miejsca wchodz\u0105 jacy\u015b zupe\u0142nie nowi ludzie, o kt\u00f3rych wcze\u015bniej nie s\u0142ysza\u0142em, a kt\u00f3rzy po prostu nie chc\u0105 uczestniczy\u0107 w oportunistycznej kulturze <em>negocjowanego nie-antysemityzmu<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednym z warunk\u00f3w, jakie w ca\u0142ej historii ruchu asymilacyjnego, nie-\u017bydzi stawiali pragn\u0105cym si\u0119 asymilowa\u0107 \u017bydom, by\u0142o co\u015b, co znamy jako \u017c\u0105danie <em>nieepatowania \u017cydostwem<\/em>. To odpowiednik kierowanego do LGBT \u201enie zagl\u0105damy wam do \u0142\u00f3\u017cek, lecz powstrzymajcie si\u0119 od ostentacji\u201d. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 moich przodk\u00f3w skwapliwie ten warunek wype\u0142ni\u0142a i znakomicie na tym wyszli. Ja te\u017c \u201enie porusza\u0142em tematu\u201d przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 swego \u017cycia, w wi\u0119kszo\u015bci \u015brodowisk, w kt\u00f3rych funkcjonowa\u0142em. Dzi\u015b jednak poj\u0105\u0142em, \u017ce cena jest bardzo wyg\u00f3rowana. M\u00f3j dziadek rozumia\u0142, \u017ce mia\u0142 si\u0119 po prostu ochrzci\u0107 i w\u0142a\u015bnie \u201enie porusza\u0107 tematu\u201d. I jako\u015b do\u017cy\u0142. Jednak\u017ce czasami \u017c\u0105daj\u0105 od nas czego\u015b wi\u0119cej \u2013 od\u017cegnaj si\u0119, napluj tu, podpisz tamto. I ludzie to robi\u0105. A przez to ci, kt\u00f3rzy jednak tego nie robi\u0105, czuj\u0105 si\u0119 coraz bardziej osamotnieni. Po prostu pancerzyk z\u0142udze\u0144 p\u0119ka a czas zakl\u0119\u0107 si\u0119 ko\u0144czy. Prawda za\u015b wlewa si\u0119 do duszy: nie ma ci\u0119, nie jeste\u015b nikomu potrzebny, nikt si\u0119 nie zmartwi, je\u015bli wyjedziesz do Izraela. Ba, powiedz\u0105 \u201eA nie m\u00f3wili\u015bmy? To jasne, \u017ce tam jest jego miejsce\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Dlatego m\u00f3wi\u0119 m\u0142odszym polskim \u017bydom: je\u015bli zostaniecie w Polsce, b\u0119dziecie musieli do ko\u0144ca \u017cycia si\u0119 t\u0142umaczy\u0107, \u201eepatowa\u0107 polsko\u015bci\u0105\u201d i podpisywa\u0107 certyfikaty \u201enie-antysemityzmu\u201d ka\u017cdemu, kto podetknie wam taki pod nos. A je\u015bli b\u0119dziecie cho\u0107 troch\u0119 niepos\u0142uszni, zostaniecie sami. Odsun\u0105 si\u0119 od was wszyscy \u2013 pewni, \u017ce to wy\u0142\u0105cznie wasza wina. Pozostanie wam w\u015br\u00f3d znajomych pi\u0119ciu niepoprawnych \u017byd\u00f3w i drugie tyle zab\u0142\u0105kanych \u201esprawiedliwych\u201d. A mo\u017ce to akurat tyle, ile cz\u0142owiekowi potrzeba?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dop\u00f3ki \u017cy\u0142 Marian Turski, czu\u0142em si\u0119 pewnie. Uwa\u017ca\u0142em si\u0119 za uprzywilejowanego i odgrodzonego kulturowym murem od wszelkiej ma\u015bci faszyst\u00f3w i antysemit\u00f3w. Nigdy nie bra\u0142em pod uwag\u0119 wyjazdu! I dzi\u015b wiem, \u017ce nie wyjad\u0119, bo nie pozwala mi na to sytuacja \u017cyciowa i mam ju\u017c za du\u017co lat. Jednak\u017ce m\u0142odym polskim \u017bydom got\u00f3w jestem radzi\u0107 opuszczenie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[619,1104,23],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7820"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7820"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7821,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7820\/revisions\/7821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}