Jeszcze niedawno wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce unowocze\u015bnianie szko\u0142y polega\u0107 powinno na wyposa\u017caniu uczni\u00f3w w tablety oraz na tworzeniu \u201einteraktywnych\u201d aplikacji oraz portali edukacyjnych. \u201eMultimedia\u201d by\u0142y s\u0142owem-kluczem w opowie\u015bci o post\u0119pie i \u201enad\u0105\u017caniu\u201d za duchem czasu. Tymczasem media spo\u0142eczno\u015bciowe, na czele z uwielbianym przez dzieci Tik Tokiem, a potem AI, na czele z Chatem GPT, wywr\u00f3ci\u0142y edukacyjny stolik, czyni\u0105c wspomniane opowie\u015bci poczciwym anachronizmem. Szkoda, \u017ce razem z tym w czarn\u0105 czelu\u015b\u0107 wpada\u0142y niezliczone produkowane na ca\u0142ym \u015bwiecie \u201enowoczesne\u201d platformy edukacyjne. Kosztowa\u0142y krocie, a dzi\u015b nikt tam nie zagl\u0105da. Za wiele klikni\u0119\u0107, za d\u0142uga odpowied\u017a!<\/p>\n\n\n\n
A przecie\u017c od dawna by\u0142o wiadomo, w jakim to wszystko zmierza kierunku. Wiadomo by\u0142o, \u017ce nadchodzi epoka wielkich modeli j\u0119zykowych, a powszechne uzale\u017cnienie od medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych zdewastuje nasz\u0105 zdolno\u015b\u0107 do koncentrowania uwagi i zatrzymywania jej przez d\u0142u\u017cszy czas na jednym temacie. Szko\u0142a my\u015bla\u0142a, \u017ce jako\u015b to b\u0119dzie, ratuj\u0105c si\u0119 bardziej czy mniej zakamuflowanym obni\u017caniem wymaga\u0144 i tworzeniem r\u00f3\u017cnego rodzaju fikcji, jak egzaminy testowe czy matury \u201ena poziomie podstawowym\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b jednak\u017ce nasta\u0142a godzina prawdy. G\u0142\u0119boka, dysfunkcyjna ignorancja absolwent\u00f3w szk\u00f3\u0142 sta\u0142a si\u0119 zjawiskiem masowym i nie da si\u0119 ju\u017c ukry\u0107. Sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce szko\u0142y ucz\u0105 jedynie tam, gdzie nauce towarzyszy brutalna presja (jak w Chinach), nie do pomy\u015blenia w krajach demokratycznych i w liberalnych spo\u0142ecze\u0144stwach.<\/p>\n\n\n\n
W jaki spos\u00f3b mo\u017cna by wi\u0119c jeszcze uratowa\u0107 edukacj\u0119 na Zachodzie? To pytanie absolutnie kluczowe, a je\u015bli nie znajdziemy na nie praktycznej odpowiedzi, za kilkana\u015bcie lat Zach\u00f3d stanie si\u0119 poznawczym trzecim \u015bwiatem, podczas gdy kognitywne zasoby ludzko\u015bci na dobre osadz\u0105 si\u0119 w kosmosie Azji, gdzie\u015b pomi\u0119dzy Japoni\u0105, Chinami, Kore\u0105 i Indiami.<\/p>\n\n\n\n
Szko\u0142a jest instytucj\u0105 tak s\u0142ab\u0105 i defensywn\u0105, \u017ce w \u017caden spos\u00f3b nie mo\u017cna wymaga\u0107 od niej cywilizacyjnego leadership<\/em>. Wisi nad ni\u0105 zal\u0119kniona i opresyjna biurokracja, obci\u0105\u017caj\u0105 zadania polityczne i ideologiczne, a presja spo\u0142eczna (rodzicielska) sprawia, \u017ce w umys\u0142ach zastraszonych i upokorzonych nauczycieli oraz uczni\u00f3w co rusz w\u0142\u0105cza si\u0119 oportunistyczny \u201etryb przetrwania\u201d. Oportunizm i dzia\u0142anie pod presj\u0105 l\u0119ku jest sta\u0142ym atrybutem wsp\u00f3\u0142czesnej szko\u0142y, kt\u00f3rego nie mo\u017cna zmieni\u0107 przez \u017cadn\u0105 reform\u0119.<\/p>\n\n\n\n Upadek szko\u0142y jest faktem, lecz i szans\u0105. Kryzys jest tak g\u0142\u0119boki, \u017ce mo\u017cliwe sta\u0142o si\u0119 fundamentalne przewarto\u015bciowanie edukacji i redukcja jej cel\u00f3w. Skoro nie ma ju\u017c mowy o tym, aby kompetentni nauczyciele (w por\u00f3wnaniu do AI i edukacyjnych awatar\u00f3w nie s\u0105 ani troch\u0119 kompetentni!) nauczali skupion\u0105 i pragn\u0105c\u0105 wiedzy m\u0142odzie\u017c (bo nie jest skupiona i niczego nie pragnie zatrzyma\u0107 w pami\u0119ci), to pozostaje jedynie robi\u0107 z m\u0142odzie\u017c\u0105 dok\u0142adnie to, na co j\u0105 sta\u0107, a wi\u0119c przegl\u0105da\u0107 internet i zatrzymywa\u0107 si\u0119 na kr\u00f3tkie postoje to tu, to tam.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli lekcje maj\u0105 czego\u015b uczy\u0107, to g\u0142\u00f3wnie tego, aby dziecko chcia\u0142o ogl\u0105da\u0107 w internecie m\u0105drzejsze rzeczy \u2013 aby chcia\u0142o i umia\u0142o je znale\u017a\u0107 oraz mia\u0142o ambicj\u0119, \u017ceby zatrzyma\u0107 uwag\u0119 na kilka minut i zrozumie\u0107 co\u015b, co mo\u017ce mie\u0107 znaczenie i warto\u015b\u0107. Warto\u015b\u0107 poznawcz\u0105, moraln\u0105, estetyczn\u0105. Nauczyciel mo\u017ce by\u0107 przewodnikiem po internecie, pokazuj\u0105cym, co warto ogl\u0105da\u0107 i czyta\u0107, a czego lepiej unika\u0107. Wsp\u00f3lne serfowanie i skrolowanie, ogl\u0105danie filmik\u00f3w, a tak\u017ce pisanie prompt\u00f3w i odczytywanie odpowiedzi AI mo\u017ce by\u0107 wst\u0119pem do rozmowy i \u017ar\u00f3d\u0142em pomys\u0142\u00f3w na uczniowskie projekty i prezentacje.<\/p>\n\n\n\n Nie ma co udawa\u0107, \u017ce nauczyciele wiedz\u0105 wi\u0119cej i maj\u0105 lepszy dost\u0119p do wiedzy, ni\u017c dowolny \u201eagent\u201d sieci \u2013 ludzki, pozaludzki albo mieszany. \u015aciganie si\u0119 z AI, podcastami tematycznymi, seriami film\u00f3w popularnonaukowych itp. nie ma \u017cadnego sensu. Ca\u0142a warto\u015b\u0107 dodana, jaka mo\u017ce wnie\u015b\u0107 szko\u0142a (opr\u00f3cz pilnowania i zabawiania dzieci przez kilka godzin pi\u0119\u0107 dni w tygodniu), to obcowanie z inteligentnym i \u015bwiat\u0142ym u\u017cytkownikiem tych samych narz\u0119dzi, czyli z nauczycielem. Tylko tyle i a\u017c tyle.<\/p>\n\n\n\n Bo te\u017c ilu nauczycieli jest w stanie m\u0105drze poczyna\u0107 sobie z zasobami sieci i m\u0105drze rozmawia\u0107 w modelem j\u0119zykowym AI? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zapewne niewiele odstaje pod tym wzgl\u0119dem od swoich uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy dobrze to wyczuwaj\u0105. Je\u015bli to si\u0119 nie zmieni, autorytet nauczyciela zostanie ostatecznie zdewastowany.<\/p>\n\n\n\n Okazuje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce nawet taka radykalna redukcja zada\u0144 szko\u0142y wymaga powa\u017cnej mobilizacji. Trzeba nauczycieli nauczy\u0107 utrzymywania wysokiej zdolno\u015bci krytycznego i inteligentnego korzystania z zasob\u00f3w internetu i mo\u017cliwo\u015bci AI, a to wcale nie jest \u0142atwe, cho\u0107by dlatego, \u017ce ucz\u0105c si\u0119 tych umiej\u0119tno\u015bci, natychmiast konfrontujemy si\u0119 z bezmiarem w\u0142asnej ignorancji. A jednak nie ob\u0119dzie si\u0119 bez wpuszczenia do szk\u00f3\u0142 akademickich edukator\u00f3w przygotowuj\u0105cych nauczycieli do nowej roli. Nauczyciele musz\u0105 i\u015b\u0107 do szko\u0142y!<\/p>\n\n\n\n Dopiero wtedy, gdy uczniowie nab\u0119d\u0105 umiej\u0119tno\u015bci poruszania si\u0119 w sieci i zdolno\u015bci panowania nad hedonistycznymi na\u0142ogami, na czele z kompulsywnym skrolowaniem medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych, mo\u017cna my\u015ble\u0107 o powa\u017cnej edukacji dla bardziej uzdolnionych i zmotywowanych. Bo tak czy inaczej, kto\u015b \u201ew tym kraju\u201d musi mie\u0107 wiedz\u0119 na serio. Tylko \u017ce wiedza w naszych czasach naprawd\u0119 sta\u0142a si\u0119 \u201ewy\u017csz\u0105 szko\u0142\u0105 jazdy\u201d i nie ma mowy o masowej edukacji, je\u015bli przez wiedz\u0119 i wyedukowanie rozumie si\u0119 autentyczn\u0105 znajomo\u015b\u0107 rzeczy, nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 jako\u015b do erudycji naukowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jeszcze niedawno wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce unowocze\u015bnianie szko\u0142y polega\u0107 powinno na wyposa\u017caniu uczni\u00f3w w tablety oraz na tworzeniu \u201einteraktywnych\u201d aplikacji oraz portali edukacyjnych. \u201eMultimedia\u201d by\u0142y s\u0142owem-kluczem w opowie\u015bci o post\u0119pie i \u201enad\u0105\u017caniu\u201d za duchem czasu. Tymczasem media spo\u0142eczno\u015bciowe, na czele z uwielbianym przez dzieci Tik Tokiem, a potem AI, na czele z Chatem GPT, wywr\u00f3ci\u0142y edukacyjny […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1075,8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7842"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7842"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7843,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7842\/revisions\/7843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}