
{"id":7850,"date":"2026-04-11T00:03:57","date_gmt":"2026-04-10T22:03:57","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/?p=7850"},"modified":"2026-04-11T00:03:57","modified_gmt":"2026-04-10T22:03:57","slug":"16-lat-po-smolensku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/2026\/04\/11\/16-lat-po-smolensku\/","title":{"rendered":"16 lat po &#8222;Smole\u0144sku&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<p>16 lat to kawa\u0142 czasu. A jednak ka\u017cdy, kto ma cho\u0107 dwadzie\u015bcia kilka lat pami\u0119ta ten dzie\u0144. Wiadomo\u015b\u0107 o katastrofie smole\u0144skiej by\u0142a surrealistyczna. Z gatunku takich, jak uderzenia samolot\u00f3w w wie\u017ce WTC dziewi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej. A jednak 11 wrze\u015bnia troch\u0119 nas ju\u017c przygotowa\u0142 na niesamowito\u015b\u0107 i absurdalno\u015b\u0107, jaka mo\u017ce towarzyszy\u0107 wielkim nieszcz\u0119\u015bciom zawinionym przez ludzi.<\/p>\n\n\n\n<p>Wina by\u0142a niemal od pocz\u0105tku jasna. Po kilku godzinach wiadomo by\u0142o o nieszcz\u0119snej mgle, l\u0105dowaniu na si\u0142\u0119 na nieprzystosowanym do takich l\u0105dowa\u0144 lotnisku, niedostatkach szkolenia pilot\u00f3w, \u015bci\u0119ciu drzew. W og\u00f3le nie by\u0142o przestrzeni na spiskowe teorie. Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski z pocz\u0105tku te\u017c nie rzuca\u0142 na prawo i lewo oszczerstw i insynuacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Ale wkr\u00f3tce potem zacz\u0105\u0142 si\u0119 dziki taniec na grobach i festiwal bezprzyk\u0142adnego cynizmu w kreowaniu \u201ereligii smole\u0144skiej\u201d. Ten zupe\u0142ny amoralizm, przekraczaj\u0105cy granice autosugestii (gdy sam Kaczy\u0144ski zaczyna\u0142 jakby wierzy\u0107 w \u0142garstwa o dowodach zamachu), sprawi\u0142, \u017ce \u017cycie publiczne w Polsce nigdy nie mog\u0142o ju\u017c mie\u0107 w sobie \u017cadnej etyczno\u015bci. Pogr\u0105\u017cyli\u015bmy si\u0119 w jakiej\u015b monotonii bezwstydu i bezgraniczno\u015bci. Nie by\u0142o ju\u017c i nie ma \u017cadnych nieprzekraczalnych moralnych granic, znik\u0142y wszelkie konwencje i konwenanse, a utyskiwanie na upadek obyczaj\u00f3w i rozpanoszenie si\u0119 chamstwa i brutalizmu uchodzi na niestosown\u0105 zgryw\u0119. Wszak wszyscy wiemy, \u017ce dawny \u015bwiat si\u0119 sko\u0144czy\u0142 i nigdy ju\u017c nie b\u0119dzie \u017cadnych manier ani przyzwoito\u015bci. W dodatku na to wszystko przyszed\u0142 Trump i kultura hejtu\/trollingu. Jeszcze raz czy drugi oniemieli\u015bmy, ale to ju\u017c przesz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Gdyby dzi\u015b wydarzy\u0142o si\u0119 co\u015b podobnego, to co? Z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142oby ju\u017c wielkiego wstrz\u0105su ani narodowej \u017ca\u0142oby. By\u0142oby wydarzenie, owszem. By\u0142oby gadanie o spisku i oskar\u017cenia. Ale te\u017c nic, co cho\u0107 w zarysie przypomina\u0142oby fenomen Macierewicza i jego \u201epodkomisji\u201d. Nie przesz\u0142yby te\u017c par\u00f3wki, sztuczne mg\u0142y i inne b\u0142aze\u0144stwa. Wraz z utrat\u0105 moralnej niewinno\u015bci, utracili\u015bmy te\u017c energi\u0119 zbiorowej afektacji, a za to nabrali\u015bmy odrobin\u0119 rozs\u0105dku i krytycyzmu; ju\u017c nie taki ciemny jeste\u015bmy nar\u00f3d. No i nam nie zale\u017cy. Dzi\u015b taki news, jutro inny. Upad\u0142 samolot? No, fakt, jest temat na kilka dni skrolowania. W telefonie nic nie jest dostatecznie wa\u017cne ani dostatecznie straszne. Snujemy si\u0119, rozkojarzeni, zm\u0119czeni i cyniczni, w oczekiwaniu jakiej\u015b nowej pandemii albo wojny, a jednocze\u015bnie pewni, \u017ce wszystko da si\u0119 prze\u017cy\u0107 i niczemu nie nale\u017cy si\u0119 dziwi\u0107. Co\u015b na pewno pieprznie, ale mo\u017ce tylko u s\u0105siada? Zawsze trzeba my\u015ble\u0107 pozytywnie, czy\u017c nie?<\/p>\n\n\n\n<p>Sm\u0119tne do\u015bwiadczenia XXI wieku uczyni\u0142y nas nieczu\u0142ymi i odebra\u0142y entuzjazm. Zestarzeli\u015bmy si\u0119 o stulecie. Nic nas nie ruszy. Wszystko jest fikcj\u0105, zgryw\u0105 i filmikiem w telefonie. A i nasza \u015bmier\u0107 nikogo nie obejdzie na d\u0142u\u017cej ni\u017c tydzie\u0144. Dzi\u015b nawet dziecko jest do\u015b\u0107 stare, \u017ceby to wiedzie\u0107. Groza? Jaka groza?<\/p>\n\n\n\n<p>Idea\u0142y si\u0119gn\u0119\u0142y bruku, ale kto\u015b je przed \u015bwitem sprz\u0105tn\u0105\u0142. Smole\u0144sk by\u0142 ostatnim podrygiem anarchicznej epoki \u201etransformacji\u201d i ostatnim porywem szczerych uczu\u0107. \u015amier\u0107 ofiar tej tragedii nie posz\u0142a na marne. Wraz z samolotem upad\u0142y z\u0142udzenia i ekstrawagancje epoki odpr\u0119\u017cenia. To by\u0142 nasz krajowy 11\/9, nasz pocz\u0105tek wieku. A szesna\u015bcie lat, kt\u00f3re up\u0142yn\u0119\u0142o od tego nieszcz\u0119snego dnia, wydaje si\u0119 epok\u0105. Polska to teraz inny kraj, Europa to teraz inny kontynent, a \u015bwiat to teraz inny \u015bwiat. \u017byjemy kompletnie czym innym, nasze serca s\u0105 twarde, a umys\u0142y wycofa\u0142y si\u0119 i zamkn\u0119\u0142y w sobie, ust\u0119puj\u0105c miejsca machinom korporacyjnym i AI. Nawet wojna nie jest ju\u017c jak wojna. Jakie\u015b drony, srony. Wszysto jest zreszt\u0105 \u201esr\u201d. Dla cz\u0142owieka-srowieka nie ma ju\u017c miejsca, wi\u0119c i stara\u0107 si\u0119 nie trzeba. Korpo zadba, \u017ceby nie zabrak\u0142o nam na przyjemno\u015bci, wi\u0119c kupujmy je, p\u00f3ki jaki\u015b wariat nie spu\u015bci nam bomby na \u0142eb. Hedonizm jest jedyn\u0105 odpowiedzi\u0105 na \u015bwiat, kt\u00f3rego nie da si\u0119 ju\u017c zrozumie\u0107, a tym bardziej kontrolowa\u0107. Dop\u00f3ki nam biznes kr\u0119ci si\u0119\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>W jednym mieli szcz\u0119\u015bcie ci, kt\u00f3rzy nie wr\u00f3cili tego dnia. Zako\u0144czyli \u017cycie w pi\u0119knej epoce i zostali jej wierni. My zdradzili\u015bmy chyba wszystko, co by\u0142o do zdradzenia, a oni zatrzymali si\u0119 w tragicznym kadrze historii, jak gdyby odmawiaj\u0105c p\u00f3j\u015bcia dalej. Za to my poszli\u015bmy w t\u0119 przysz\u0142o\u015b\u0107, zasobn\u0105 i odra\u017caj\u0105c\u0105, bez czci i sensu. Ich pami\u0119ci jest cze\u015b\u0107, a naszej ju\u017c pami\u0119ci ani uczczenia nie b\u0119dzie, ani nawet tej pami\u0119ci nie b\u0119dzie. Po co? Ma\u0142o to ludzi si\u0119 tu p\u0119ta?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>16 lat to kawa\u0142 czasu. A jednak ka\u017cdy, kto ma cho\u0107 dwadzie\u015bcia kilka lat pami\u0119ta ten dzie\u0144. Wiadomo\u015b\u0107 o katastrofie smole\u0144skiej by\u0142a surrealistyczna. Z gatunku takich, jak uderzenia samolot\u00f3w w wie\u017ce WTC dziewi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej. A jednak 11 wrze\u015bnia troch\u0119 nas ju\u017c przygotowa\u0142 na niesamowito\u015b\u0107 i absurdalno\u015b\u0107, jaka mo\u017ce towarzyszy\u0107 wielkim nieszcz\u0119\u015bciom zawinionym przez ludzi. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[449,462,1216],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7850"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7850"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7850\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7851,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7850\/revisions\/7851"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7850"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7850"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7850"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}