
{"id":7870,"date":"2026-05-24T09:39:24","date_gmt":"2026-05-24T07:39:24","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/?p=7870"},"modified":"2026-05-24T09:42:26","modified_gmt":"2026-05-24T07:42:26","slug":"aj-waj-ej-aj-huzia-na-tokarczuk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/2026\/05\/24\/aj-waj-ej-aj-huzia-na-tokarczuk\/","title":{"rendered":"Aj waj! Ej aj! Huzia na Tokarczuk!"},"content":{"rendered":"\n<p>To smutne, \u017ce panika moralna wok\u00f3\u0142 wypowiedzi Olgi Tokarczuk na temat spos\u00f3b wykorzystywania przez ni\u0105 sztucznej inteligencji zmusi\u0142a j\u0105 do wydania o\u015bwiadczenia, \u017ce sama jest autork\u0105 swoich dzie\u0142. Opinia publiczna upokorzy\u0142a swoj\u0105 karmicielk\u0119. Mo\u017ce lepiej nie wydawa\u0107 o\u015bwiadcze\u0144, \u017ce nie jest si\u0119 wielb\u0142\u0105dem?<\/p>\n\n\n\n<p>Pami\u0119tajmy, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne rozmowy o AI s\u0105 odpowiednikiem rozm\u00f3w o przysz\u0142o\u015bci i konsekwencjach rozwoju motoryzacji, jakie prowadzono pod koniec XIX w. \u00d3wcze\u015bni ludzie mieli tak\u0105 sam\u0105 szans\u0119 na krytyczn\u0105 autorefleksj\u0119, jak my \u2013 mogli wiedzie\u0107, tak jak my mo\u017cemy wiedzie\u0107, \u017ce zdania w rodzaju \u201esamochody nigdy nie osi\u0105gn\u0105 pr\u0119dko\u015bci x\u201d albo \u201esztuczna inteligencja nigdy nie zast\u0105pi cz\u0142owieka w y\u201d po prostu informuj\u0105 o stanie wyobra\u017ani i odczu\u0107 m\u00f3wi\u0105cego, nie maj\u0105c poza tym \u017cadnej warto\u015bci poznawczej.<\/p>\n\n\n\n<p>Wielka awantura wok\u00f3\u0142 deklaracji Olgi Tokarczuk, \u017ce korzysta z AI w pisaniu ksi\u0105\u017cki to przyk\u0142ad paniki i bezradno\u015bci zwyk\u0142ych ludzi wobec pot\u0119gi, kt\u00f3ra w ca\u0142kiem nowy spos\u00f3b pokazuje im ich s\u0142abo\u015b\u0107 i nieznaczno\u015b\u0107. W obliczu wynalazku AI to do\u015bwiadczenie nieznaczno\u015bci dotyczy w\u0142a\u015bciwie wszystkich. Tylko najsilniejsze i najbardziej tw\u00f3rcze jednostki mog\u0105 liczy\u0107 na to, \u017ce to raczej programy b\u0119d\u0105 uczy\u0107 si\u0119 od nich, ni\u017c ich zast\u0119powa\u0107. Zreszt\u0105 tylko do czasu.<\/p>\n\n\n\n<p>Olga Tokarczuk ma nazwisko. Cho\u0107by maszyna napisa\u0142a o wiele lepsz\u0105 powie\u015b\u0107 w jej w\u0142asnym stylu, liczy si\u0119 podpis. B\u0119dziemy czyta\u0107 Olg\u0119, bo jest Olg\u0105 \u2013 nikt si\u0119 za ni\u0105 nie podpisze. A je\u015bli to uczyni, b\u0119dzie oszustem. A co je\u015bli Olga sama podpisze si\u0119 pod nieswoim tekstem? Wtedy to ona b\u0119dzie oszustk\u0105. Ale spokojna g\u0142owa! Gdyby chcia\u0142a to uczyni\u0107, nie m\u00f3wi\u0142aby publicznie, \u017ce korzysta z AI. No, chyba, \u017ce jej perwersja jest wielopi\u0119trowa i robi zmy\u0142k\u0119 na wy\u017cszym poziomie. Ale to, jak wiadomo, nie dzia\u0142a w skali masowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Powiedzmy sobie jasno: ka\u017cdy rozumny cz\u0142owiek rozsmarowuje mas\u0142o na chlebie za pomoc\u0105 no\u017ca, a nie palcem. AI u\u017cywa\u0107 trzeba, bo doskonali ka\u017cd\u0105 prac\u0119. Pisz\u0105c te s\u0142owa nie \u201epromptuj\u0119\u201d, bo mi si\u0119 nie chce \u2013 to tylko zwyk\u0142y felieton blogowy. Natomiast pisz\u0105c co\u015b bardziej starannie, na przyk\u0142ad tekst filozoficzny, promptuj\u0119 AI, bo po prostu dzi\u0119ki temu m\u00f3j tekst stanie si\u0119 lepszy. Podpowiada mi rzeczy, kt\u00f3re pomin\u0105\u0142em, zwraca uwag\u0119 na teksty, kt\u00f3re powinienem przeczyta\u0107, przypomina terminy i zwroty, kt\u00f3rych u\u017cywa si\u0119 w danym kontek\u015bcie. Bez w\u0105tpienia para \u201eHartman + AI\u201d jest lepsza, ni\u017c sam Hartman, tak jak dawniej lepsza by\u0142a para \u201eHartman + biblioteka\u201d, \u201eHartman + rozmowy z kolegami\u201d ni\u017c solipsystyczny, oderwany od \u015bwiata i pozostawiony sam na sam ze swoim umys\u0142em cho\u0107by i uzdolniony Hartman. I to samo dotyczy Tokarczuk oraz ka\u017cdego innego autora i autorki \u2013 du\u017cego i ma\u0142ego.<\/p>\n\n\n\n<p>Wszelka tw\u00f3rczo\u015b\u0107 bez AI stanie si\u0119 zapewne w przysz\u0142o\u015bci czym\u015b w rodzaju seksu w pojedynk\u0119. Dzieci z tego nie b\u0119dzie. Ka\u017cdy tw\u00f3rca robi co mo\u017ce, aby zaci\u0105gn\u0105\u0107 do swojego procesu tw\u00f3rczego, co tylko si\u0119 da \u2013 korzysta z dost\u0119pnej wiedzy, czerpie inspiracje z cudzych dzie\u0142, a przede wszystkim z zasob\u00f3w j\u0119zyka. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jako \u201eosobista dzia\u0142alno\u015b\u0107\u201d jednej osoby to mit. Mit romantyczny, utrzymuj\u0105cy si\u0119 w naszych czasach moc\u0105 inercji, narcyzmu, a przede wszystkim z powodu jego spetryfikowania w trwa\u0142ych strukturach prawa autorskiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 nigdy nie by\u0142a i nie b\u0119dzie \u201edzia\u0142alno\u015bci\u0105 osobist\u0105\u201d. Zawsze jest dialogowa, sieciowa, przetw\u00f3rcza. Jako autor, po prostu mieszam w kotle i wyci\u0105gam \u0142ych\u0105 w tego kot\u0142a to czy tamto. \u0141ycha podpisana jest moim nazwiskiem i tyle. Bo to ja miesza\u0142em, ja ci\u0105gn\u0105\u0142em i ja pacn\u0105\u0142em to na bia\u0142\u0105 kartk\u0119 albo bia\u0142y ekran.<\/p>\n\n\n\n<p>Awantura o Olg\u0119 Tokarczuk i jej \u201ecoming out\u201d jest \u015bmieszna. Olga jest wybitn\u0105 pisark\u0105 i szczekacze mog\u0105 jej skoczy\u0107 i ugry\u017a\u0107 w kostk\u0119. Mo\u017ce i boli, lecz nie zatrzyma w drodze. Jestem pewien, \u017ce kolejne powie\u015bci naszej narodowej pisarki (nie rezygnuj z pisania!) b\u0119d\u0105 coraz wspanialsze dzi\u0119ki temu, \u017ce nie zamkn\u0119\u0142a si\u0119 w samouwielbieniu, nie wystraszy\u0142a \u201enowego\u201d, a wr\u0119cz przeciwnie \u2013 otworzy\u0142a si\u0119 na nieuchronne i korzysta z owego nieuchronnego, jak tylko mo\u017ce.<\/p>\n\n\n\n<p>Korzystajmy i my, p\u00f3ki \u017cyjemy! Nasz \u015bwiat si\u0119 ko\u0144czy, a nowego jeszcze nie poznali\u015bmy. Nie zabijajmy jego pos\u0142a\u0144c\u00f3w, lecz cz\u0119stujmy ich chlebem, sol\u0105 i w\u00f3dk\u0105. W przeciwnym razie przysz\u0142o\u015b\u0107 ze wstr\u0119tem zatrza\u015bnie za nami drzwi, ta jak niegdy\u015b wiek XVI zatrzasn\u0105\u0142 za sob\u0105 drzwi \u015bredniowiecza.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>To smutne, \u017ce panika moralna wok\u00f3\u0142 wypowiedzi Olgi Tokarczuk na temat spos\u00f3b wykorzystywania przez ni\u0105 sztucznej inteligencji zmusi\u0142a j\u0105 do wydania o\u015bwiadczenia, \u017ce sama jest autork\u0105 swoich dzie\u0142. Opinia publiczna upokorzy\u0142a swoj\u0105 karmicielk\u0119. Mo\u017ce lepiej nie wydawa\u0107 o\u015bwiadcze\u0144, \u017ce nie jest si\u0119 wielb\u0142\u0105dem? Pami\u0119tajmy, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne rozmowy o AI s\u0105 odpowiednikiem rozm\u00f3w o przysz\u0142o\u015bci i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1317],"tags":[789],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7870"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7870"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7870\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7872,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7870\/revisions\/7872"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7870"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hartman\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}