To, co jest najbardziej niepokoj\u0105cym trendem w obecnej polityce \u015bwiatowej, w tym europejskiej, to \u017ce na coraz bardziej masow\u0105 skal\u0119 ulegamy politycznej szarlatanerii proponowanej nam przez populist\u00f3w. Rozczarowani tym, \u017ce codzienna polityka wymaga wielu kompromis\u00f3w, czy to w wymiarze narodowym, mi\u0119dzynarodowym, czy globalnym, stajemy si\u0119 podatni na proste recepty proponowane przez polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy pragn\u0105 doj\u015b\u0107 do w\u0142adzy jak najszybciej, cz\u0119sto na skr\u00f3ty, poprzez polityczn\u0105 manipulacj\u0119 nastrojami wyborc\u00f3w i faktami. W dzisiejszym \u015bwiecie przyspieszonych proces\u00f3w globalizacyjnych, coraz wi\u0119kszej niecierpliwo\u015bci wyborc\u00f3w i generalnego zniech\u0119cenia do polityki te cz\u0119sto prostackie, populistyczne propozycje maj\u0105 niespotykan\u0105 sil\u0119 oddzia\u0142ywania na zbiorow\u0105 wyobra\u017ani\u0119.
\n
\nJe\u017celi kiedy\u015b historycy b\u0119d\u0105 studiowa\u0107 histori\u0119 polityczn\u0105 prze\u0142omu XX i XXI w., to jednym z klasycznych przyk\u0142ad\u00f3w takiej masowej operacji manipulacyjnej dokonanej na wielkich grupach wyborc\u00f3w b\u0119dzie na pewno brexit. Brexit nie zacz\u0105\u0142 si\u0119 wtedy, gdy premier Cameron og\u0142osi\u0142 referendum, kt\u00f3re potem przegra\u0142. Decyzja Camerona by\u0142a tylko ostatnim ogniwem znacznie d\u0142u\u017cszego ci\u0105gu wydarze\u0144. Powolne ws\u0105czanie retoryki antyeuropejskiej w \u015bwiadomo\u015b\u0107 Brytyjczyk\u00f3w rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 znacznie wcze\u015bniej. Referendum by\u0142o tylko zwie\u0144czeniem d\u0142ugiego procesu zmiany nastawienia ludzi w kierunku nacjonalistycznym. Niebagateln\u0105 rol\u0119 odegra\u0142a tu tabloidowa prasa, ca\u0142y koncern Ruperta Murdocha \u2013 kt\u00f3ry powinien by\u0107 uznany za odpowiedzialnego za wywo\u0142anie histerii antyeuropejskiej, a potem dokonanie uproszczonego skojarzenia Unii z imigracj\u0105. Europa to imigracja \u2013 to by\u0142o to ostateczne r\u00f3wnanie, kt\u00f3re przewa\u017cy\u0142o szal\u0119 zwyci\u0119stwa na stron\u0119 zwolennik\u00f3w brexitu.<\/p>\n
Premier Cameron ca\u0142kiem \u015bwiadomie podj\u0105\u0142 tragiczn\u0105 w skutkach, jak si\u0119 teraz okazuje, decyzj\u0119 o referendum, licz\u0105c na to, \u017ce zdrowy, brytyjski common sense<\/em> w ostatecznym rezultacie przebije fake newsy i wszystko zostanie, jak by\u0142o. Tymczasem \u201estrategia\u201d Camerona leg\u0142a w gruzach.<\/p>\n Co wynika dla nas wszystkich z lekcji brexitu? Patrzyli\u015bmy na to wydarzenie troch\u0119 tak, jakby to by\u0142o tylko wydarzenie samoistne, jakby wyj\u0119te z ram tego, co si\u0119 dzia\u0142o w \u015bwiatowej i europejskiej polityce niejako podsk\u00f3rnie. Po referendalnym szoku powoli przyzwyczaili\u015bmy si\u0119 traktowa\u0107 brexit jako wewn\u0119trzny problem brytyjskiej, cz\u0119sto dziwnej polityki, taki troch\u0119 \u201ewyspiarki fenomen\u201d.<\/p>\n Ale to, co doprowadzi\u0142o do brexitu, czyli wieloletnie karmienie opinii publicznej przez tabloidy antyeuropejsk\u0105 i nacjonalistyczn\u0105 retoryk\u0105 oraz wykreowanie masowej populistycznej wyobra\u017ani, powinno by\u0107 dla nas wszystkich, ju\u017c wiele lat temu, takim przys\u0142owiowym kanarkiem w kopalni, kt\u00f3ry ostrzega przed katastrof\u0105. Us\u0142yszeli\u015bmy jednak jego g\u0142os dopiero, gdy zamilk\u0142, bo sta\u0142o si\u0119 to, co jego \u015bpiew przepowiada\u0142: w czerwcu 2016 r., gdy referendum ostatecznie przypiecz\u0119towa\u0142o na pokolenia fataln\u0105 decyzj\u0119 polityczn\u0105 premiera Camerona. Dostrzegli\u015bmy za p\u00f3\u017ano, \u017ce te procesy, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do brexitu, mog\u0105 rozwija\u0107 si\u0119, niekoniecznie w \u015bcis\u0142ym zwi\u0105zku z brytyjsk\u0105 specyfik\u0105, ale te\u017c w innych kontekstach polityczno-kulturowych.<\/p>\n Brexit jako typ polityki, a nie jako konkretne wydarzenie, jest troch\u0119 tak jak kornik, kt\u00f3ry powoli niszczy to miejsce, gdzie si\u0119 znajduje. Ma potencja\u0142, raz zagnie\u017cd\u017cony, by prowadzi\u0107 systematyczn\u0105 prac\u0119 nad zniszczeniem sfery publicznej i ogo\u0142oceniem jej z racjonalno\u015bci. A to oczywi\u015bcie sprzyja przedostaniu si\u0119 pseudoargumentacji populist\u00f3w do g\u0142\u00f3w obywateli, w kt\u00f3rych zostaj\u0105 os\u0142abione mechanizmy odporno\u015bciowe.<\/p>\n Od\u0142o\u017cone w czasie, mniej lub bardziej, efekty brexitu jako trendu w polityce b\u0119d\u0105 przez d\u0142ugi czas jeszcze widoczne w Europie, ale te\u017c globalnie. Brexit, jako finalne zwie\u0144czenie proces\u00f3w specyficznie brytyjskich, okaza\u0142 si\u0119 por\u0119czn\u0105 torb\u0105 z narz\u0119dziami (manipulacj\u0105, k\u0142amstwem, masow\u0105 technik\u0105 dezinformacyjn\u0105) do osi\u0105gania cel\u00f3w politycznych w innych krajach poprzez zasiewanie niepokoj\u00f3w i l\u0119k\u00f3w na masow\u0105 skal\u0119. Na nich mo\u017cna budowa\u0107 bezkarnie populistyczn\u0105 narracj\u0119 i rozgrywa\u0107 swoje dora\u017ane interesy kart\u0105 antyeuropejsk\u0105. Brexit nie jako wydarzenie, ale jako trend polityczny – sta\u0142 si\u0119 Jokerem polityki \u015bwiatowej.<\/p>\n Joker w talii kart s\u0142u\u017cy, jak wiadomo, do zast\u0119powania ka\u017cdej innej karty. I nieprzypadkowo jego wizerunkiem jest b\u0142azen.<\/p>\n Trend populistycznej polityki uprawianej w stylu brexitu te\u017c opiera si\u0119 na wywo\u0142ywaniu zamieszania w polityce europejskiej. Dowolny problem, zamiast poszukiwania wsp\u00f3lnych, cz\u0119sto trudnych rozwi\u0105za\u0144, mo\u017cna wymieni\u0107 na inny. Bezrobocie czy spowolniony wzrost gospodarczy? Winna imigracja. Przest\u0119pczo\u015b\u0107, w tym gwa\u0142ty dokonywane na kobietach? Winni uchod\u017acy. Zawsze jest Joker do wyci\u0105gni\u0119cia z r\u0119kawa.<\/p>\n Ale taktyka brexitowa te\u017c jest uprawiana poza Europ\u0105. Wed\u0142ug prezydenta Trumpa, gdy zbudujemy mur na granicy, wszystkie problemy rozwi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 same.<\/p>\n Populizm istnia\u0142 zawsze w takiej czy innej formie (Pierre Poujade, potem Le Pen we Francji, ruch natywistyczny w USA), ale by\u0142y to zjawiska mniej czy bardziej b\u0142\u0105kaj\u0105ce si\u0119 po marginesach prawdziwej polityki.<\/p>\n Dopiero brexit i cynizm polityk\u00f3w najwy\u017cszego szczebla, kt\u00f3rzy go chcieli wykorzysta\u0107 dla w\u0142asnych cel\u00f3w, o\u015bmieli\u0142 innych, mniej dot\u0105d sk\u0142onnych do podejmowania ryzykownych posuni\u0119\u0107. Mam tylko nadziej\u0119, \u017ce klinicznie pokazany efekt brexitu, kt\u00f3ry zobaczymy wkr\u00f3tce, mo\u017ce przywr\u00f3ci trze\u017awo\u015b\u0107 umys\u0142u tym politykom europejskim, kt\u00f3rym jawi\u0142 si\u0119 on jako wyzwalaj\u0105ce do\u015bwiadczenie poczucia w\u0142asnej sprawczo\u015bci.<\/p>\n Za nieca\u0142y miesi\u0105c zobacz\u0105 na w\u0142asne oczy, \u017ce to nie wyzwolenie, ale otch\u0142a\u0144. Wierz\u0119, \u017ce nie b\u0119d\u0105 chcieli jednak zgotowa\u0107 takiego piek\u0142a swoim krajom. Chyba \u017ce \u017cycz\u0105 swoim wsp\u00f3\u0142obywatelom bardzo \u017ale. Nie ulegajmy politycznej szarlatanerii, bo ona tylko przyniesie szkody nam wszystkim. I nie zignorujmy po raz kolejny g\u0142osu kanarka ostrzegaj\u0105cego nas przed katastrof\u0105!<\/p>\n I na koniec, do przemy\u015blenia dla wszystkich polityk\u00f3w, cytat z Erazma z Rotterdamu: \u201eJe\u017celi roztropno\u015b\u0107 polega na do\u015bwiadczeniu, to komu\u017c to przys\u0142uguje zaszczyt jej tytu\u0142u, czy m\u0105dremu, kt\u00f3ry b\u0105d\u017a to z poczucia wstydu, b\u0105d\u017a to z nie\u015bmia\u0142o\u015bci do niczego si\u0119 nie bierze, czy g\u0142upiemu, kt\u00f3rego od niczego nie odstrasza ani wstyd, bo go nie ma, ani niebezpiecze\u0144stwo, bo si\u0119 go nie domy\u015bla?\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nie ulegajmy politycznej szarlatanerii, bo ona tylko przyniesie szkody nam wszystkim.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":129,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=128"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions\/130"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/media\/129"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}