Chocia\u017c daleka jestem od my\u015blenia symbolicznego i fatalistycznego, to jednak trudno mi nie my\u015ble\u0107, szczeg\u00f3lnie w tym roku, o sierpniu jako o miesi\u0105cu dla Polski w\u0142a\u015bnie symbolicznym. By\u0142 to miesi\u0105c wielkich odej\u015b\u0107. Bo wielkie by\u0142y postaci, kt\u00f3re stracili\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
To, co \u0142\u0105czy\u0142o Mari\u0119 Janion, J\u00f3zef\u0119 Hennelow\u0105, Henryka Wujca, Andrzeja Walickiego i Ew\u0119 Demarczyk, to opr\u00f3cz oczywistego wp\u0142ywu, jaki wywarli na polityk\u0119, kultur\u0119, publicystyk\u0119 i szeroko poj\u0119t\u0105 humanistyk\u0119, to tak nieoczywisty dzisiaj brak celebrycko\u015bci. Dzielili si\u0119 z nami m\u0105dro\u015bci\u0105, tak\u017ce polityczn\u0105,\u00a0talentem, mo\u017cliwo\u015bci\u0105 prze\u017cycia muzycznej ekstazy i intelektualnej, pe\u0142nej refleksji podr\u00f3\u017cy. W wywiadzie z 1998 r. Ewa Demarczyk na zarzut dziennikarza, \u017ce unika medi\u00f3w, a w kolorowych gazetach nie ma jej fotografii,\u00a0stwierdzi\u0142a: \u201eJa nie jestem na sprzeda\u017c. Ja jestem do dyspozycji absolutnie do ko\u0144ca. Do dyspozycji publiczno\u015bci. Od momentu, kiedy wchodz\u0119 na scen\u0119 i ga\u015bnie \u015bwiat\u0142o, zaczynaj\u0105 si\u0119 d\u017awi\u0119ki. A poza scen\u0105 – nie”.<\/p>\n\n\n\n
Do takiej dyspozycji absolutnie do ko\u0144ca by\u0142 Henryk, a w\u0142a\u015bciwie Henio Wujec, kt\u00f3ry 10 lipca ze szpitala apelowa\u0142, aby kto\u015b, kto dotychczas nie g\u0142osowa\u0142, tym razem poszed\u0142 na wybory, jak to okre\u015bli\u0142, \u201ew darze dla niego”. J\u00f3zefa Hennelowa, mimo ju\u017c podesz\u0142ego wieku i s\u0142abego wzroku, podpisa\u0142a jeszcze w maju list protestacyjny dotycz\u0105cy wybor\u00f3w korespondencyjnych. Andrzej Walicki kontynuowa\u0142 prac\u0119 nad kolejn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, a Maria Janion zmar\u0142a w domu, kt\u00f3ry mo\u017cna nazwa\u0107 jej w\u0142asn\u0105 bibliotek\u0105, w trakcie lektury.<\/p>\n\n\n\n
Wszyscy oni pozostawili po sobie pewne szko\u0142y, kt\u00f3rych byli ojcami i matkami. J\u00f3zefa Hennelowa sta\u0142a si\u0119 nauczycielk\u0105 kolejnych pokole\u0144 dziennikarzy „Tygodnika Powszechnego”, Andrzej Walicki\u00a0by\u0142 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 warszawskiej szko\u0142y idei, Mari\u0119 Janion z pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna uzna\u0107 za patronk\u0119 (matronk\u0119?) polskich feministek, a Henryk Wujec to przecie\u017c jeden z ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli demokratycznej III RP.<\/p>\n\n\n\n
To, co ich \u0142\u0105czy\u0142o, to te\u017c wra\u017cliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna i sprzeciw wobec rosn\u0105cych nier\u00f3wno\u015bci. Andrzej Walicki w swoim tek\u015bcie \u201eNeoliberalna kontrrewolucja” ubolewa\u0142 nad dyskredytacj\u0105 neoliberalizmu przecz\u0105c\u0105 prawomocnemu rozwojowi tradycji liberalnej w dzie\u0142ach J.S. Milla i Beveridge’a, Hobhouse’a, Deweya, Berlina i Rawlsa.<\/p>\n\n\n\n
Mierzi\u0142 ich sojusz tronu z o\u0142tarzem. Ju\u017c na pocz\u0105tku lat 90., jeszcze jako pos\u0142anka, J\u00f3zefa Hennelowa, wbrew oczekiwaniom w\u0142asnego \u015brodowiska, sprzeciwi\u0142a si\u0119 ustawie zaostrzaj\u0105cej aborcj\u0119. Spad\u0142y na ni\u0105 gromy od radykalnej prawicy i biskup\u00f3w. Przyp\u0142aci\u0142a to bole\u015bnie, bo zakazem wst\u0119pu na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119, gdzie mia\u0142a wyg\u0142osi\u0107 referat w trakcie spotkania KIK. Mimo \u017ce nie raz i nie dwa, nawet w ostatnich miesi\u0105cach \u017cycia, krytykowa\u0142a polski Ko\u015bci\u00f3\u0142, zawsze pozosta\u0142a chrze\u015bcijank\u0105. Reprezentowa\u0142a katolicyzm otwarty i zdolny do dialogu.<\/p>\n\n\n\n
To w romantyzmie dopatrywali si\u0119 klucza do zrozumienia polskiej to\u017csamo\u015bci, jak to mia\u0142o miejsce w przypadku Marii Janion i Andrzeja Walickiego. Prof. Misia, jak tytu\u0142owa\u0142 Janion Miron Bia\u0142oszewski, w li\u015bcie na Kongres Kultury w 2016 r. pisa\u0142a: \u201eJak\u017ce niewydolny i szkodliwy jest dominuj\u0105cy w Polsce wzorzec martyrologiczny! Powiem wprost – mesjanizm, a ju\u017c zw\u0142aszcza pa\u0144stwowo-klerykalna jego wersja, jest przekle\u0144stwem, zgub\u0105 dla Polski. Szczerze nienawidz\u0119 naszego mesjanizmu. (…) Nar\u00f3d, kt\u00f3ry nie umie istnie\u0107 bez cierpienia, musi sam sobie je zadawa\u0107”. To mocne s\u0142owa jak na osob\u0119, kt\u00f3ra praktycznie ca\u0142e swoje \u017cycie naukowe po\u015bwi\u0119ci\u0142a w\u0142a\u015bnie romantyzmowi i mesjanizmowi.<\/p>\n\n\n\n
Ich odej\u015bcie jest ogromn\u0105 strat\u0105 dla polskiej humanistyki, kt\u00f3ra ju\u017c zaczyna odczuwa\u0107 katastrofalne skutki deformy nauki. Przed t\u0105 deform\u0105 ostrzega\u0142 w\u0142a\u015bnie Andrzej Walicki, zarzucaj\u0105c politykom, \u017ce z uniwersytet\u00f3w chc\u0105 stworzy\u0107 korporacje, a humanistyczna refleksja ma zosta\u0107 zast\u0105piona systemem punktozy. W tym kontek\u015bcie warto wspomnie\u0107 s\u0142owa Marii Janion z Kongresu Kultury z 1981 r., kiedy m\u00f3wi\u0142a: \u201eOgromny ruch emocjonalny musi by\u0107 teraz przekszta\u0142cony w ruch intelektualny”. W 2009 r. w trakcie Kongresu Kobiet powiedzia\u0142a nam: \u201ePostulat od tamtego czasu si\u0119 nie zmieni\u0142. Chocia\u017c emocje wytraci\u0142y swoje szlachetne uniesienie, wznios\u0142e pojednanie dawno si\u0119 sko\u0144czy\u0142o, a ruch intelektualny wci\u0105\u017c nie mo\u017ce si\u0119 zacz\u0105\u0107”.<\/p>\n\n\n\n
Mam nadziej\u0119 i licz\u0119 na to, \u017ce ten ruch intelektualny w ko\u0144cu si\u0119 zacznie. Bo czy\u017c to nie kryzysy budz\u0105 ruchy intelektualne? A przecie\u017c kryzys\u00f3w, na kt\u00f3re powinny dzi\u015b odpowiedzie\u0107 \u015brodowiska akademickie, nie brakuje. Potrzebuj\u0105 nie tylko wyja\u015bnie\u0144, ale i odpowiedzi, jak z nich wyj\u015b\u0107. Przedefiniowania starych poj\u0119\u0107 i znalezienia nowych paradygmat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
A my piel\u0119gnujmy i rozpowszechniajmy dorobek tych, kt\u00f3rzy odeszli. \u017beby nie odeszli na zawsze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Chocia\u017c daleka jestem od my\u015blenia symbolicznego i fatalistycznego, to jednak trudno mi nie my\u015ble\u0107, szczeg\u00f3lnie w tym roku, o sierpniu jako o miesi\u0105cu dla Polski w\u0142a\u015bnie symbolicznym. By\u0142 to miesi\u0105c wielkich odej\u015b\u0107. Bo wielkie by\u0142y postaci, kt\u00f3re stracili\u015bmy.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":220,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=215"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":219,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/215\/revisions\/219"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/media\/220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}