Po 1989 roku, dodatkowo uwiedzeni przez Fukuyam\u0119 i jego zwolennik\u00f3w, uwierzyli\u015bmy, \u017ce liberalna demokracja jest ostateczn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 i \u017ce nie ma od niej odwrotu. Trzy dekady p\u00f3\u017aniej widzimy, i\u017c nie wszyscy uto\u017csamiaj\u0105 demokracj\u0119 z jej liberaln\u0105 wersj\u0105.
\n
\nW naszym transatlantyckim \u015bwiecie akceptujemy powszechnie demokracj\u0119 opart\u0105 na wolnych wyborach. Jednak\u017ce ca\u0142a reszta pakietu demokratycznego, praworz\u0105dno\u015b\u0107, wolno\u015b\u0107 s\u0142owa i stowarzysze\u0144, system wielopartyjny, mocne i niezale\u017cne spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie, r\u00f3wnowaga instytucjonalna – to kwestie coraz bardziej otwarte. W Europie mniej wa\u017cna staje si\u0119 kultura demokratyczna, w szczeg\u00f3lno\u015bci w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy do\u0142\u0105czyli p\u00f3\u017aniej do rodziny demokratycznych pa\u0144stw.<\/p>\n
Istnieje na pewno wiele powod\u00f3w os\u0142abienia \u015bwiadomo\u015bci istnienia pakietu demokratycznego. Jednym z nich jest populizm, w pewnym stopniu wykreowany przez niezdolno\u015b\u0107 partii politycznych g\u0142\u00f3wnego nurtu do zaspokojenia oczekiwa\u0144 obywateli w sferze bezpiecze\u0144stwa, dobrobytu i r\u00f3wno\u015bci.<\/p>\n
Spadek wiarygodno\u015bci rz\u0105d\u00f3w zakorzenionych w demokracji liberalnej u\u0142atwi\u0142 populistom zasysanie niezadowolenia w r\u00f3\u017cnych obszarach. Liberalny zacz\u0105\u0142 oznacza\u0107 elitarny. St\u0105d tylko krok do obdarzenia tym epitetem instytucji takich jak niezawis\u0142e s\u0105dy czy organizacje spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Te instytucje \u0142atwo zaliczy\u0107 do reprezentuj\u0105cych elity. R\u00f3wnie\u017c wolno\u015b\u0107 s\u0142owa i prawo do stowarzysze\u0144 sta\u0142y si\u0119 niepotrzebnym nikomu luksusem.<\/p>\n
Jest prawd\u0105, \u017ce nacjonalistyczne i populistyczne emocje maj\u0105 cz\u0119sto swoje podstawy w realnych problemach, a zr\u0119czni politycy zamieniaj\u0105 je w sp\u00f3jn\u0105 narracj\u0119. Jest ona wzmacniana przez obecno\u015b\u0107 na poziomie globalnym wyznawc\u00f3w system\u00f3w autorytarnych. Uwodz\u0105 oni ludzi ofert\u0105 obrony zr\u00f3\u017cnicowania cywilizacyjnego. G\u0142osz\u0105, i\u017c liberalna demokracja jest niekompatybilna z narodow\u0105 odr\u0119bno\u015bci\u0105 tradycji i kultury.<\/p>\n
Europa jest wsp\u00f3lnot\u0105 warto\u015bci i wsp\u00f3lnot\u0105 rozumu. Jednak\u017ce brakuje tej wsp\u00f3lnocie wymiaru emocji. Trwa\u0142o\u015b\u0107 integracji europejskiej zale\u017cy od formalnych norm prawnych, traktat\u00f3w, instytucji. To wszystko prawda, ale dzi\u015b, jak mo\u017ce nigdy wcze\u015bniej, zale\u017cy ona tak\u017ce, a mo\u017ce przede wszystkim, od naszego obywatelskiego poczucia odpowiedzialno\u015bci za Europ\u0119. Wi\u0119zi, kt\u00f3re budowali\u015bmy od zarania integracji, s\u0105 jedyn\u0105 broni\u0105 przeciwko antyeuropejskiemu populizmowi. W Unii Europejskiej wi\u0119\u017a oparta na zasadzie praworz\u0105dno\u015bci musi by\u0107 fundamentem. Nie mo\u017ce by\u0107 inaczej.<\/p>\n
Praworz\u0105dno\u015b\u0107 jest nasz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 walut\u0105. Fundamentem instytucji. Trzonem tej unikatowej konstrukcji wielonarodowej demokracji. Pami\u0119tajmy, \u017ce praworz\u0105dno\u015b\u0107 to nie tylko ochrona fundamentalnych warto\u015bci i niezb\u0119dne ramy dla przestrzegania praw i obowi\u0105zk\u00f3w wynikaj\u0105cych z traktat\u00f3w i prawa mi\u0119dzynarodowego. Bez respektowania praworz\u0105dno\u015bci nie ma zaufania innych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, obywateli, biznesu, rynku, partner\u00f3w mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n
Zaufanie do system\u00f3w prawnych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich Unii jest kluczowe dla funkcjonowania ca\u0142ej Unii jako przestrzeni wolno\u015bci, bezpiecze\u0144stwa i sprawiedliwo\u015bci bez wewn\u0119trznych granic. Dzisiaj wyroki s\u0105d\u00f3w narodowych w sprawach cywilnych czy gospodarczych s\u0105 uznawane w innych pa\u0144stwach, a europejski nakaz aresztowania ma moc prawn\u0105 we wszystkich krajach. To tylko przyk\u0142ady pokazuj\u0105ce, dlaczego dla wszystkich obywateli pa\u0144stw cz\u0142onkowskich Unii wa\u017cne jest, by praworz\u0105dno\u015b\u0107 by\u0142a norm\u0105 w ka\u017cdym pa\u0144stwie. Dlatego kiedy mechanizmy gwarantuj\u0105ce praworz\u0105dno\u015b\u0107 na poziomie narodowym nie funkcjonuj\u0105, pojawia si\u0119 systemowe zagro\u017cenie dla funkcjonowania Unii i musi ona zareagowa\u0107 w obronie praworz\u0105dno\u015bci.<\/p>\n
Prawd\u0105 jest, \u017ce integracja europejska jest skupiona na rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 raczej mi\u0119dzy pa\u0144stwami ni\u017c wewn\u0105trz pa\u0144stw cz\u0142onkowskich. Procedura naruszenia prawa wszczynana jest w przypadku naruszania prawa europejskiego. Dla sytuacji, kt\u00f3re nie dotycz\u0105 bezpo\u015brednio prawa europejskiego, ale stanowi\u0105 systemowe zagro\u017cenie dla praworz\u0105dno\u015bci, powsta\u0142 artyku\u0142 7. traktatu o Unii Europejskiej. Komisja Europejska jest upowa\u017cniona przez traktaty do uruchamiania tych procedur.<\/p>\n
Europa ma wi\u0119cej mechanizm\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych ochronie wsp\u00f3lnych warto\u015bci. Kopenhaskie kryteria akcesyjne zobowi\u0105zuj\u0105 pa\u0144stwa wst\u0119puj\u0105ce do Unii do przestrzegania traktat\u00f3w i warto\u015bci. Traktaty zobowi\u0105zuj\u0105 nas wszystkich do promowania naszych warto\u015bci poza Uni\u0105. Istniej\u0105 tak\u017ce bardziej mi\u0119kkie instrumenty w postaci okresowych ocen praworz\u0105dno\u015bci na poziomie narodowym, raporty, w szczeg\u00f3lno\u015bci dotycz\u0105ce stosowania karty praw podstawowych, raporty na temat korupcji, dzia\u0142a agencja praw podstawowych.<\/p>\n
Unia Europejska jest organizmem politycznym opartym na dialogu i ten dialog nie mo\u017ce by\u0107 zast\u0105piony innym instrumentem. Unia bez dialogu przesta\u0142aby by\u0107 Uni\u0105. Otwarcie na dialog, wola debaty, deliberowanie, rozmowy s\u0105 istot\u0105 Unii. Niekt\u00f3rzy wskazuj\u0105 jednak na ryzyko pewnej naiwno\u015bci politycznej w tym kontek\u015bcie. Potencjalnie autokraci mog\u0105 tak d\u0142ugo niszczy\u0107 praworz\u0105dno\u015b\u0107, jak d\u0142ugo godz\u0105 si\u0119 na dialog z instytucjami europejskimi. To, co mo\u017ce by\u0107 sprzedawane jako konstruktywny dialog, w rzeczywisto\u015bci mo\u017ce by\u0107 tylko fasad\u0105 dialogu czy werbaln\u0105 bufonad\u0105 – cz\u0119sto zale\u017cy to od ro\u017cnych mikrokulturowych niuans\u00f3w.<\/p>\n
Odchodzenie jednego czy wi\u0119kszej liczby pa\u0144stw cz\u0142onkowskich od praworz\u0105dno\u015bci oznacza\u0142oby dla Unii Europejskiej erozj\u0119 podstawowych mechanizm\u00f3w integracyjnych. Musz\u0105 wi\u0119c istnie\u0107 czerwone linie, kt\u00f3rych nie wolno nikomu przekracza\u0107. To jednak nie zmienia faktu, \u017ce nale\u017cy tak\u017ce unika\u0107 pokusy odej\u015bcia od dialogu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Musz\u0105 wi\u0119c istnie\u0107 czerwone linie, kt\u00f3rych nie wolno nikomu przekracza\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":24,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[6,3],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22\/revisions\/23"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}