Na \u015bwiecie mury rosn\u0105. Si\u0142y autorytarne nie toleruj\u0105 demokracji. Wiele wskazuje na to, \u017ce walka nie os\u0142abnie i \u015bwiat dalej b\u0119dzie pod\u0105\u017ca\u0142 w kierunku nieporz\u0105dku i niestabilno\u015bci, wielostronne instytucje b\u0119d\u0105 podwa\u017cane, mechanizmy polaryzacji politycznej wzmacniane, a zasady otwartego i pluralistycznego spo\u0142ecze\u0144stwa – coraz bardziej zagro\u017cone.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Tegoroczne wybory w wielu krajach \u015bwiata pokaza\u0142y, \u017ce wyborcy szukaj\u0105 lider\u00f3w, kt\u00f3rzy oferuj\u0105 erozj\u0119 demokracji. Polski przypadek dowodzi, i\u017c powr\u00f3t do demokracji przez wybory jest mo\u017cliwy, ale odej\u015bcie od demokracji jest \u0142atwiejsze od powrotu do niej. W niekt\u00f3rych ci\u0105gle nominalnie demokratycznych pa\u0144stwach partie ekstremistyczne reprezentuj\u0105 wielu wyborc\u00f3w lub stanowi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 rz\u0105du, a ich warto\u015bciami s\u0105 czysto\u015b\u0107 etniczna i nacjonalizm. Erozja demokracji cz\u0119sto d\u0142ugo pozostaje niezauwa\u017cona, a\u017c ostatecznie przekszta\u0142ca si\u0119 w autokracj\u0119 jednej partii lub jednego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego partie demokratyczne nie rozpoznaj\u0105 na czas niebezpiecze\u0144stwa cofania si\u0119 demokracji? Po cz\u0119\u015bci dlatego, \u017ce jej zab\u00f3jcy wykorzystuj\u0105 do tego celu demokratyczne instytucje. Ale mo\u017ce to wynika\u0107 z ich strachu, politycznego oportunizmu czy politycznej b\u0142\u0119dnej kalkulacji.<\/p>\n\n\n\n
W Polsce, gdzie niszczenie demokracji trwa\u0142o osiem lat, celem jej oprawc\u00f3w by\u0142o po\u0142\u0105czenie w\u0142adzy ustawodawczej i wykonawczej w jednolit\u0105 przestrze\u0144 schmittia\u0144skiej woli politycznej narodu. Pierwszymi ofiarami by\u0142y Trybuna\u0142 Konstytucyjny, Krajowa Rada S\u0105downictwa, S\u0105d Najwy\u017cszy, a nast\u0119pnie ca\u0142y system s\u0105d\u00f3w. Niszczono niezale\u017cno\u015b\u0107 medi\u00f3w. I systematycznie, krok po kroku, prawa cz\u0142owieka. Atak na instytucje demokratyczne by\u0142 b\u0142yskawiczny, towarzyszy\u0142 mu brutalny dyskurs publiczny i zaw\u0142aszczanie \u015brodk\u00f3w publicznych. Kwestionowano istot\u0119 integracji europejskiej. Arbitralno\u015b\u0107 w\u0142adzy wpisywano w rekordowym tempie w porz\u0105dek prawny, ograniczaj\u0105c zdolno\u015b\u0107 partii demokratycznych do docierania poza ich tradycyjny elektorat. Spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie, kobiety pod czarnymi parasolkami, samorz\u0105dy, aktywi\u015bci, obro\u0144cy praw cz\u0142owieka uruchomili co\u015b na kszta\u0142t demokracji sieciowej, zwiastun nowej praktyki demokratycznej.<\/p>\n\n\n\n
Dzisiaj wiemy, \u017ce Wilders, Kaczy\u0144ski, Orb\u00e1n czy Le Pen nie spadaj\u0105 nagle z nieba. S\u0105 i b\u0119d\u0105 efektem niezadowolenia i frustracji polityk\u0105. Jako obywatele musimy porzuci\u0107 komfortowy status obserwatora, a politycy musz\u0105 stworzy\u0107 mechanizmy dialogu i partycypacji. Niestety znaczna cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa jest zainfekowana autokratycznymi, fa\u0142szywymi marzeniami. A demokracja nie obroni si\u0119 sama. My\u015bl\u0119 te\u017c, \u017ce m\u0142odzi Polacy ju\u017c zobaczyli, \u017ce przez polityk\u0119 mo\u017cna dokonywa\u0107 wa\u017cnych zmian w naszym \u017cyciu. Zobaczyli na w\u0142asne oczy, \u017ce demokratyczne procedury mog\u0105 by\u0107 wyrzucone przez okno z dnia na dzie\u0144. Ale te\u017c zrozumieli, \u017ce demokracja mo\u017ce przetrwa\u0107 tylko wtedy, gdy stanie si\u0119 si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 i w\u0142asno\u015bci\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, gotowego jej broni\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Przez lata mieli\u015bmy ulicznik\u00f3w \u015bpiewaj\u0105cych hymny Polski i Europy, g\u0142o\u015bno czytaj\u0105cych w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119 preambu\u0142\u0119 do konstytucji. Tak przetrwa\u0142a w Polsce demokracja, przez obywatelsk\u0105 partycypacj\u0119 i poziome wi\u0119zi mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi segmentami spo\u0142ecze\u0144stwa. W tej demokratycznej sieci jej oczka wzmacnia\u0142y si\u0119 nawzajem.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy Donald Tusk rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 dwuletni\u0105, otwieraj\u0105c\u0105 oczy w\u0119dr\u00f3wk\u0119 po Polsce na rzecz demokracji, stan\u0105\u0142 w obliczu g\u0142\u0119boko podzielonego spo\u0142ecze\u0144stwa, silnie dotkni\u0119tego populistycznymi, antyeuropejskimi, nacjonalistycznymi, szowinistycznymi, autorytarnymi rz\u0105dami. Uda\u0142o nam si\u0119 zako\u0144czy\u0107 rz\u0105dy autorytarnego re\u017cimu poprzez wybory.<\/p>\n\n\n\n
Wybory by\u0142y kluczowe, Polacy mogli wybra\u0107 – p\u00f3j\u015b\u0107 w stron\u0119 demokracji lub w stron\u0119 autorytaryzmu i polexitu. Wybory nie daj\u0105 gwarancji, ale daj\u0105 to, co najwa\u017cniejsze: szans\u0119 na realizowanie naszych marze\u0144 i potrzeb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Na \u015bwiecie mury rosn\u0105. Si\u0142y autorytarne nie toleruj\u0105 demokracji. Wiele wskazuje na to, \u017ce walka nie os\u0142abnie i \u015bwiat dalej b\u0119dzie pod\u0105\u017ca\u0142 w kierunku nieporz\u0105dku i niestabilno\u015bci, wielostronne instytucje b\u0119d\u0105 podwa\u017cane, mechanizmy polaryzacji politycznej wzmacniane, a zasady otwartego i pluralistycznego spo\u0142ecze\u0144stwa – coraz bardziej zagro\u017cone.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":315,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/376"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=376"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/376\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":377,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/376\/revisions\/377"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/media\/315"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/hubner\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}