{"id":1184,"date":"2016-11-14T08:00:11","date_gmt":"2016-11-14T08:00:11","guid":{"rendered":"http:\/\/lekarski.blog.polityka.pl\/?p=1184"},"modified":"2016-11-14T10:08:29","modified_gmt":"2016-11-14T10:08:29","slug":"opozycja-potrzebuje-tabloidyzacji-jak-tlenu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/2016\/11\/14\/opozycja-potrzebuje-tabloidyzacji-jak-tlenu\/","title":{"rendered":"Opozycja potrzebuje tabloidyzacji jak tlenu"},"content":{"rendered":"

\u015arodowiska opozycji obywatelskiej nie powinny pogardza\u0107 tabloidami. Powinny si\u0119 od nich uczy\u0107. Je\u017celi chc\u0105 kiedykolwiek zwyci\u0119\u017cy\u0107.
\n
\n„Nie wystarczy m\u00f3wi\u0107 do rzeczy. Trzeba m\u00f3wi\u0107 do ludzi”. Ta „My\u015bl Nieuczesana\u201d Stanis\u0142awa Jerzego Leca przypomnia\u0142a mi si\u0119 podczas dyskusji nad niezwykle wa\u017cnym wpisem blogowym Pana Redaktora Passenta „Pochody nie wystarcz\u0105\u201d<\/a>. Odebra\u0142em ten tekst jako swego rodzaju manifest. Zawarta w nim g\u0142\u00f3wna teza Mistrza jest mniej wi\u0119cej taka: manifestacje s\u0105 dobre i potrzebne przy specjalnych okazjach, ale podstawow\u0105 broni\u0105 opozycji obywatelskiej powinna by\u0107 systematyczna edukacja spo\u0142ecze\u0144stwa. Tak \u017ceby jak najszersza rzesza obywateli lepiej zrozumia\u0142a \u015bwiat.<\/p>\n

To z kolei uczyni ich mniej podatnymi na populistyczne manipulacje. Jako krzewicieli owej wiedzy Mistrz wskaza\u0142 uznanych ekspert\u00f3w. Rozmawiali\u015bmy o istotnym znaczeniu wpisu Pana Redaktora Passenta, gdy moja kole\u017canka wyrazi\u0142a wa\u017cn\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107: mo\u017cemy sobie edukowa\u0107, ile chcemy, ale nadzieja na realne efekty jest bardzo szlachetn\u0105 utopi\u0105. Ta w\u0142a\u015bnie uwaga mojej zaanga\u017cowanej spo\u0142ecznie, acz sceptycznej kole\u017canki zainspirowa\u0142a mnie do poni\u017cszych rozwa\u017ca\u0144.<\/p>\n

Pozwalam sobie tym razem zabra\u0107 g\u0142os nie jako lekarz, ale jako wieloletni belfer. Nie jest to w \u017cadnym wypadku polemika z tekstem Pana Redaktora Passenta, ale co\u015b w rodzaju pr\u00f3by jego rozszerzenia. Oczywi\u015bcie rozumiem doskonale, jak\u0105 skrajn\u0105 bezczelno\u015bci\u0105 jest dopowiadanie czegokolwiek przez outsidera do tekstu Mistrza. Mam nadziej\u0119, \u017ce zostanie mi to wybaczone wobec intencji, jakie mn\u0105 kieruj\u0105.<\/p>\n

Pan Redaktor Passent twierdzi, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo wymaga edukacji. Nie ma co dyskutowa\u0107 z tym za\u0142o\u017ceniem, bo jest oczywiste. Kolejne za\u0142o\u017cenie m\u00f3wi, \u017ce edukacja powinna by\u0107 prowadzona przez powszechnie uznawanych ekspert\u00f3w. Oczywi\u015bcie, \u017ce tak. Ale dalej zaczynaj\u0105 si\u0119 ju\u017c schody. Mo\u017ce raczej – \u015bciana, o kt\u00f3r\u0105 rozbija si\u0119 opozycja.\u00a0Kluczowy wydaje si\u0119 bowiem nie zakres ani dog\u0142\u0119bno\u015b\u0107, ale styl przekazu, maj\u0105cego prowadzi\u0107 do sukcesu.<\/p>\n

Sp\u00f3jrzmy bowiem ch\u0142odnym okiem: PiS pos\u0142uguje si\u0119 przekazem nadzwyczaj skutecznym, bo prostym. To samo dotyczy Kukiz’15, sprawiaj\u0105cej nieodparte wra\u017cenie Samoobrony po niewielkim face-liftingu. Oczywi\u015bcie, \u017ce jedni i drudzy wydajnie pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 insynuacj\u0105 i zwyczajnym k\u0142amstwem, ale zechciejcie Pa\u0144stwo, prosz\u0119, zapomnie\u0107 o tym na chwil\u0119. Skoncentrujmy si\u0119 na samej efektywno\u015bci PiS i jego satelit\u00f3w, bo nie wynika ona jedynie ze wspomnianych\u00a0matactw, jak to sobie zapewne wmawiaj\u0105 cz\u0142onkowie partii i organizacji obywatelskich.<\/p>\n

Wiadomo powszechnie, \u017ce najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 ciesz\u0105 si\u0119 wszelkiego rodzaju tabloidy, niewa\u017cne, czy przeznaczone do czytania, ogl\u0105dania czy s\u0142uchania. Chodzi o metod\u0119 przekazu, kt\u00f3ra pozostaje taka sama – niewa\u017cne, czy no\u015bnikiem jest gazeta, telewizja czy radio. Oczywi\u015bcie, politycy i dziennikarze nurtu obywatelskiego podchodz\u0105 do tabloid\u00f3w ze s\u0142usznym brakiem szacunku, ale g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na specyficzn\u0105 moralno\u015b\u0107 dziennikarsk\u0105 (w tym przypadku zestawienie obydwu okre\u015ble\u0144 rzeczywi\u015bcie tworzy oksymoron). S\u0119k w tym, \u017ce przy okazji zamykaj\u0105 si\u0119 na metody tabloidowego przekazu. Pozostaj\u0105 przy tych klasycznych, eleganckich i przegrywaj\u0105, bo ich przekaz dociera do dramatycznie niskiego odsetka spo\u0142ecze\u0144stwa. Patrz\u0105 na to z godno\u015bci\u0105, jakby woleli zgin\u0105\u0107 w poszanowaniu konwencji, ni\u017c nieelegancko przetrwa\u0107.<\/p>\n

Tymczasem styl tabloidowy, oczywi\u015bcie po odrzuceniu ewidentnych niegodziwo\u015bci, mo\u017ce by\u0107 kluczem do skutecznej edukacji spo\u0142ecze\u0144stwa. Konkretnie – niekt\u00f3re jego elementy. Przypominam poni\u017cej osiem z nich – jedynie jako asumpt do ewentualnych przemy\u015ble\u0144, bo osoby bardziej \u015bwiat\u0142e z pewno\u015bci\u0105 znajd\u0105 ich wi\u0119cej albo ujm\u0105 rzecz lepiej.<\/p>\n

Prostota<\/b> – przekaz powinien by\u0107 maksymalnie prosty, nawet kosztem pomini\u0119cia istotnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Zainteresowani si\u0119gn\u0105 po nie sami. Natomiast przekaz niezrozumia\u0142y powoduje natychmiastow\u0105 utrat\u0119 zainteresowania odbiorcy.<\/p>\n

Prostota przekazu nie musi oznacza\u0107 utraty istoty przedstawianego problemu ani tym bardziej by\u0107 wyrazem lekcewa\u017cenia audytorium. W pierwszej po\u0142owie lat 80. Warszaw\u0119 odwiedzi\u0142 prof. John Vane, \u015bwie\u017co nagrodzony noblista w dziedzinie medycyny. Wyg\u0142osi\u0142 wyk\u0142ad dla polskich kardiolog\u00f3w, w kt\u00f3rym przedstawi\u0142 swoje niezwykle istotne dla rozwoju kardiologii badania. S\u0142uchaj\u0105c jego wywod\u00f3w ja, w\u00f3wczas student medycyny, my\u015bla\u0142em sobie: „Jakie to proste!\u201d – i za\u0142o\u017c\u0119 si\u0119, \u017ce tak my\u015bla\u0142a spora cz\u0119\u015b\u0107 audytorium. Bo wyk\u0142ad by\u0142 w\u0142a\u015bnie tak poprowadzony. To, co bardzo trudne, zosta\u0142o przedstawione jako proste.<\/p>\n

Tabloidyzacja, od strony warsztatowej, polega na upraszczaniu przekazu. Oczywi\u015bcie, prowadzi to nieuchronnie do sp\u0142ycenia prezentacji. Musimy jednak zada\u0107 pytanie, czy wolimy, \u017ceby pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy poj\u0119\u0142o dog\u0142\u0119bnie istot\u0119 problemu czy raczej \u017ceby pi\u0119\u0107 milion\u00f3w zrozumia\u0142o, na czym on w og\u00f3le polega.<\/p>\n

Jeden przekaz – jeden temat<\/b> – to konieczny atrybut tabloidowej prostoty. Brak koncentracji na jednym temacie jest dewastuj\u0105cy dla skuteczno\u015bci przekazu. Dowodem nie wprost mo\u017ce by\u0107 taktyka rozmywania tematu w dyskusjach na niewygodne tematy stosowana przez premier Szyd\u0142o w kampanii wyborczej, przez pos\u0142a Brudzi\u0144skiego we wszystkich dyskusjach publicznych, w kt\u00f3rych go widzia\u0142em, oraz przez kilku innych czynnych polityk\u00f3w obozu rz\u0105dz\u0105cego (nazwiska naprawd\u0119 nie s\u0105 warte zapami\u0119tania) – w publicznych dyskusjach na temat Trybuna\u0142u Konstytucyjnego. Jest to stara pezetpeerowska metoda, kt\u00f3ra znalaz\u0142a poj\u0119tnych na\u015bladowc\u00f3w. Skoro za\u015b tak uciekaj\u0105 od precyzyjnego skupienia si\u0119 na konkretnym temacie, to tym bardziej trzeba je stosowa\u0107.<\/p>\n

Wskazanie zwi\u0105zk\u00f3w tematu sporu z losami konkretnych odbiorc\u00f3w<\/b> – tabloidy staraj\u0105 si\u0119 stosowa\u0107 styl narracji, z kt\u00f3rego wynika sugestia: „to dotyczy Ciebie lub Twoich bliskich i mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na Wasz los\u201d.\u00a0Bardzo s\u0142usznie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi ma zbyt wiele codziennych k\u0142opot\u00f3w i zbyt ma\u0142\u0105 og\u00f3ln\u0105 wiedz\u0119 o \u015bwiecie, \u017ceby wychwyci\u0107 potencjalne zwi\u0105zki pomi\u0119dzy przedmiotem napuszonych (z ich punktu widzenia) spor\u00f3w, a ich w\u0142asnym \u017cyciem. Trzeba pokaza\u0107 to wprost, a najlepiej pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 mo\u017cliwie dosadnymi przyk\u0142adami.<\/p>\n

Zwarto\u015b\u0107 przekazu<\/b> (bo odbiorca przyzwyczajony jest do kr\u00f3tkich tre\u015bci – sorry, tak dzia\u0142a nasze spo\u0142ecze\u0144stwo i\u2026<\/b><\/p>\n

…jego kontrolowana emocjonalno\u015b\u0107<\/b> – oczywi\u015bcie z zachowaniem pewnych granic. Przekaz odzwierciedlaj\u0105cy emocje autora mo\u017ce u\u0142atwi\u0107 odbi\u00f3r, bo przemawia do emocji odbiorc\u00f3w. My za\u015b jeste\u015bmy tak skonstruowani, \u017ce najpierw odbieramy emocje, a dopiero potem tre\u015b\u0107. Dlatego emocje mog\u0105 torowa\u0107 drog\u0119 dla przekazu merytorycznego lub sprawi\u0107, \u017ce odbiorca ca\u0142kowicie si\u0119 na niego zamknie. Okazywanie emocji nie jest b\u0142\u0119dem, wbrew temu, co m\u00f3wi\u0105 korporacyjne standardy. Natomiast udawanie, \u017ce si\u0119 ich nie ma, czyni cz\u0142owieka odpychaj\u0105cym, a co najmniej niesympatycznym. W\u015br\u00f3d obecnie czynnych polskich polityk\u00f3w chyba tylko pose\u0142 Kamila Gasiuk-Pihowicz opanowa\u0142a sztuk\u0119 \u0142\u0105czenia rzetelnego,\u00a0merytorycznego przekazu z kontrolowanym wyra\u017caniem emocji. Mistrz\u00f3w niekontrolowanej emocjonalno\u015bci mamy sporo, niekt\u00f3rych nawet z tytu\u0142ami profesorskimi.<\/p>\n

Kategoryczno\u015b\u0107<\/b>, gdy strona przeciwna mija si\u0119 z prawd\u0105<\/b>. Powtarzanie w takich przypadkach do upad\u0142ego w\u0142asnego zdania jest bezcelowe. Trzeba jasno wskaza\u0107: kto k\u0142amie i na czym to k\u0142amstwo polega. Bez taryfy ulgowej, bo odbiorca zacznie podejrzewa\u0107, \u017ce kr\u0119ci nie tylko k\u0142amca, ale tak\u017ce strona, kt\u00f3ra k\u0142amstwo wykry\u0142a. Za\u015b k\u0142\u00f3tnie kr\u0119taczy nikogo nie interesuj\u0105.<\/p>\n

Podawanie \u017ar\u00f3de\u0142 wyra\u017canych pogl\u0105d\u00f3w<\/b>: na przyk\u0142ad danych historycznych, fizycznych, chemicznych, ekonomicznych etc. Czyli jasny komunikat: „sk\u0105d wiadomo, \u017ce jest tak, jak twierdzimy”<\/b>. Taki styl nie tylko uwiarygodnia przekaz, ale r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce postawi\u0107 oponent\u00f3w w trudnej sytuacji. Zw\u0142aszcza gdy nie maj\u0105 danych na poparcie swoich tez albo maj\u0105 dane \u015bmieciowe, bo wtedy \u0142atwo o\u015bmiesz\u0105 si\u0119 sami (prze\u017cyli\u015bmy ju\u017c przecie opini\u0119 eksperta, \u017ce „brzoza robi ziuuu\u201d).<\/p>\n

Powtarza\u0107 przekaz, bo pami\u0119\u0107 odbiorc\u00f3w jest kr\u00f3tka<\/b> – to ostatni element tabloidowej strategii, kt\u00f3ry pozwalam sobie podda\u0107 naszej opozycji obywatelskiej pod rozwag\u0119. Podkre\u015blam – nie dlatego, \u017ce „k\u0142amstwo powt\u00f3rzone tysi\u0105c razy staje si\u0119 prawd\u0105\u201d, chocia\u017c ta zasada Josepha Goebbelsa zdecydowanie bywa skuteczna w spo\u0142ecznym przekazie (na co zdaje si\u0119 mocno liczy\u0107 par\u0119 os\u00f3b z obecnej ekipy rz\u0105dz\u0105cej oraz jej satelit\u00f3w). Podstawowe znaczenie ma dramatyczny zalew informacji, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce o wiadomo\u015bciach sprzed tygodnia zazwyczaj nikt ju\u017c nie pami\u0119ta. Dlatego przekaz, kt\u00f3ry ma mie\u0107 realny zasi\u0119g spo\u0142eczny, musi by\u0107 powtarzany cz\u0119\u015bciej, ni\u017cby pozwala\u0142a na to ch\u0119\u0107 zachowania dobrego stylu.<\/p>\n

Reasumuj\u0105c: ma niew\u0105tpliwie racj\u0119 Pan Redaktor Daniel Passent, \u017ce same manifestacje to marny pomys\u0142 dla opozycji obywatelskiej. Potrzebna jest edukacja. T\u0119 tez\u0119 przyw\u00f3dcy opozycji obywatelskiej powinni powiesi\u0107 sobie na \u015bcianach, w widocznych miejscach. Albo wytatuowa\u0107. Prawd\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c, \u017ce do takiej edukacji trzeba desygnowa\u0107 uznanych ekspert\u00f3w. W powy\u017cszym tek\u015bcie stara\u0142em si\u0119 przekona\u0107 Pa\u0144stwa, \u017ce spo\u015br\u00f3d owych ekspert\u00f3w trzeba wybra\u0107 tych, kt\u00f3rzy trudne nieraz sprawy przedstawi\u0105 mo\u017cliwie lekko, \u0142atwo i przyjemnie. Czyli, pomimo powagi sytuacji, b\u0119d\u0105 w swoim dzia\u0142aniu pami\u0119ta\u0107 o tym, co napisa\u0142 Mistrz Wojciech M\u0142ynarski, a wy\u015bpiewali Skaldowie<\/a>: „Nie zawsze tw\u00f3j bas dociera do mas – czasami trzeba piano\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015arodowiska opozycji obywatelskiej nie powinny pogardza\u0107 tabloidami. Powinny si\u0119 od nich uczy\u0107. Je\u017celi chc\u0105 kiedykolwiek zwyci\u0119\u017cy\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[448,449,351,446,447],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1184"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1184"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1184\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1185,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1184\/revisions\/1185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}