{"id":1294,"date":"2017-04-23T07:00:40","date_gmt":"2017-04-23T07:00:40","guid":{"rendered":"http:\/\/lekarski.blog.polityka.pl\/?p=1294"},"modified":"2017-04-23T09:27:13","modified_gmt":"2017-04-23T09:27:13","slug":"zbrodnia-z-lekkomyslnosci-czy-z-premedytacja-badanie-mozgu-okresli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/2017\/04\/23\/zbrodnia-z-lekkomyslnosci-czy-z-premedytacja-badanie-mozgu-okresli\/","title":{"rendered":"Zbrodnia z lekkomy\u015blno\u015bci czy z premedytacj\u0105? Badanie m\u00f3zgu rozstrzygnie"},"content":{"rendered":"

\u015awiat \u201eRaportu mniejszo\u015bci\u201d Philipa K. Dicka, wspaniale zekranizowanego przez Stevena Spielberga, mo\u017ce jeszcze do nas nie zawita\u0142, ale przestaje by\u0107 jedynie wyrafinowan\u0105 fantazj\u0105 literack\u0105.
\n
\nJednym z podstawowych pyta\u0144, jakie stawia si\u0119 podczas proces\u00f3w s\u0105dowych, jest: czy przest\u0119pstwa dokonano przez lekkomy\u015blno\u015b\u0107 czy z premedytacj\u0105?<\/p>\n

Odpowied\u017a bywa bardzo istotna – wp\u0142ywa np. na wymiar kary. Medycyna zyska\u0142a nowe narz\u0119dzie, kt\u00f3re pozwoli oceni\u0107 charakter pobudek, kt\u00f3rymi kierowa\u0142 si\u0119 winowajca. Jest to badanie funkcji m\u00f3zgu przy pomocy czynno\u015bciowego rezonansu magnetycznego (functonal MRI – fMRI). Wynika to z pracy opublikowanej<\/a> na \u0142amach „Proceedings of the National Academy of Sciences” 21 marca 2017 r.<\/p>\n

Badanie jest dosy\u0107 skomplikowane metodycznie, pozwol\u0119 sobie zatem przedstawi\u0107 Pa\u0144stwu tylko elementy istotne, g\u0142\u0119biej zainteresowanym polecaj\u0105c oryginaln\u0105 publikacj\u0119.<\/p>\n

Oto grupie ochotnik\u00f3w zaproponowano przeniesienie przez stref\u0119 kontroli walizki, w kt\u00f3rej m\u00f3g\u0142 znajdowa\u0107 si\u0119 cenny przedmiot (\u015bwiadomie nie u\u017cywano s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re jednoznacznie by wskazywa\u0142y, \u017ce jest on nielegalny). Chodzi\u0142o o to, \u017ceby umkn\u0105\u0107 stra\u017cnikom. Kto wi\u0119c szcz\u0119\u015bliwie przeni\u00f3s\u0142 przedmiot, ten by\u0142 nagradzany, kto zosta\u0142 przy\u0142apany – otrzymywa\u0142 kar\u0119.<\/p>\n

Kary i nagrody by\u0142y finansowe –\u00a0uczestnicy badania otrzymywali pocz\u0105tkowo 6 tys. dol., ale musieli odda\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 pieni\u0119dzy w przypadku pora\u017cki albo mogli zosta\u0107 dodatkowo nagrodzeni. Na koniec badania mogli otrzyma\u0107 od 2 tys. (w przypadku pora\u017cki) do 8 tys. dol. (w przypadku sukcesu). System nagr\u00f3d by\u0142 nieco bardziej z\u0142o\u017cony – zosta\u0142 opisany w oddzielnym dokumencie<\/a>.<\/p>\n

Uczestnicy badania wiedzieli, jakie jest prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce b\u0119d\u0105 co\u015b przemyca\u0107. Otrzymywali bowiem jedn\u0105 walizk\u0119 lub losowali jedn\u0105 z 2-5 walizek, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych tylko jedna by\u0142a \u201etrefna\u201d (\u017ce u\u017cyj\u0119 starowarszawskiej gwary). Czyli mogli oszacowa\u0107 ryzyko, \u017ce w istocie s\u0105 szmuglerami. Wynosi\u0142o ono od 20 do 100 proc.<\/p>\n

Strefa kontroli sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z 10 tuneli. Od 0 do 8 by\u0142o obsadzonych przez stra\u017cnik\u00f3w. Ryzyko trafienia na obsadzony tunel wynosi\u0142o zatem od 0 do 80 proc. Wszyscy uczestnicz\u0105cy w badaniu znali swoje indywidualne ryzyko.<\/p>\n

Sumaryczne ryzyko przy\u0142apania na szmuglu wynosi\u0142o zatem od 0 proc. (brak kontroli) do 80 proc. (100 proc. pewno\u015bci, \u017ce baga\u017c jest \u201egor\u0105cy\u201d + 80-proc. ryzyko kontroli).<\/p>\n

Uczestnik\u00f3w poproszono, \u017ceby podj\u0119li decyzj\u0119, czy podejm\u0105 si\u0119 zadania. Oczywiste by\u0142o, \u017ce niekt\u00f3rzy mieli przed sob\u0105 perspektyw\u0119 pe\u0142nej bezkarno\u015bci lub niewielkiego ryzyka, zwi\u0105zanego z \u201eprzemytem\u201d, podczas gdy inni mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ryzykuj\u0105 bardzo wiele. Innymi s\u0142owy: mo\u017cna by\u0142o wyr\u00f3\u017cni\u0107 w\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w takie osoby, u kt\u00f3rych szansa na zwi\u0119kszenie zysku znacz\u0105co przewy\u017csza\u0142a ryzyko straty, b\u0119d\u0105cej nast\u0119pstwem kary za z\u0142apanie. Na przeciwnym biegunie byli ci, kt\u00f3rzy postanowili zaryzykowa\u0107, mimo \u017ce prawdopodobie\u0144stwo z\u0142apania, a wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c wynikaj\u0105cej z niego kary finansowej, by\u0142o wysokie lub bardzo wysokie.<\/p>\n

Uczestnicy, kiedy podejmowali swoje decyzje, byli poddawani czynno\u015bciowemu rezonansowi (fMRI), kt\u00f3ry pozwala okre\u015bli\u0107 stopie\u0144 pobudzenia poszczeg\u00f3lnych rejon\u00f3w m\u00f3zgu.<\/p>\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce podejmowanie decyzji zwi\u0105zanej z wysokim ryzykiem (czyli zaplanowanie z premedytacj\u0105 dzia\u0142ania zabronionego) powoduje pobudzenie zupe\u0142nie innych rejon\u00f3w m\u00f3zgu ni\u017c decyzja o dzia\u0142aniu nielegalnym, gdy istnieje \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ryzyko istotnych, negatywnych konsekwencji jest znikome lub \u017cadne. Autorzy podsumowuj\u0105 to nast\u0119puj\u0105co: planowanie z premedytacj\u0105 daje inny obraz czynno\u015bciowy m\u00f3zgu ni\u017c planowanie z lekkomy\u015blno\u015bci.<\/p>\n

Je\u017celi om\u00f3wione powy\u017cej rezultaty, opublikowane przez multidyscyplinarny zesp\u00f3\u0142 badaczy z Wielkiej Brytanii i USA, znajd\u0105 potwierdzenie w dalszych badaniach, a sama metoda b\u0119dzie udoskonalana – system egzekwowania prawa mo\u017ce zyska\u0107 nowe, istotne narz\u0119dzie.<\/p>\n

Czy to przedsmak zaistnienia \u201eRaportu mniejszo\u015bci\u201d w rzeczywisto\u015bci? Oczywi\u015bcie nie wiem. Nie wiem r\u00f3wnie\u017c, czy tego chc\u0119. Jak bowiem wynika m.in. z powie\u015bci Philipa K. Dicka i filmu Spielberga – pot\u0119\u017cne technologie u\u017cyte do egzekwowania prawa mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 koszmarem spo\u0142ecze\u0144stw, je\u017celi systemem prawnym zaw\u0142adn\u0105 szubrawcy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015awiat \u201eRaportu mniejszo\u015bci\u201d Philipa K. Dicka, wspaniale zekranizowanego przez Stevena Spielberga, mo\u017ce jeszcze do nas nie zawita\u0142, ale przestaje by\u0107 jedynie wyrafinowan\u0105 fantazj\u0105 literack\u0105.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,9,4],"tags":[486,487,485,488],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1294"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1294"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1294\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1300,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1294\/revisions\/1300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}