Prosta zmiana prawa\u00a0o ruchu drogowym (wymagaj\u0105ca na razie nieco prac redakcyjnych) zaproponowana przez pos\u0142ank\u0119 Klaudi\u0119 Jachir\u0119 mo\u017ce znacznie zwi\u0119kszy\u0107 bezpiecze\u0144stwo pieszych na polskich drogach. Rzecz w tym, \u017ce jest najwyra\u017aniej postrzegana przez wszystkie strony sceny politycznej g\u0142\u00f3wnie jako k\u0142opot.
\n
\nSk\u0105d takie podejrzenie pod adresem (\u017ce tak za\u017cartuj\u0119) tuz\u00f3w naszej polityki? \u017beby je uzasadni\u0107, cofnijmy si\u0119 nieco w czasie.<\/p>\n
Tu\u017c po wyborach do Sejmu, bo 19 pa\u017adziernika, wybrana na pos\u0142ank\u0119 Klaudia Jachira zadeklarowa\u0142a w wywiadzie dla „Gazety Sto\u0142ecznej”, \u017ce b\u0119dzie walczy\u0107 o bezpiecze\u0144stwo pieszych. Zapowiedzia\u0142a starania o\u00a0takie zmiany w prawie, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 chroni\u0107 pieszych, a zw\u0142aszcza o usuni\u0119cie z kodeksu poj\u0119cia „wtargni\u0119cie na jezdni\u0119\u201d.<\/p>\n
Wypowied\u017a spotka\u0142a si\u0119 z \u017cyczliwym komentarzem stowarzyszenia Miasto Jest Nasze na Twitterze i ze zdecydowanie nieprzychylnymi komentarzami kierowc\u00f3w (cytuj\u0119 za portalem Natemat.pl):<\/p>\n
1. Dzisiaj buduje si\u0119 specjalne przej\u015bcia dla tych, kt\u00f3rzy wiecznie trzymaj\u0105 nosy w telefonach, zlikwidowanie „wtargni\u0119cia na jezdni\u0119” jeszcze bardziej odm\u00f3\u017cd\u017cy pieszych.<\/p>\n
2. To akurat nie jest dobry pomys\u0142. Przy pieszym w kapturze na g\u0142owie i s\u0142uchawkach na uszach, wchodz\u0105cym na jezdni\u0119 pod ko\u0142a samochodu, bez rozgl\u0105dania si\u0119 na boki, kierowca nie ma \u017cadnych szans na wyhamowanie. Chyba \u017ce pieszych b\u0119dzie obowi\u0105zywa\u0142o zatrzymanie przed przej\u015bciem.<\/p>\n
3. Czyli jak mi kto\u015b wbiegnie na drog\u0119 z premedytacj\u0105 i nie zd\u0105\u017c\u0119 wyhamowa\u0107 przy przepisowych 50 km\/h, to b\u0119d\u0119 winny? Nie m\u00f3g\u0142 tego kto\u015b m\u0105dry wymy\u015bli\u0107.<\/p><\/blockquote>\n
Do analizy tych (i podobnych) komentarzy wr\u00f3cimy p\u00f3\u017aniej, na razie kontynuujmy nasz\u0105 histori\u0119. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej\u00a0kraj obieg\u0142a wstrz\u0105saj\u0105ca wiadomo\u015b\u0107 o wypadku na warszawskiej ul. Sokratesa. Rozumny inaczej gostek w bmw postanowi\u0142 poje\u017adzi\u0107 sobie po mie\u015bcie z pr\u0119dko\u015bci\u0105 grubo ponad 100 km\/h (tak przynajmniej mieli oceni\u0107 biegli). Abstrahuj\u0105c od szacowanej pr\u0119dko\u015bci – nie zatrzyma\u0142 si\u0119 przed przej\u015bciem dla pieszych, na kt\u00f3rym znajdowa\u0142a si\u0119 rodzina z dzieckiem. M\u0119\u017cczyzna zd\u0105\u017cy\u0142 zepchn\u0105\u0107 z przej\u015bcia \u017con\u0119 i w\u00f3zek z dzieckiem (kt\u00f3ry i tak zosta\u0142 przez rozp\u0119dzony samoch\u00f3d trafiony). Sam zgin\u0105\u0142.<\/p>\n
Wypadek by\u0142 bez w\u0105tpienia przera\u017caj\u0105cy, a przy tym spektakularny. Nikt przy zdrowych zmys\u0142ach nie mo\u017ce powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142 to wyj\u0105tkowo niefortunny zbieg okoliczno\u015bci, bo na co dzie\u0144 takie rzeczy w Polsce si\u0119 nie zdarzaj\u0105. Gdyby tak pokusi\u0107 si\u0119 o opisanie w jednym miejscu wszystkich \u015bmiertelnych wypadk\u00f3w na drogach, kt\u00f3rych przyczyn\u0105 by\u0142a nadmierna szybko\u015b\u0107, alkohol, narkotyki lub dowolna kombinacja tych trzech czynnik\u00f3w, a kt\u00f3re zdarzy\u0142y si\u0119 w ostatnich trzech-czterech latach, to powsta\u0142oby tomiszcze, przy kt\u00f3rym trylogia Sienkiewicza by\u0142aby cieniutk\u0105 broszur\u0105 reklamow\u0105.<\/p>\n
Czasami jednak nie liczba ofiar, lecz spektakularno\u015b\u0107 zdarzenia sk\u0142aniaj\u0105 w\u0142adze do zdecydowanego dzia\u0142ania, kt\u00f3re mia\u0142oby prze\u0142ama\u0107 niemoc w rozwi\u0105zaniu problemu.<\/p>\n
Jak zatem zareagowa\u0142a W\u0142adza? Kluczowi politycy w og\u00f3le nie zareagowali, zaj\u0119ci codzienn\u0105 walk\u0105 o wp\u0142ywy, wobec kt\u00f3rej tragiczna i bezsensowna zarazem \u015bmier\u0107 traci znaczenie. Przynajmniej w ich oczach. Pozostali zdecydowali si\u0119 – je\u015bli w og\u00f3le – na rutynow\u0105, bezpieczn\u0105 reakcj\u0119. Troch\u0119 jak komendant policji w „Casablance\u201d Howarda Hawksa, kt\u00f3ry rozkaza\u0142: „Aresztowa\u0107 podejrzanych! Tych, co zawsze!\u201d.<\/p>\n
Na przyk\u0142ad prezydent Rafa\u0142 Trzaskowski zapowiedzia\u0142 zmian\u0119 organizacji ruchu na ul. Sokratesa w Warszawie. Gdyby g\u0142\u00f3wnym lekarstwem na \u015bmiertelne wypadki z udzia\u0142em pieszych mia\u0142y by\u0107 przebudowy, to trzeba by przebudowa\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraju. Bo potrzebne s\u0105 zdecydowane, najlepiej niezbyt kosztowne dzia\u0142ania systemowe.<\/p>\n
Inicjatywa Klaudii Jachiry trafia w punkt, cho\u0107 b\u0119d\u0119 si\u0119 upiera\u0142, \u017ce pomys\u0142 wymaga niewielkich poprawek i dw\u00f3ch rozszerze\u0144. Usuni\u0119cie poj\u0119cia „wtargni\u0119cie na jezdni\u0119” powinno dotyczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie przej\u015b\u0107 dla pieszych oraz oznakowanych przejazd\u00f3w rowerowych przez drog\u0119. Ergo: nie tylko piesi, ale i rowerzy\u015bci powinni by\u0107 bezwzgl\u0119dnie chronieni, ale na przeznaczonych dla nich przej\u015bciach i przejazdach przez drogi dla samochod\u00f3w. Tylko tyle i a\u017c tyle.<\/p>\n
Dlaczego tylko tyle? Bo inaczej stworzymy rzeczywi\u015bcie pole dla drogowej anarchii ze strony pieszych i rowerzyst\u00f3w – niebezpiecznej dla nich samych. Zw\u0142aszcza \u017ce mamy czasy zar\u00f3wno narcystycznych kierowc\u00f3w (co \u015bwietnie by\u0142o wida\u0107 w przytoczonych komentarzach), jak i narcystycznych pieszych, rowerzyst\u00f3w, u\u017cytkownik\u00f3w hulajn\u00f3g elektrycznych etc. To kolejna emanacja bomisizmu, o kt\u00f3rym pozwoli\u0142em sobie pisa\u0107 (w innym kontek\u015bcie) w poprzednim wpisie. Pos\u0142anka powinna zdawa\u0107 sobie z tego spraw\u0119, bo rzecz dotyczy w du\u017cej mierze jej pokolenia.<\/p>\n
Dlaczego a\u017c tyle? Bo nie przekonaj\u0105 mnie \u017cadne kw\u0119kania kierowc\u00f3w typu: „to ja mam si\u0119 zatrzyma\u0107 przed przej\u015bciem z tych 50km\/h? Niemo\u017cliwe!\u201d. A gdzie jest powiedziane, \u017ce przed przej\u015bciem dla pieszych lub przejazdem przez drog\u0119 musisz jecha\u0107 50 km\/h? Pomy\u015bl, \u017ce mo\u017cesz zwolni\u0107, je\u017celi masz w\u0105tpliwo\u015bci. M\u00f3j ulubiony argument:\u00a0„to niech piesi maj\u0105 obowi\u0105zek zatrzymania si\u0119 przed przej\u015bciem dla pieszych!\u201d. Ot\u00f3\u017c, moje Czcigodne Siostry i Czcigodni Bracia w drogowej niedoli, proponuj\u0119 Wam przejecha\u0107 si\u0119 pogl\u0105dowo do Bukaresztu.<\/p>\n
By\u0142em tam niedawno. Wr\u00f3ci\u0142em wstrz\u0105\u015bni\u0119ty nat\u0119\u017ceniem ruchu ulicznego i mechanizmami nim rz\u0105dz\u0105cymi. Bukareszt zosta\u0142 podobno wybrany najbardziej zakorkowan\u0105 stolic\u0105 Europy. Jestem przekonany, \u017ce zas\u0142u\u017cenie.<\/p>\n
Na jezdni panuje prawo silniejszego. Pierwsze\u0144stwo ma ten, kto odpu\u015bci ostatni. Moi niezwykle kulturalni i mili wsp\u00f3\u0142pracownicy, bez wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107 i wiek, za kierownicami zamieniali si\u0119 w bestie. No i na tym poligonie dla terminator\u00f3w (chocia\u017c wypadk\u00f3w widzia\u0142em zaskakuj\u0105co ma\u0142o) jedna rzecz zwraca\u0142a od razu uwag\u0119 – ca\u0142a ta wzajemna walka kierowc\u00f3w, prawie na \u015bmier\u0107 i \u017cycie, ustawa\u0142a, gdy zbli\u017cali si\u0119 do przej\u015bcia dla pieszych. Grzecznie stawali, wyra\u017anie przedtem zwalniaj\u0105c, \u017ceby nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n
Kiedy wyrazi\u0142em zdziwienie tymi metamorfozami, mieszkaj\u0105ca od lat w Bukareszcie Daniela (na co dzie\u0144 dystyngowana dama, a za kierownic\u0105 – „cyngiel\u201d dowolnych si\u0142 specjalnych) wyja\u015bni\u0142a mi, \u017ce rzecz ma si\u0119 bardzo prosto. Nieust\u0105pienie pieszym na przej\u015bciu przez kierowc\u0119 skutkuje automatycznie utrat\u0105 prawa jazdy (je\u017celi dobrze zapami\u0119ta\u0142em – na trzy miesi\u0105ce). Policjanci staj\u0105 sobie za drzewkami ko\u0142o takich przej\u015b\u0107, obserwuj\u0105, a potem wychodz\u0105 z „lizaczkiem\u201d. Paliwa zu\u017cywa\u0107 nie musz\u0105, a nagrody lec\u0105. S\u0105dz\u0105c z zachowania bukareszte\u0144skich kierowc\u00f3w, w opowiadaniu Danieli albo w og\u00f3le nie by\u0142o przesady, albo niewiele.<\/p>\n
U nas kierowcy, a w\u015br\u00f3d nich prominentni dziennikarze, potrafi\u0105 krzywi\u0107 si\u0119 na kontrole pr\u0119dko\u015bci, wi\u0119c i \u017cyczliwo\u015bci dla projektu pani Jachiry (z moimi poprawkami, ale zrzekam si\u0119 bez \u017calu praw wsp\u00f3\u0142autorskich) nie bardzo si\u0119 spodziewam. Bo czego cz\u0142owiek nie zrobi, \u017ceby mie\u0107 prawo uwolni\u0107 swoje prawdziwe „ja\u201d, kiedy jest ju\u017c za kierownic\u0105. Tyle \u017ce temat jest bardzo no\u015bny spo\u0142ecznie i wymaga jeszcze dw\u00f3ch uzupe\u0142nie\u0144.<\/p>\n
Po pierwsze: ka\u017cde zdarzenie drogowe zako\u0144czone \u015bmierci\u0105 czyj\u0105kolwiek pr\u00f3cz sprawcy, a w kt\u00f3rym czynnikiem przyczynowym by\u0142aby ra\u017c\u0105co nadmierna pr\u0119dko\u015b\u0107,\u00a0alkohol, narkotyki lub ich po\u0142\u0105czenie, powinno by\u0107 zakwalifikowane jako zab\u00f3jstwo z zamiarem ewentualnym. Nad wyborem takiego wariantu interpretacji zdarzenia na Sokratesa zastanawia si\u0119 w\u0142a\u015bnie Prokuratura Generalna (podaj\u0119 za Wirtualn\u0105 Polsk\u0105 z 27 pa\u017adziernika). Gdyby zdecydowano si\u0119 na taki wariant, to sprawcy grozi\u0142oby nawet do\u017cywocie zamiast maksymalnie o\u015bmiu lat za spowodowanie wypadku ze skutkiem \u015bmiertelnym.<\/p>\n
Istota analizy jest tu nast\u0119puj\u0105ca (cytuj\u0119\u00a0za Wp.pl, opracowanie: Krystian Winogrodzki):<\/p>\n
Zamiar ewentualny ma miejsce wtedy, gdy sprawca przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 pope\u0142nienia przest\u0119pstwa i godzi si\u0119 na to. Chodzi o ewentualne przewidzenie mo\u017cliwo\u015bci pope\u0142nienia tego czynu. Paragraf okre\u015bla, \u017ce „koncepcja czynu polega na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce wola cz\u0142owieka zawiera w sobie spos\u00f3b reakcji na \u015bwiadomo\u015b\u0107 zaistnienia r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bci”. W\u00f3wczas sprawca decyduje si\u0119 na dzia\u0142anie mimo pe\u0142nego rozeznania nietolerowania ryzyka z nim zwi\u0105zanego.<\/p><\/blockquote>\n
Z mojego punktu widzenia taka w\u0142a\u015bnie kwalifikacja czynu powinna by\u0107 stosowana w sytuacjach, gdy sprawca sam, z w\u0142asnej woli i bez udzia\u0142u zdarze\u0144 losowych, spowoduje, \u017ce znacznie wy\u017csze stanie si\u0119 albo ryzyko samego wypadku, albo ryzyko, \u017ce jego nast\u0119pstwa b\u0119d\u0105 znacznie ci\u0119\u017csze. To samo – jak wida\u0107 – rozwa\u017ca Prokuratura Generalna, dla kt\u00f3rej ca\u0142a rzecz mo\u017ce by\u0107 pot\u0119\u017cnym k\u0142opotem politycznym, ale o tym za chwil\u0119.<\/p>\n
Wr\u00f3\u0107my na razie do postulowanych uzupe\u0142nie\u0144, regulacji, kt\u00f3r\u0105 pozwol\u0119 sobie nazwa\u0107 Lex Jachira.<\/p>\n
Drugie postulowane przeze mnie uzupe\u0142nienie brzmi tak: ka\u017cde wykryte prowadzenie silnikowego pojazdu mechanicznego w stanie upojenia alkoholowego, pod dzia\u0142aniem narkotyk\u00f3w czy innych substancji odurzaj\u0105cych lub z ra\u017c\u0105co nadmiern\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 (np. o 75 km\/h powy\u017cej pr\u0119dko\u015bci dozwolonej w danym miejscu), lub bez uprawnie\u0144 do prowadzenia konkretnego typu pojazdu, powinno by\u0107 kwalifikowane jako usi\u0142owanie spowodowania \u015bmierci lub ci\u0119\u017ckiego uszkodzenia cia\u0142a innej osoby i zagro\u017cone stosown\u0105 kar\u0105.<\/p>\n
Czy Lex Jachira (z poprawkami lub bez) jest restrykcyjne dla kierowc\u00f3w? Oczywi\u015bcie, \u017ce tak, ale je\u017celi mamy przesta\u0107 by\u0107 krajem dr\u00f3g \u015bmierci, to co\u015b konkretnego zrobi\u0107 trzeba.<\/p>\n
Lex Jachira ma jeszcze jeden aspekt – polityczny. Nieco ekstrawaganckiej pos\u0142ance uda\u0142o si\u0119 to, co pozostawa\u0142o poza mo\u017cliwo\u015bciami intelektualnymi g\u0142\u00f3wnych polityk\u00f3w opozycji w poprzednim Sejmie. Zamiast wy\u0142\u0105cznie reagowa\u0107 na dzia\u0142ania Dobrej Zmiany i tylko ugania\u0107 si\u0119 za kolejnymi tematami podrzucanymi przez Prezessimusa, zrobi\u0142a co\u015b, co opozycji mo\u017ce pozwoli\u0107 odzyska\u0107, chocia\u017c na chwil\u0119, inicjatyw\u0119 strategiczn\u0105.<\/p>\n
Wyci\u0105gn\u0119\u0142a niew\u0105tpliwie wa\u017cny spo\u0142ecznie temat, istotny dla bardzo wielu os\u00f3b i \u015brodowisk, wobec kt\u00f3rego panuje do\u015b\u0107 powszechne zrozumienie. Wiadomo, \u017ce opozycja w Sejmie nie ma wi\u0119kszo\u015bci, wi\u0119c Lex Jachira mo\u017ce nie przej\u015b\u0107.\u00a0Ale je\u017celi nie przejdzie, to Prezessimus i jego weso\u0142a gromadka wy\u015bl\u0105 fatalny sygna\u0142 do spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n
Wie o tym chyba prokurator generalny, skoro tak zdecydowanie zabra\u0142 si\u0119 za zmian\u0119 kwalifikacji prawnej tragedii na Sokratesa. Jednak zbyt restrykcyjne dla kierowc\u00f3w prawo uderzy przede wszystkim w tych, kt\u00f3rzy byli elektoratem Prezessimusa, a o kt\u00f3rych Dobra Zmiana musi teraz walczy\u0107 w Sejmie ze swoimi brunatnymi s\u0105siadami.<\/p>\n
Przecie\u017c s\u0105 \u015brodowiska, w kt\u00f3rych jazda z gazem do dechy jest norm\u0105, tak samo jak jazda po w\u00f3dzie albo r\u00f3\u017cnych wynalazkach, w kt\u00f3rych nie jest niczym niezwyk\u0142ym prowadzenie bez „prawka\u201d, bo zabrali za alkohol… Prezessimus i jego weso\u0142a dru\u017cyna wydaj\u0105 si\u0119 mie\u0107 to wszystko wliczone w polityczn\u0105 kalkulacj\u0119.<\/p>\n
Tymczasem prawie co poniedzia\u0142ek czytamy o m\u0142odych ludziach zabitych lub okaleczonych w samochodach w nocy z soboty na niedziel\u0119, podczas powrotu z imprezy. Do tego ofiarami, niekoniecznie w weekendowe noce, bywaj\u0105 kierowcy lub pasa\u017cerowie innych samochod\u00f3w, rowerzy\u015bci, piesi… A z drugiej strony mamy takie kwiaty jak polityk PiS z Opolszczyzny, kt\u00f3ry przez 12 lat je\u017adzi\u0142 bez prawa jazdy, a prokuratura za ka\u017cdym razem dawa\u0142a mu szans\u0119. Wzruszaj\u0105ce, nieprawda\u017c?<\/p>\n
Mam nadziej\u0119, \u017ce Lex Jachira (ze stosownymi poprawkami i rozszerzeniami) zostanie uchwalone, mimo \u017ce KO i Lewica nie maj\u0105 wi\u0119kszo\u015bci w Sejmie. By\u0107 mo\u017ce uda si\u0119 zebra\u0107 wystarczaj\u0105co liczn\u0105 grup\u0119 pos\u0142\u00f3w rozumiej\u0105cych, \u017ce tam, gdzie zaczyna si\u0119 elementarne zagro\u017cenie ludzkiego \u017cycia, tam powinny ko\u0144czy\u0107 si\u0119 podzia\u0142y polityczne. No i \u017ce bossowie najwi\u0119kszych partii podziel\u0105 ten punkt widzenia.<\/p>\n
Bo na razie w kwestii bezpiecze\u0144stwa pieszych jeste\u015bmy daleko za Rumuni\u0105 (i nie tylko).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wypadek by\u0142 bez w\u0105tpienia przera\u017caj\u0105cy, a przy tym spektakularny.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1867,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8,5],"tags":[652,653,654,557,656,60,318,59,655,519,650,651],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1855"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1855"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1855\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1868,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1855\/revisions\/1868"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}