Mo\u017cna mie\u0107 do sportu stosunek lekcewa\u017c\u0105cy (jak deklaruje np. Pani Profesor \u015aroda) albo uwa\u017ca\u0107 go – wzorem Stanis\u0142awa Dygata – za najwspanialszy spektakl \u015bwiata, bo nikt nigdy nie zna zako\u0144czenia scenariusza. Co kto lubi. Raz na wiele lat zdarza si\u0119 jednak, \u017ce wydarzenia podczas zawod\u00f3w wychodz\u0105 daleko poza sportowe widowisko. Tym razem historyjka jest r\u00f3wnie prosta, co uniwersalna.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Du\u0144ski zawodnik Christian Eriksen straci\u0142 przytomno\u015b\u0107 na boisku. Koledzy z dru\u017cyny od razu u\u0142o\u017cyli go w tzw. pozycji bezpiecznej, a po chwili rozpocz\u0119li akcj\u0119 ratownicz\u0105. Szczeg\u00f3\u0142\u00f3w tego, co si\u0119 dzia\u0142o dalej, nie znamy, bo utworzony zosta\u0142 wok\u00f3\u0142 ratowanego \u017cywy parawan z pi\u0142karzy. Z opublikowanych fotografii mo\u017cna wnioskowa\u0107, \u017ce kiedy Eriksena znoszono z boiska, by\u0142 ju\u017c przytomny. Ot i wszystko.<\/p>\n\n\n\n
Ci\u0105g dalszy nast\u0105pi\u0142. Po kilku dniach Eriksenowi wszczepiono kardiowerter-defibrylator (zwany powszechnie: ICD) i wypisano go ze szpitala.<\/p>\n\n\n\n
Nasuwa si\u0119 oczywi\u015bcie pytanie: co by\u0142o przyczyn\u0105, \u017ce m\u0142ody, zdrowy cz\u0142owiek o ma\u0142o co nie umar\u0142 w trakcie sporego, ale zdecydowanie nie ekstremalnego wysi\u0142ku? Nie widzieli\u015bmy, czy w trakcie akcji ratowniczej u\u017cyty by\u0142 defibrylator, ale p\u00f3\u017aniejsze wydarzenia\u00a0ka\u017c\u0105 przypuszcza\u0107, \u017ce nag\u0142e zatrzymanie kr\u0105\u017cenia nast\u0105pi\u0142o w mechanizmie migotania kom\u00f3r, czyli takiego rytmu, w kt\u00f3rym zachowana jest czynno\u015b\u0107 elektryczna serca, ale jego praca jako pompy krwi jest zatrzymana (przyk\u0142adowe wyt\u0142umaczenie: tutaj <\/a>i tutaj<\/a>).<\/p>\n\n\n\n Szcz\u0119\u015bciem w nieszcz\u0119\u015bciu, jakim niew\u0105tpliwie jest migotanie kom\u00f3r, jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 uporz\u0105dkowania\u00a0ich czynno\u015bci elektrycznej, a efekcie przywr\u00f3cenia funkcji serca jako pompy krwi. Czynnikiem przywracaj\u0105cym \u00f3w porz\u0105dek jest defibrylacja, czyli silny impuls elektryczny. Je\u017celi serce nie jest bardzo uszkodzone (a w przypadku Eriksena z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142o), to podj\u0119cie podstawowych zabieg\u00f3w reanimacyjnych w ci\u0105gu 2-4 minut od utraty przytomno\u015bci przez ofiar\u0119 zatrzymania kr\u0105\u017cenia bardzo zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo skutecznej defibrylacji. Je\u017celi za\u015b uda si\u0119 w miar\u0119 szybko przywr\u00f3ci\u0107 prawid\u0142owy rytm serca, to istnieje du\u017ca szansa, \u017ce uniknie si\u0119 r\u00f3wnie\u017c trwa\u0142ych nast\u0119pstw niedotlenienia m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n Na stadionie w Kopenhadze sprawy potoczy\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bnie\u00a0wed\u0142ug optymalnego dla takich przypadk\u00f3w scenariusza (polecam Pa\u0144stwa uwadze wypowied\u017a uznanego brytyjskiego kardiologa<\/a>). B\u0142yskawiczne rozpocz\u0119cie akcji ratunkowej, jeszcze przez samych pi\u0142karzy i innych cz\u0142onk\u00f3w du\u0144skiej dru\u017cyny, a nast\u0119pnie jej kontynuacja przez s\u0142u\u017cby ratownicze, sprawi\u0142y, \u017ce mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o szcz\u0119\u015bliwym zako\u0144czeniu.<\/p>\n\n\n\n „No dobrze – zapyta kto\u015b – ale dlaczego u zdrowego m\u0142odzie\u0144ca nast\u0105pi\u0142o migotanie kom\u00f3r?\u201d. No w\u0142a\u015bnie. Chyba nie wiemy. Opowie\u015bci dziennikarzy o zawale serca mo\u017cna chyba w\u0142o\u017cy\u0107 mi\u0119dzy bajki, bo wydaj\u0105 si\u0119 przede wszystkim efektem po\u0142\u0105czenia niestarannego t\u0142umaczenia („heart attack\u201d to niekoniecznie zawa\u0142 serca) z niezbyt g\u0142\u0119bok\u0105 znajomo\u015bci\u0105 tematu. Fakt, \u017ce nie by\u0142o \u017cadnej wzmianki o jakimkolwiek zabiegu na t\u0119tnicach wie\u0144cowych, kt\u00f3remu mia\u0142by by\u0107 poddany Eriksen, bardzo przemawia przeciwko takiej koncepcji.<\/p>\n\n\n\n Wszczepiono natomiast kardiowerter-defibrylator. Wszystko to pozwala przypuszcza\u0107, \u017ce albo nie znaleziono mo\u017cliwej do skorygowania przyczyny migotania kom\u00f3r, albo nie znaleziono \u017cadnej. W pierwszym przypadku mog\u0142aby to by\u0107 rzadka wada genetyczna powoduj\u0105ca zwi\u0119kszone ryzyko nag\u0142ego zatrzymania kr\u0105\u017cenia. Dlaczego rzadka? Prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107, mowa o profesjonalnym sportowcu, funkcjonuj\u0105cym na najwy\u017cszym poziomie. Tacy zawodnicy poddawani s\u0105 regularnym, wnikliwym testom medycznym. Je\u017celi co\u015b pozosta\u0142o niezauwa\u017cone, to raczej wyj\u0105tkowo rzadko spotykana nieprawid\u0142owo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Dlaczego pozwoli\u0142em sobie zaj\u0105\u0107 Pa\u0144stwa uwag\u0119 opowie\u015bciami o dramacie na stadionie? Ano dlatego, \u017ce historia du\u0144skiego pi\u0142karza dotyczy tzw. zwyk\u0142ych ludzi w nie mniejszym stopniu ni\u017c sportowych celebryt\u00f3w.\u00a0A zapewne nawet w wi\u0119kszym.<\/p>\n\n\n\n Jestem g\u0142\u0119boko przekonany, \u017ce z epizodu nag\u0142ego zatrzymania kr\u0105\u017cenia, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142o u Christiana Eriksena, wynikaj\u0105 dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi praktyczne, a zarazem bezcenne wnioski.<\/p>\n\n\n\n Po pierwsze, uczcie si\u0119 podstawowych technik reanimacyjnych i ratowniczych<\/strong>. Znajd\u017acie instytucje prowadz\u0105ce tak\u0105 edukacj\u0119 i uko\u0144czcie kurs, nawet gdyby\u015bcie mieli za niego zap\u0142aci\u0107. Organizujcie poprzez samorz\u0105dy lokalne kursy dla swoich spo\u0142eczno\u015bci. Wp\u0142ywajcie na w\u0142\u0105czenie szkole\u0144 z podstaw ratownictwa do program\u00f3w nauczania szk\u00f3\u0142, pocz\u0105wszy od podstaw\u00f3wki. Takie sesje powinny by\u0107 powtarzane co roku, \u017ceby wiedza si\u0119 utrwali\u0142a. Uratowanie czyjego\u015b \u017cycia b\u0119dzie wi\u0119cej warte ni\u017c zg\u0142\u0119bianie wszystkich wierszy Karola Wojty\u0142y razem wzi\u0119tych.<\/p>\n\n\n\n Jest takie powiedzenie, \u017ce medycyna stan\u00f3w ostrych to troch\u0119 gra w pokera z przeznaczeniem. Bo kluczowe elementy s\u0105 te same. Trzeba mie\u0107 umiej\u0119tno\u015bci. Du\u017ce znaczenie ma probabilistyka, bo bardzo cz\u0119sto nie mamy pe\u0142nych danych, zw\u0142aszcza w pierwszych chwilach naszego dzia\u0142ania. No i wreszcie – przyznajmy – przydaje si\u0119 troch\u0119 szcz\u0119\u015bcia. W zatrzymaniu kr\u0105\u017cenia stawka gry jest oczywista. Je\u017celi na miejscu znajdzie si\u0119 wyszkolona osoba (szcz\u0119\u015bcie, kt\u00f3remu mo\u017cna pom\u00f3c, szerz\u0105c w spo\u0142ecze\u0144stwie prost\u0105 wiedz\u0119 o podstawach ratownictwa<\/a>), je\u017celi prawid\u0142owo oceni sytuacj\u0119 i odpowiednio szybko podejmie dzia\u0142anie, to szansa na wygranie tej partii jest du\u017ca. Podstaw\u0105 jest czas – od utraty przytomno\u015bci do rozpocz\u0119cia podstawowej akcji ratowniczej, a nast\u0119pnie do defibrylacji. Tu pojawia si\u0119\u2026<\/p>\n\n\n\n Wniosek drugi<\/strong>: dbajcie o to, \u017ceby automatyczne defibrylatory zewn\u0119trzne, zwane AED<\/a>, by\u0142y rozmieszczone w przestrzeni publicznej jak najg\u0119\u015bciej. Znowu – nie do przecenienia jest tu rola samorz\u0105d\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c os\u00f3b lub gremi\u00f3w zarz\u0105dzaj\u0105cych r\u00f3\u017cnego rodzaju instytucjami i organizacjami. Wsz\u0119dzie tam, gdzie mo\u017cna powiesi\u0107 ga\u015bnic\u0119, mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zawiesi\u0107 skrzyneczk\u0119 z AED. Wa\u017cne jest oczywi\u015bcie, \u017ceby dost\u0119p do AED nie zale\u017ca\u0142 od dost\u0119pno\u015bci do jedynego kluczyka b\u0119d\u0105cego pod opiek\u0105 jednego opiekuna lub opiekunki.<\/p>\n\n\n\n Podobnym absurdem jest sytuacja, gdy w du\u017cej instytucji, zatrudniaj\u0105cej kilkaset os\u00f3b, prawo u\u017cycia AED ma tylko kilka z nich, bo tylko one zosta\u0142y przeszkolone. Smaczku temu absurdowi dodaje fakt, \u017ce AED mo\u017cna prawid\u0142owo obs\u0142u\u017cy\u0107 r\u00f3wnie\u017c bez uprzedniej edukacji. Na przedniej \u015bcianie urz\u0105dzenia narysowany jest wyra\u017any schemat, w kt\u00f3rych miejscach klatki piersiowej osoby ratowanej nale\u017cy przyklei\u0107 elektrody. Po w\u0142\u0105czeniu urz\u0105dzenia (tego przycisku nie da si\u0119 przegapi\u0107) AED m\u00f3wi, w j\u0119zyku kraju, w kt\u00f3rym jest zainstalowany, jakie kolejne czynno\u015bci nale\u017cy wykona\u0107.<\/p>\n\n\n\n Edukacja w zakresie jego obs\u0142ugi z pewno\u015bci\u0105 mo\u017ce zmniejszy\u0107 obawy przed pope\u0142nieniem b\u0142\u0119du, ale nie jest niezb\u0119dna z praktycznego punktu widzenia. Kluczowe jest natomiast, by mo\u017cliwo\u015b\u0107 dost\u0119pu do AED, a w razie potrzeby szkolenie z ich obs\u0142ugi by\u0142o jak najszersze.<\/p>\n\n\n\n Tylko dwa wnioski, ale dla kogo\u015b na miar\u0119 \u017cycia lub \u015bmierci, a dla ratuj\u0105cego – na miar\u0119 poczucia sensu \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie\u017c dlatego film z akcji ratowniczej na boisku w Kopenhadze powinien by\u0107 propagowany tak szeroko, jak to mo\u017cliwe. Dzi\u0119ki temu, \u017ce pi\u0142karze utworzyli z siebie \u017cywy parawan, nie by\u0142o tam „medycznej pornografii\u201d, natomiast wiele tysi\u0119cy ludzi zobaczy\u0142o, jak niesamowicie skuteczna mo\u017ce by\u0107 szybko podj\u0119ta i sprawnie przeprowadzona akcja ratownicza. Nie zgodz\u0119 si\u0119 z opini\u0105 tych komentator\u00f3w, kt\u00f3rzy twierdzili, \u017ce transmisj\u0119 trzeba by\u0142o przerwa\u0107. Tak, prawda o tym, \u017ce jeste\u015bmy \u015bmiertelni, jest nieprzyjemna, ale nies\u0142ychanie rzadko mo\u017cna unaoczni\u0107 tak wielu ludziom, \u017ce \u015bmier\u0107 nie musi by\u0107 nieuchronna. Bardzo wielu ludzi dok\u0142ada stara\u0144, by ta wiedza\u00a0rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 jak najszerzej. \u015awietnym przyk\u0142adem mog\u0105 tu by\u0107 kursy pierwszej pomocy organizowane przez WO\u015aP<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Przypomn\u0119 przy okazji, \u017ce niekt\u00f3rych technik ratowniczych (nie reanimacyjnych!) mo\u017cna nauczy\u0107 si\u0119 samodzielnie, chocia\u017cby korzystaj\u0105c ze starych odcink\u00f3w tego bloga, po\u015bwi\u0119conych uk\u0142adaniu osoby nieprzytomnej w tzw. pozycji bezpiecznej <\/a>i udra\u017cnianiu dr\u00f3g oddechowych po zad\u0142awieniu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Euro powoli dobiega ko\u0144ca, a przed nami jeszcze wiele pi\u0142karskich turniej\u00f3w. Po tegorocznym Euro pozostanie jednak wyj\u0105tkowe przes\u0142anie. Mog\u0105 wygra\u0107 nasi, mog\u0105 wygra\u0107 tamci, ale mo\u017cemy my sami wygra\u0107 ze \u015bmierci\u0105. A takie zwyci\u0119stwo ma smak – jak \u017cadne inne.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mo\u017cna mie\u0107 do sportu stosunek lekcewa\u017c\u0105cy (jak deklaruje np. Pani Profesor \u015aroda) albo uwa\u017ca\u0107 go – wzorem Stanis\u0142awa Dygata – za najwspanialszy spektakl \u015bwiata, bo nikt nigdy nie zna zako\u0144czenia scenariusza. Co kto lubi. Raz na wiele lat zdarza si\u0119 jednak, \u017ce wydarzenia podczas zawod\u00f3w wychodz\u0105 daleko poza sportowe widowisko. Tym razem historyjka jest r\u00f3wnie […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2463,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,8],"tags":[63,777,775,776,342],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2458"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2458"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2458\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2465,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2458\/revisions\/2465"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2458"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2458"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/lekarski\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}