![\"\"](\"\/wp-content\/uploads\/\/2013\/04\/lawin2.jpg\" "\\"lawin2\\"")
<\/a> Lawina w polskich Tatrach (fot. „Tatry” 1\/2013)<\/em><\/p>\n<\/em>Pierwsze wzmianki o lawinach w Tatrach mo\u017cna znale\u017a\u0107 w \u017ar\u00f3d\u0142ach z drugiej po\u0142owy XIX wieku \u2013 chocia\u017cby w prowadzonej przez ks. J\u00f3zefa Stolarczyka \u201eKronice parafii zakopia\u0144skiej\u201d. Cz\u0119sto zawieraj\u0105 one jednak nawet dok\u0142adniejszej lokalizacji lawiny, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o innych jej detalach. Precyzyjniejsze, cho\u0107 wci\u0105\u017c tylko wyrywkowe, informacje pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero na pocz\u0105tku XX wieku \u2013 m.in. w tekstach Mariusza Zaruskiego i Mieczys\u0142awa Kar\u0142owicza.<\/p>\n Regularne i fachowe opisy sytuacji lawinowych przynosi dopiero \u201eKsi\u0119ga wypraw ratunkowych\u201d Tatrza\u0144skiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego \u2013 cho\u0107 i te informacje tycz\u0105 wy\u0142\u0105cznie lawin skutkuj\u0105cych wypadkami. I dobrze, bo sta\u0142e obserwacje schodzenia lawin maj\u0105 kluczowe znaczenie przy wyznaczaniu obszar\u00f3w zagro\u017conych i s\u0105 podstawowym elementem umo\u017cliwiaj\u0105cym bie\u017c\u0105c\u0105 weryfikacj\u0119 prognoz stopnia zagro\u017cenia lawinowego. R\u00f3wnocze\u015bnie przekazanie poprawnej informacji o zaobserwowanej lawinie wymaga wiedzy nie tylko z zakresu \u201e\u015bniegowo-lawinowego\u201d, ale te\u017c z zagadnie\u0144 terenoznawstwa, morfologii terenu oraz doskona\u0142ej znajomo\u015bci obserwowanego obszaru. Dlatego ju\u017c w latach 50. Naukowcy z IMGW \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z Tatrza\u0144skim Parkiem Narodowym \u2013 informacje od pracownik\u00f3w terenowych TPN stanowi\u0105 spory procent analizowanych przez nich danych. W coraz wi\u0119kszym stopniu wykorzystuje si\u0119 te\u017c mo\u017cliwo\u015bci stwarzane przez nowe technologie \u2013 aparaty cyfrowe do dokumentacji fotograficznej czy odbiorniki GPS do lokalizacji tor\u00f3w lawinowych w celu ich p\u00f3\u017aniejszego naniesienia na mapy cyfrowe.<\/p>\n Od 2005 roku obserwatorzy IMGW odnotowali w sumie 423 lawiny \u2013 najwi\u0119cej (90) w sezonie 2005\/2006, najmniej (34) w sezonie 2007\/2008. Naturalnie nie jest mo\u017cliwe uwzgl\u0119dnienie wszystkich lawin schodz\u0105cych w Tatrach \u2013 najwi\u0119cej danych pochodzi z obszar\u00f3w stosunkowo cz\u0119sto odwiedzanych (chocia\u017cby przez patrole TPN), a znaczenie ma chocia\u017cby stopie\u0144 trudno\u015bci w dotarciu zim\u0105 w niekt\u00f3re miejsca. Dlatego w obserwacjach dominuj\u0105 lawiny z rejonu dolin Suchej Wody (41 proc.), Rybiego Potoku (21 proc.) i Bystrej (12 proc.), a niedoszacowane s\u0105 zapewne doliny Chocho\u0142owska (9 proc.) i Ko\u015bcieliska (6 proc.).<\/p>\n Pod wzgl\u0119dem ilo\u015bci lawin zdecydowanie dominuj\u0105 marzec i kwiecie\u0144, na kt\u00f3re przypada po ok. 33 proc. wszystkich zaobserwowanych lawin, mniej ich wyst\u0119puje w lutym (16 proc.) i styczniu (9 proc.), w pozosta\u0142ych miesi\u0105cach lawiny zdarzaj\u0105 si\u0119 sporadycznie.<\/p>\n Pod wzgl\u0119dem rodzaju przoduj\u0105 lawiny deskowe (79 proc.), znacznie mniej jest lawin gruntowych (18 proc.) i, co ciekawe, znikoma jest liczba zaobserwowanych lawin py\u0142owych (3 proc.).<\/p>\n
\nPrawdziwym prze\u0142omem staje si\u0119 zapocz\u0105tkowanie pod koniec lat 50. XX wieku sta\u0142ego monitoringu lawin \u2013 prowadzili go pracownicy Stacji Bada\u0144 Niwalnych IMGW na Hali G\u0105sienicowej (Kazimierz Chomicz, Maria K\u0142apowa). Inicjatywa ta zosta\u0142a jednak pod koniec lat 70\u2026 zaniechana. Badania lawin w polskich Tatrach zosta\u0142y wznowione dopiero po prawie trzydziestu latach, bo w 2005 r. i od tego czasu s\u0105 prowadzone przez Sekcj\u0119 Niwologii krakowskiego IMGW.<\/p>\n