{"id":2212,"date":"2013-10-21T06:37:26","date_gmt":"2013-10-21T04:37:26","guid":{"rendered":"http:\/\/narty.blog.polityka.pl\/?p=2212"},"modified":"2013-10-20T20:59:53","modified_gmt":"2013-10-20T18:59:53","slug":"muzeum-pierwszego-orczyka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/2013\/10\/21\/muzeum-pierwszego-orczyka\/","title":{"rendered":"Muzeum pierwszego orczyka"},"content":{"rendered":"

Mia\u0142 300 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. Pracowa\u0142 na stoku o 60 metrach r\u00f3\u017cnicy poziom\u00f3w. Przez godzin\u0119 m\u00f3g\u0142 wci\u0105gn\u0105\u0107 na g\u00f3r\u0119 350 os\u00f3b, bo jego pr\u0119dko\u015b\u0107 nie przekracza\u0142a 2,2 m\/s. By\u0142 podobno pierwszym wyci\u0105giem orczykowym na \u015bwiecie, a uruchomiono go 24 grudnia w 1934 roku zboczach Bolgen w pobli\u017cu Davos. Teraz po\u015bwi\u0119cono mu tam muzeum.<\/p>\n

\"\"<\/a> Muzeum sport\u00f3w zimowych w Davos<\/em><\/p>\n

Matk\u0105 wynalazku by\u0142a potrzeba: instruktorzy szko\u0142y narciarskiej w Davos policzyli, \u017ce ich uczniowie na godzin\u0119 wykupionej lekcji na nauk\u0119 zjazdu mog\u0105 po\u015bwi\u0119ca\u0107 ledwie sze\u015b\u0107 minut \u2013 pozosta\u0142y czas zajmuje im bowiem podchodzenie pod g\u00f3r\u0119. Szcz\u0119\u015bliwie problemem zaj\u0105\u0142 si\u0119 pasjonat nart z Zurichu, a in\u017cynier z wykszta\u0142cenia, Ernst Gustav Constam. Postanowi\u0142 spr\u00f3bowa\u0107, czy nie da\u0142oby si\u0119 wci\u0105ga\u0107 narciarzy za pomoc\u0105 liny, swobodnie wisz\u0105cej na podporach i zaopatrzonej w uchwyty w kszta\u0142cie litery J. W 1930 roku zarejestrowa\u0142 sw\u00f3j pomys\u0142 w urz\u0119dzie patentowym, a stosown\u0105 instalacj\u0119 wykona\u0142 przy pomocy hotelarza i rolnika z Davos, Leonarda Lieni Foppa, kt\u00f3ry wykorzysta\u0142 do niej liny u\u017cywane w swoim gospodarstwie.<\/p>\n

Ich wyci\u0105g dzia\u0142a\u0142 prawie p\u00f3\u0142 wieku, bo a\u017c do 1971 roku. Orygina\u0142 przechowywany jest w Lucernie.<\/p>\n

\"\"<\/a> Pierwszy orczyk w Davos (a by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce na \u015bwiecie) – zdj\u0119cie z 1934 r.<\/em><\/p>\n

W samym Davos natomiast, tu\u017c przy g\u0142\u00f3wnej promenadzie, otwarto muzeum po\u015bwi\u0119cone nie tylko pierwszemu orczykowi, ale i historii sport\u00f3w zimowych.<\/p>\n

Mo\u017cna tam obejrze\u0107 fascynuj\u0105ce filmy dokumentalne z pocz\u0105tk\u00f3w minionego wieku, pokazuj\u0105ce prac\u0119 i popisy lokalnych instruktor\u00f3w (m.in. freestyle\u2019 owe, jak by\u015bmy dzi\u015b powiedzieli, skoki i tricki) oraz rejestracje zawod\u00f3w alpejskich z tamtych czas\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W\u015br\u00f3d eksponat\u00f3w jest podr\u0119cznik narciarstwa Mathiasa Zdarsky\u2019ego z 1896 roku oraz narty dr Carla Spenglera, lekarza bakteriologa, kt\u00f3rego ojciec uchodzi za odkrywc\u0119 leczniczych w\u0142a\u015bciwo\u015bci klimatu Davos, a on sam \u2013 za pierwszego tutejszego narciarza (do\u015b\u0107 wspomnie\u0107, \u017ce narty te maj\u0105 285 cm d\u0142ugo\u015bci, a \u017ce dr Spengler u\u017cywa\u0142 ich do poruszania si\u0119 podczas polowa\u0144, wi\u0119c jedna z nich ma na dziobie stalowe ostrze, by mog\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 do obrony w razie ataku dzikiej zwierzyny).<\/p>\n

Jest w muzeum kolekcja wi\u0105za\u0144 i kijk\u00f3w z pocz\u0105tk\u00f3w XX wieku oraz gigantyczny zbi\u00f3r nart, pokazuj\u0105cy ich ewolucj\u0119 w ca\u0142ej historii tej dyscypliny (m.in. narty dla dzieci z 1939 roku). S\u0105 stroje zak\u0142adane na narty przed niemal stu latami. Magnesem dla zwiedzaj\u0105cych mo\u017ce by\u0107 te\u017c sprz\u0119t u\u017cywany przez s\u0142ynnych alpejczyk\u00f3w (cho\u0107by wi\u0105zania Salomon 747 Paula Accoli) oraz trofea niekt\u00f3rych z nich. S\u0105 wreszcie zabytkowe sanki, bobsleje, \u0142y\u017cwy (z 1800 roku!) i deski snowboardowe (z 1983 roku). Oraz\u2026 prototyp ratraka w postaci pierwszego w Davos urz\u0105dzenia (rodzaj drewnianego walca) do r\u00f3wnania stoku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mia\u0142 300 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci. Pracowa\u0142 na stoku o 60 metrach r\u00f3\u017cnicy poziom\u00f3w. Przez godzin\u0119 m\u00f3g\u0142 wci\u0105gn\u0105\u0107 na g\u00f3r\u0119 350 os\u00f3b, bo jego pr\u0119dko\u015b\u0107 nie przekracza\u0142a 2,2 m\/s. By\u0142 podobno pierwszym wyci\u0105giem orczykowym na \u015bwiecie, a uruchomiono go 24 grudnia w 1934 roku zboczach Bolgen w pobli\u017cu Davos. Teraz po\u015bwi\u0119cono mu tam muzeum. Muzeum sport\u00f3w zimowych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2212"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2212"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2212\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2215,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2212\/revisions\/2215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}