{"id":306,"date":"2010-07-01T08:21:53","date_gmt":"2010-07-01T06:21:53","guid":{"rendered":"http:\/\/narty.blog.polityka.pl\/?p=306"},"modified":"2010-07-01T08:40:46","modified_gmt":"2010-07-01T06:40:46","slug":"gorale-wedle-tischnera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/2010\/07\/01\/gorale-wedle-tischnera\/","title":{"rendered":"G\u00f3rale wedle Tischnera"},"content":{"rendered":"

<\/a><\/a><\/a>Przez kilka dni w \u0141opusznej\u00a0 k. Nowego Targu odbywa\u0142 si\u0119 Festiwal Tischnerowski, maj\u0105cy upami\u0119tni\u0107 10. rocznic\u0119 \u015bmierci Wielebnego \u2013 jak przyjaciele nazywali ks. prof. J\u00f3zefa Tischnera. Mia\u0142em zaszczyt zna\u0107 Ksi\u0119dza Profesora z pracy w dawnym „Tygodniku Powszechnym”. Musia\u0142em wi\u0119c pojecha\u0107\u00a0teraz do \u0141opusznej\u00a0(zreszt\u0105 grupa jego znajomych spotyka si\u0119 tam od dawna co roku w ramach Wypomink\u00f3w Tischnerowskich).<\/p>\n

Mo\u017cna o nim pisa\u0107 tomy. Jako o cenionym w \u015bwiecie filozofie i teologu oraz \u017cywo dyskutowanym w Polsce publicy\u015bcie, wnikliwie analizuj\u0105cym narodowe zalety i przywary, rodzime k\u0142opoty z wolno\u015bci\u0105, trapi\u0105c\u0105 wielu mentalno\u015b\u0107 homo sovieticus czy manowce, na jakie trafi\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 ze swoimi proboszczami i biskupami. Jako o uwielbianym duszpasterzu i kaznodziei, kt\u00f3rego j\u0119zyk trafia\u0142 zar\u00f3wno do student\u00f3w i inteligencji, jak do g\u00f3rali i robotnik\u00f3w (by\u0142 wszak Tischner przecie\u017c kapelanem Solidarno\u015bci \u2013 tej dawnej, z czas\u00f3w po Sierpniu\u2018 80 i z epoki stanu wojennego). Jako wreszcie w\u0142a\u015bnie o g\u00f3ralu, z kt\u00f3rego mieszka\u0144cy Podhala byli dumni i kt\u00f3rego kochali.<\/p>\n

Wspominano wi\u0119c i w \u0141opusznej Tischnera. Mo\u017cna by\u0142o przypomnie\u0107 sobie jego kazania (m.in. podczas mszy na polanie pod Turbaczem, gdzie Tischner za PRL odprawia\u0142 s\u0142ynne nabo\u017ce\u0144stwa za Ojczyzn\u0119, odtworzono pi\u0119kn\u0105 refleksj\u0119 o sile i naturze mi\u0142o\u015bci mi\u0119dzy ch\u0142opakiem i dziewczyn\u0105, a ilustracj\u0105 by\u0142y wykonywane na \u017cywo g\u00f3ralskie przy\u015bpiewki).<\/p>\n

\"\"<\/a>\u00a0Msza na Turbaczu (fot. Piotr Uss W\u0105sowicz)<\/em><\/p>\n

Mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107 filmy z jego udzia\u0142em. Mo\u017cna by\u0142o r\u00f3wnie\u017c pos\u0142ucha\u0107 muzyki, kt\u00f3r\u0105 kocha\u0142 \u2013 tej z okolic \u0141opusznej, ale te\u017c ze Spisza i Orawy (sk\u0105din\u0105d r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno brzmieniem, jak tematami tekst\u00f3w). Posmakowa\u0107 moskoli, oscypk\u00f3w i bryndzy (a to najlepszy na nie czas, bo owce pas\u0105 si\u0119 swobodnie na halach). Albo po prostu pochodzi\u0107 po jego g\u00f3rach, wspinaj\u0105c si\u0119 chocia\u017cby \u2013 co wa\u017cne: w towarzystwie miejscowych przewodnik\u00f3w \u2013 nie tak dawno wytyczonym \u201eszlakiem partyzanckim\u201d na Turbacz w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>\u00a0Koncert „G\u00f3rale ksi\u0119dzu Tischnerowi” (fot. Piotr Uss W\u0105sowicz)<\/em><\/p>\n

Mo\u017cna by\u0142o wreszcie pogada\u0107 o g\u00f3rach, g\u00f3ralach i g\u00f3ralszczy\u017anie \u2013 oraz o przysz\u0142o\u015bci Podhala. Okazuje si\u0119, na przyk\u0142ad, \u017ce najwi\u0119ksi mi\u0142o\u015bnicy tego regionu rozmaicie postrzegali jego mieszka\u0144c\u00f3w. W\u0142adys\u0142aw Przerwa Tetmajer mia\u0142 zupe\u0142nie inny wizerunek g\u00f3rala (nie bez powodu wielu g\u00f3rali oskar\u017ca\u0142o go niegdy\u015b\u00a0 o naigrawanie si\u0119 z g\u00f3ralszczyzny)\u00a0 ni\u017c Seweryn Goszczy\u0144ski (kt\u00f3ry, jak podkre\u015bli\u0142a prof. Anna Mlekodaj z Nowego Targu \u201emy\u015bla\u0142 o g\u00f3ralach dobrze, ale naiwnie”) czy ks. Tischner w\u0142a\u015bnie.<\/p>\n

Tischner podziwia\u0142 mianowicie g\u00f3ralsk\u0105 otwarto\u015b\u0107 i szczero\u015b\u0107 uczu\u0107, cho\u0107 zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 \u2013 i dawa\u0142 temu wyraz w swoich kazaniach \u2013 \u017ce g\u00f3rale nie maj\u0105 wcale mniej wad ni\u017c inni ludzie. A istot\u0105 g\u00f3ralskiej duszy jest rozdarcie mi\u0119dzy specyficzn\u0105 pobo\u017cno\u015bci\u0105, a sk\u0142onno\u015bci\u0105 do prowokowania sytuacji niebezpiecznych i niespotykanym umi\u0142owaniem wolno\u015bci (nie przez przypadek \u201eNuta o \u015alebodzie\u201d by\u0142a bodaj najcz\u0119\u015bciej \u015bpiewan\u0105 podczas Festiwalu pie\u015bni\u0105).<\/p>\n

Za to odpowied\u017a na pytanie o przysz\u0142o\u015b\u0107 Podhala zabrzmia\u0142a mocno pesymistycznie: region potwornie szybko ulega komercjalizacji, jest wr\u0119cz traktowany i sprzedawany jako produkt. Antoni Kroh, zwi\u0105zany z Tatrami pisarz i etnograf, ubolewa\u0142, \u017ce nowe domy na Podhalu s\u0105 utrzymane w stylu \u201eburdelowo-maureta\u0144skim\u201d i prorokowa\u0142, \u017ce w zwi\u0105zku z tak\u0105 estetyk\u0105 nied\u0142ugo nikt na Podhale nie b\u0119dzie ju\u017c przyje\u017cd\u017ca\u0142. Ale to opini\u0119, \u017ce \u201eg\u00f3ral zawsze sobie poradzi\u201d przyj\u0119to najgor\u0119tszymi brawami.<\/p>\n

Niestety, nie dowiemy si\u0119, co by dzi\u015b o swojej Ojczy\u017anie \u2013 Podhalu i Polsce \u2013 powiedzia\u0142 ks. Tischner. W ka\u017cdym razie has\u0142o festiwalu nie bez powodu brzmia\u0142o „Chc\u0119 wam doda\u0107 ducha”.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przez kilka dni w \u0141opusznej\u00a0 k. Nowego Targu odbywa\u0142 si\u0119 Festiwal Tischnerowski, maj\u0105cy upami\u0119tni\u0107 10. rocznic\u0119 \u015bmierci Wielebnego \u2013 jak przyjaciele nazywali ks. prof. J\u00f3zefa Tischnera. Mia\u0142em zaszczyt zna\u0107 Ksi\u0119dza Profesora z pracy w dawnym „Tygodniku Powszechnym”. Musia\u0142em wi\u0119c pojecha\u0107\u00a0teraz do \u0141opusznej\u00a0(zreszt\u0105 grupa jego znajomych spotyka si\u0119 tam od dawna co roku w ramach Wypomink\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/306"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=306"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/306\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=306"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}