{"id":3842,"date":"2015-12-23T22:16:30","date_gmt":"2015-12-23T21:16:30","guid":{"rendered":"http:\/\/narty.blog.polityka.pl\/?p=3842"},"modified":"2015-12-24T20:38:06","modified_gmt":"2015-12-24T19:38:06","slug":"baqueira-beret-opowiesc-o-sekretnym-zakatku-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/2015\/12\/23\/baqueira-beret-opowiesc-o-sekretnym-zakatku-1\/","title":{"rendered":"Baqueira Beret: opowie\u015b\u0107 o sekretnym zak\u0105tku (1)"},"content":{"rendered":"

Po czterech dniach intensywnych nart w hiszpa\u0144skiej (czy raczej katalo\u0144skiej, a tak naprawd\u0119 ara\u0144skiej) Baqueira Beret na mojej prywatnej li\u015bcie ulubionych o\u015brodk\u00f3w zimowych przyby\u0142o wa\u017cne miejsce.\"P_20151215_111909_PN<\/a>I, co wa\u017cne, jego atutem nie jest tylko to, \u017ce \u2013 w przeciwie\u0144stwie do zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci europejskich stacji wci\u0105\u017c narzekaj\u0105cych na brak warunk\u00f3w \u2013 \u015bniegu by\u0142o tam ca\u0142kiem sporo, a na dodatek mia\u0142 on doskona\u0142\u0105 jako\u015b\u0107.<\/p>\n

Pr\u00f3cz bowiem specyfiki geograficzno-klimatycznej (wspomina\u0142em o niej ju\u017c we wst\u0119pnej relacji<\/a>) Baqueira Beret ma znacznie wi\u0119cej magnes\u00f3w.<\/p>\n

Pierwszym mo\u017ce by\u0107 unikalna historia kurortu \u2013 i to mimo \u017ce d\u0142ugo nie mia\u0142a z nartami nic wsp\u00f3lnego. Oto bowiem po\u0142o\u017cona w samym sercu Pirenej\u00f3w dolina Aran, na kt\u00f3rej ko\u0144cu powsta\u0142 p\u00f3\u0142 wieku temu \u00f3w wychwalany o\u015brodek zimowy, przez wieki by\u0142a praktycznie odci\u0119ta od \u015bwiata. Otaczaj\u0105ce j\u0105 pot\u0119\u017cne masywy g\u00f3rskie stanowi\u0142y naturaln\u0105 barier\u0119 nie tylko przed dyktatem klimatu (uk\u0142ad g\u00f3r jest taki, \u017ce cho\u0107 opady \u015bniegu s\u0105 tu ponadprzeci\u0119tne, to rzadko\u015bci\u0105 s\u0105 cho\u0107by silne wiatry), ale tak\u017ce s\u0105siad\u00f3w. Dawa\u0142y zatem szans\u0119 na w\u0142asn\u0105 histori\u0119, co mieszka\u0144cy doliny sprytnie wykorzystywali (i wykorzystuj\u0105).<\/p>\n

Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce cho\u0107 w \u015bredniowieczu Val d\u2019Aran znajdowa\u0142a si\u0119 w sferze wp\u0142yw\u00f3w a to w\u0142adc\u00f3w arago\u0144skich i katalo\u0144skich, a to francuskich, lecz zawsze zachowywa\u0142a spor\u0105 doz\u0119 niezale\u017cno\u015bci. W 1167 r. dolina sta\u0142a si\u0119 biskupstwem, a w 1313 r. kr\u00f3l Aragonii Jaume II (czyli Jakub Sprawiedliwy) nada\u0142 jej przywilej zwany Querimonia, na mocy kt\u00f3rego sta\u0142a si\u0119 niezale\u017cnym organizacyjnie i administracyjnie \u201etercos\u201d, rz\u0105dzonym przez miejscow\u0105 Rad\u0119 Generaln\u0105. Z czasem dolina wesz\u0142a w sk\u0142ad Korony Arago\u0144skiej, by\u0142a te\u017c kilkakrotnie naje\u017cd\u017cana przez wojska francuskie, ale autonomiczny status straci\u0142a dopiero w 1835 r., kiedy to sama Aragonia dosta\u0142a si\u0119 pod panowanie Hiszpanii.<\/p>\n

O tym, \u017ce Ara\u0144czycy ca\u0142y czas byli wolnymi i dzielnymi lud\u017ami, \u015bwiadczy i to, \u017ce podczas Holocaustu wielu z nich s\u0142u\u017cy\u0142o pomoc\u0105 \u017bydom, pr\u00f3buj\u0105cym przez zielone granice uciec z okupowanej przez nazist\u00f3w Europy. W po\u015bwi\u0119conym dziejom doliny muzeum w Vielha (uroczym miasteczku, b\u0119d\u0105cym stolic\u0105 regionu \u2013 z pi\u0119knym, cz\u0119\u015bciowo jeszcze roma\u0144skim, ko\u015bcio\u0142em \u015bw. Micha\u0142a i licznymi wiekowymi domami) pr\u00f3cz eksponat\u00f3w sprzed stuleci jest te\u017c relacja o historii rodziny polskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3ra uratowa\u0142a si\u0119 przez Zag\u0142ad\u0105 w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki dobrym ludziom z Aran.<\/p>\n

\"Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/a>

Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Micha\u0142a na rynku w Vielha<\/p><\/div>\n

Po upadku re\u017cimu gen. Franco mieszka\u0144cy doliny za\u017c\u0105dali odnowienia autonomii. Niekt\u00f3rzy chcieli nawet utworzy\u0107 w\u0142asn\u0105, niezale\u017cn\u0105 tak\u017ce od Katalonii, struktur\u0119 administracyjn\u0105. W ko\u0144cu stan\u0119\u0142o na formule: autonomia w ramach Katalonii. Historyczne prawa przywr\u00f3ci\u0142 dolinie Statut o autonomii z 1979 r. W roku\u00a01990 parlament katalo\u0144ski doprecyzowa\u0142 zakres niezale\u017cno\u015bci w specjalnej ustawie \u201eo ustroju specjalnym doliny Aran\u201d. Symbolem sta\u0142o si\u0119 przywr\u00f3cenie instytucji Rady Generalnej oraz uznanie j\u0119zyka oksyta\u0144skiego \u2013 a w praktyce u\u017cywanej wci\u0105\u017c jedynie w tej dolinie jego gasko\u0144skiej wariacji \u2013 za urz\u0119dowy. Status ten potwierdzono w tzw. statucie autonomicznym samej Katalonii.<\/p>\n

Dzi\u015b w dziewi\u0119ciu osadach doliny (podobnych do siebie z racji specyficznej tylko dla doliny architektury \u2013 z dach\u00f3wkami w\u0142\u0105cznie!) \u017cyje niespe\u0142na 8 tys. rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w (z czego ponad 5 tys. w Vielha).<\/p>\n

Dla rozwoju doliny du\u017ce znaczenie mia\u0142y jednak r\u00f3wnie\u017c wydarzenia ca\u0142kiem innej natury. Pierwszym by\u0142o wytyczenie w 1924 r. drogi przez prze\u0142\u0119cz Bonaiqua. Cho\u0107 zim\u0105 szlak by\u0142 nieprzejezdny, a i w pozosta\u0142ych porach roku nie by\u0142o go \u0142atwo pokona\u0107, to umo\u017cliwi\u0142 wymian\u0119 handlow\u0105 z Kataloni\u0105. \u0106wier\u0107 wieku p\u00f3\u017aniej, w 1948 r., otwarto tunel The Vielha \u2013 wiod\u0105cy z g\u0142\u00f3wnego miasta doliny w kierunku po\u0142udniowym. I dopiero wtedy tak naprawd\u0119 sko\u0144czy\u0142a si\u0119 izolacja regionu.<\/p>\n

Lecz r\u00f3wnie wielkim prze\u0142omem okaza\u0142o si\u0119 uruchomienie zim\u0105 1964\/5 w osadzie Baquiera (13 km na wsch\u00f3d od Vielha) pierwszego wyci\u0105gu\u00a0narciarskiego i wytyczenie tam pierwszych tras narciarskich. Nap\u0142yw tak specyficznych go\u015bci, jakimi s\u0105 narciarze, okaza\u0142 si\u0119 dla doliny szans\u0105 na rozw\u00f3j nie tylko gospodarczy, ale i wr\u0119cz cywilizacyjny. Zw\u0142aszcza \u017ce gospodarze potrafili \u2013 zgodnie z duchem miejsca i dziad\u00f3w \u2013 tak\u017ce w tym przypadku zachowa\u0107 niezale\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n

Na czym polega\u0142a ta sztuka? \u2013 o tym w nast\u0119pnej opowie\u015bci (i b\u0119dzie ju\u017c wy\u0142\u0105cznie o nartach).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po czterech dniach intensywnych nart w hiszpa\u0144skiej (czy raczej katalo\u0144skiej, a tak naprawd\u0119 ara\u0144skiej) Baqueira Beret na mojej prywatnej li\u015bcie ulubionych o\u015brodk\u00f3w zimowych przyby\u0142o wa\u017cne miejsce.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[147,145,148],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3842"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3842"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3896,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3842\/revisions\/3896"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}