{"id":5019,"date":"2017-10-20T10:49:12","date_gmt":"2017-10-20T08:49:12","guid":{"rendered":"http:\/\/narty.blog.polityka.pl\/?p=5019"},"modified":"2018-01-03T09:23:59","modified_gmt":"2018-01-03T08:23:59","slug":"sekret-szwajcarskich-przewodnikow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/2017\/10\/20\/sekret-szwajcarskich-przewodnikow\/","title":{"rendered":"Sekret szwajcarskich przewodnik\u00f3w"},"content":{"rendered":"

\u2026 a dla mnie jedno z odkry\u0107 minionej zimy: Val d\u2019Anniviers –\u00a0dolina z urozmaiconymi i niezat\u0142oczonymi nawet w sezonie zboczami (o zabytkach architektury rodem z XIV stulecia nie wspominaj\u0105c).
\n
\nNajpierw trzeba dojecha\u0107 do Sion, stolicy kantonu Valais\/Wallis. Jak na Szwajcari\u0119 przysta\u0142o \u2013 najlepiej poci\u0105giem (tak jest zreszt\u0105 i najwygodniej, i najszybciej \u2013 z lotniska w Zurichu podr\u00f3\u017c trwa niespe\u0142na 3 godziny).<\/p>\n

Potem od razu (bo po\u0142\u0105czenia s\u0105 idealnie zgrane) mo\u017cna przesi\u0105\u015b\u0107 si\u0119 do \u017c\u00f3\u0142tego Postbusa. Podr\u00f3\u017c nim trwa jakie\u015b 40 minut \u2013 musi si\u0119 on wszak wspi\u0105\u0107 z 530 m n.p.m. na\u2026 1675 m n.p.m. Po drodze zatem czeka mn\u00f3stwo atrakcji w postaci w\u0105skich na jedno auto mijanek, licznych \u201eagrafek\u201d, tuneli itd. Ale pani kierowca pokonuje je wszystkie z absolutnym spokojem, precyzj\u0105 i pewno\u015bci\u0105.<\/p>\n

I przystanek ko\u0144cowy: na skraju do\u015b\u0107 szerokiej i uderzaj\u0105co pustej ulicy\/alei\/deptaku niewielkiej wioski Zinal. Kilka ledwie sklep\u00f3w, par\u0119 bar\u00f3w\/restauracji i kilkadziesi\u0105t niskich pensjonat\u00f3w oraz prywatnych dom\u00f3w. Na parkingu przed osad\u0105 stoi jeden autokar \u2013 potem oka\u017ce si\u0119, \u017ce przywi\u00f3z\u0142 tu na tzw. bia\u0142\u0105 szko\u0142\u0119 (by\u0142 koniec marca) grup\u0119 dzieciak\u00f3w z g\u0142\u0119bi kraju. Cisza i spok\u00f3j s\u0105 uderzaj\u0105ce, zw\u0142aszcza \u017ce w momencie mojego przyjazdu (a by\u0142o p\u00f3\u017ane popo\u0142udnie) towarzyszy im te\u017c wielki widok zamykaj\u0105cy akurat panoram\u0119 tej nader wysoko po\u0142o\u017conej doliny.\"\"<\/a>Na dodatek po obu stronach\u00a0Val d\u2019Anniviers bielej\u0105 liczne trzy- i czterotysi\u0119czniki. Wida\u0107 te\u017c Matterhorn, jako \u017ce Zermatt le\u017cy ledwie za paroma graniami.<\/p>\n

Atmosfer\u0119 buduje te\u017c miejsce noclegu. Nie ma tu \u017cadnych pi\u0119ciogwiazdkowc\u00f3w z marmurowymi posadzkami i wielkimi spa. Pewnie r\u00f3wnie\u017c dlatego ceny s\u0105 tu nieco ni\u017csze ni\u017c w bardziej znanych kurortach Szwajcarii. W bodaj najwy\u017cej oszacowanym (bo na trzy gwiazdki) hotelu Europe ma\u0142y pokoik mie\u015bci jedynie wygodne \u0142\u00f3\u017cko, prost\u0105 szaf\u0119, stolik z papierem listowym i fotel z \u2013 co zaskakuj\u0105ce \u2013 lamp\u0105 z \u017car\u00f3wk\u0105 o mocy, pozwalaj\u0105cej na wieczorn\u0105 lektur\u0119 (to ju\u017c kompletna rzadko\u015b\u0107 w hotelarskiej bran\u017cy \u2013 wydaje si\u0119 bowiem, \u017ce bezapelacyjnie wygra\u0142a koncepcja, \u017ce go\u015bcie rzadko co\u015b czytaj\u0105, a je\u015bli ju\u017c, to nale\u017cy ich oszcz\u0119dnym \u015bwiat\u0142em do tego zniech\u0119ci\u0107, by szybciej poszli do baru).<\/p>\n

Pewnie tak samo wygl\u0105da\u0142 ten pok\u00f3j jaki\u015b wiek temu (pierwsze pensjonaty dla go\u015bci powsta\u0142y w Zinal pod koniec XIX stulecia)\u2026\"\"<\/a>Wreszcie narty. Val d\u2019Anniviers oferuje do jazdy trzy obszary (i odpowiadaj\u0105ce im stacje zimowe): Chandolin, Vercorin i Zinal\/Grimentz. To w sumie 220 km ratrakowanych tras \u2013 z czego, co nawet w alpejskich stacjach robi wra\u017cenie, a\u017c 15 ma co najmniej 1000 m r\u00f3\u017cnicy poziom\u00f3w. Do tego doliczy\u0107 trzeba 100 ha terenu do zjazd\u00f3w off piste \u2013 a tu przewy\u017cszenia mog\u0105 by\u0107 jeszcze wi\u0119ksze.<\/p>\n

Jako \u017ce mia\u0142em okazj\u0119 zje\u017adzi\u0107 tylko w okolicach Zinal\/Grimentz, do nich si\u0119 ogranicz\u0119 \u2013 zw\u0142aszcza \u017ce wedle miejscowych to najciekawsze miejsca.<\/p>\n

Z Zinal kolejk\u0105 kabinow\u0105 dociera si\u0119 najpierw na spory p\u0142askowy\u017c u st\u00f3p niemal\u017ce trzytysi\u0119cznego (2896 m n.p.m.) Corne de Sorebois. Je\u017adzi si\u0119 wi\u0119c po pi\u0119knie nas\u0142onecznionym plateau i to na zacnym poziomie – powy\u017cej 2040 m n.p.m. Jest tu multum g\u0142\u00f3wnie czerwonych, ale stosownie szerokich i wykluczaj\u0105cych niespodzianki tras.\"\"<\/a>Co istotne: nie ma mowy o t\u0142oku. Nawet wspomniane szkolne klasy, ucz\u0105ce si\u0119 tu nart, nie stanowi\u0105 problemu. Niekt\u00f3rzy mog\u0105 marudzi\u0107, \u017ce na najwy\u017csze partie prowadz\u0105 orczyki. Rzecz w tym, \u017ce tego typu wyci\u0105gi mog\u0105 kursowa\u0107 tak\u017ce podczas porywistego wiatru \u2013 takiego, kt\u00f3ry unieruchamia wygodniejsze krzes\u0142a czy gondole. Co\u015b za co\u015b.<\/p>\n

Jest te\u017c wiele mo\u017cliwo\u015bci jazdy terenowej. Cho\u0107by \u2013 po oko\u0142op\u00f3\u0142godzinnym podej\u015bciu \u2013 spod grani wiod\u0105cej na Grand Cornier (niemal\u017ce czterotysi\u0119cznik, bo licz\u0105cy 3962 m n.p.m.).\"\"<\/a>Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c pokusi\u0107 si\u0119 o wypraw\u0119 na drug\u0105 stron\u0119 grani \u2013 nad sztuczne jezioro Lac de Moiry. Tu tak\u017ce jest mn\u00f3stwo wariant\u00f3w, cho\u0107 trzeba szczeg\u00f3lnie uwa\u017ca\u0107 na lawiny.\"\"<\/a>A nad samym zalewem do wyboru s\u0105 dwa szlaki. Jedni przeje\u017cd\u017caj\u0105 g\u00f3r\u0105 zapory i potem \u0142agodnie opuszczaj\u0105 si\u0119 na zaczynaj\u0105c\u0105 pod ni\u0105 ski route w kierunku rejonu Grimentz. Jest i inna mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u2013 i to j\u0105 wybra\u0142 akurat nasz przewodnik\u2026 Ot\u00f3\u017c mo\u017cna pr\u00f3bowa\u0107 zjecha\u0107, a raczej \u2013 zwa\u017cywszy na stromizn\u0119 i znikom\u0105 szeroko\u015b\u0107 \u2013 zsun\u0105\u0107 si\u0119 przesmykiem tu\u017c pod betonowym czo\u0142em tamy wprost do jej st\u00f3p. Powiem tylko, \u017ce i u g\u00f3ry, na pocz\u0105tku operacji, i w jej trakcie, a wreszcie na dole, gdy spogl\u0105da si\u0119 na w\u0142a\u015bnie pokonany odcinek, po plecach z emocji sp\u0142ywa pot.<\/p>\n

Wcze\u015bniej trzeba na dodatek sprawdzi\u0107, czy tafla lodu pod zapor\u0105 ma stosown\u0105 grubo\u015b\u0107. Oto bowiem po jednym wyczynie trzeba zdoby\u0107 si\u0119 na drugi i pokona\u0107 odcinek szlaku wiod\u0105cy po zamarzni\u0119tej (oby) rzece, kt\u00f3ra odprowadza wod\u0119 z Lac de Moiry.<\/p>\n

Gdy i to si\u0119 uda, wystarczy przedosta\u0107 si\u0119 do\u015b\u0107 w\u0105skim momentami \u2013 znowu: uwaga na lawiny \u2013 kilkukilometrowym w\u0105wozem, prowadz\u0105cym na kraniec Grimentz.<\/p>\n

Ta miejscowo\u015b\u0107 godna jest specjalnej uwagi. Jak opowiada Benoit Caloz z biura promocji Sierre-Anniviers, najstarsze i zachowane do dzi\u015b chaty pochodz\u0105 z XIV w. Wtedy mieszka\u0142o tu ledwie kilka rodzin. Zajmowa\u0142y si\u0119 pasterstwem i\u2026 bieda a\u017c piszcza\u0142a. Dopiero z czasem domostwa (kt\u00f3re pr\u00f3cz izb mie\u015bci\u0142y obory dla zwierz\u0105t) zacz\u0119\u0142y si\u0119 rozrasta\u0107. Zmieniano tak\u017ce techniki ciesielskie \u2013 ot cho\u0107by do obr\u00f3bki drewnianych bali na kolejne kondygnacje chat zacz\u0119to pr\u00f3cz siekier u\u017cywa\u0107 pi\u0142, nap\u0119dzanych wod\u0105 ze strumienia p\u0142yn\u0105cego przez przysi\u00f3\u0142ek. Post\u0119p technologiczny wida\u0107 zreszt\u0105, gdy uwa\u017cniej przypatrze\u0107 si\u0119 \u015bcianom dom\u00f3w. R\u00f3wnocze\u015bnie osada ca\u0142y czas zmaga\u0142a si\u0119 z \u017cywio\u0142ami w postaci schodz\u0105cych z okolicznych stok\u00f3w lawin. Zim\u0105 \u015bnie\u017cnych, a w innych porach roku \u2013 b\u0142otnych.<\/p>\n

Groz\u0119 nie\u015bli ponadto napadaj\u0105ce j\u0105 hordy rabusi\u00f3w \u2013 sk\u0105din\u0105d wa\u017cnym elementem ka\u017cdego ze starych dom\u00f3w s\u0105 otwory strzelnicze, s\u0142u\u017c\u0105ce mieszka\u0144com do obrony. Ale te\u017c wioski akurat nigdy nie dotkn\u0119\u0142a plaga po\u017caru \u2013 w przeciwie\u0144stwie do wszystkich s\u0105siednich osad. Dlatego mieszka\u0144cy Grimentz uznali, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 trapi\u0105cych ich nieszcz\u0119\u015b\u0107 s\u0105\u2026 g\u00f3ry, a przede wszystkim \u017cyj\u0105cych gdzie\u015b w nich Diabe\u0142. Tradycj\u0105 sta\u0142y si\u0119 wi\u0119c codzienne mod\u0142y o opiek\u0119 w\u0142a\u015bnie przed z\u0142ymi g\u00f3rami. Przy ko\u015bciele stan\u0105\u0142 za\u015b gigantyczny, wysoki na 25 m krzy\u017c wykonany z jednego pnia drzewa. To on ma chroni\u0107 okolic\u0119 przed wszelkimi nieszcz\u0119\u015bciami \u2013 zatem w miasteczku (bo z czasem Grimentz si\u0119 rozros\u0142o) nie mo\u017ce zosta\u0107 zbudowana jakakolwiek wy\u017csza ode\u0144 konstrukcja.<\/p>\n

Charakterystyczne r\u00f3wnie\u017c, \u017ce mieszka\u0144cy nie przerabiaj\u0105 swoich starych domostw na apartamenty dla go\u015bci \u2013 co na przyk\u0142ad w Zermatt jest powszechn\u0105 praktyk\u0105 (i \u015bwietnym sposobem na zarobek). Narciarze i tury\u015bci musz\u0105 zatem nocowa\u0107 tu\u017c poza najstarsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 stacji \u2013 co te\u017c korzystnie wp\u0142ywa na jej atmosfer\u0119.<\/p>\n

Narciarsko na o\u015brodek sk\u0142ada si\u0119 jeszcze wi\u0119cej ni\u017c w Zinal tras, te\u017c jednak wytyczonych w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci na odkrytych stokach. Nartostrady s\u0105 nie tylko urozmaicone pod wzgl\u0119dem ukszta\u0142towania terenu, ale maj\u0105 wszelkie mo\u017cliwe ekspozycje, co pozwala wybiera\u0107 najlepsze \u015bniegi w zale\u017cno\u015bci od pory dnia.<\/p>\n

Nie bez powodu wreszcie zar\u00f3wno do Zinal, jak i do Grimentz ch\u0119tnie przywo\u017c\u0105 swoich klient\u00f3w \u2013 zw\u0142aszcza w szczycie zimy \u2013 przewodnicy ze s\u0142ynnych, s\u0105siednich Czterech Dolin. O ile bowiem w Verbier, Nendaz czy Veysonnaz trasy (a i tereny poza nimi) bywaj\u0105 mocno zat\u0142oczone, o tyle w Val d\u2019Anniviers jest zwykle pusto. Off piste t\u0142oku nie ma nawet w tzw. wysokim sezonie \u2013 przewodnicy ukuli nawet p\u00f3\u0142\u017cartobliwe powiedzenie, \u017ce jest tu du\u017co miejsca na linie, lecz ma\u0142o rider\u00f3w.<\/p>\n

Wa\u017cnym etapem w rozwoju obu miejscowo\u015bci sta\u0142o si\u0119 wybudowanie przed czterema laty kolejki kabinowej, pozwalaj\u0105cej szybko si\u0119 mi\u0119dzy nimi przemie\u015bci\u0107. Do tej pory z Grimentz do Zinal mo\u017cna by\u0142o si\u0119 dosta\u0107 tylko skibusami. W przeciwnym kierunku (z Zinal do Grimentz) prowadzi wprawdzie r\u00f3wnie\u017c nartostrada, tyle \u017ce jest na tyle wymagaj\u0105ca, \u017ce oznaczono j\u0105 kolorem czarnym. Z kolei na opisany zjazd off piste tym bardziej nie wszyscy mog\u0105 sobie pozwoli\u0107. Teraz dzi\u0119ki kolejce podr\u00f3\u017c mi\u0119dzy obu obszarami trwa niespe\u0142na 15 minut.\"\"<\/a>Znamienne sk\u0105din\u0105d, \u017ce mimo uruchomienie kolejki komunikacji skibusowej bynajmniej nie zlikwidowano \u2013 przydaje si\u0119 ona zreszt\u0105 nie tylko w wypadku silnego wiatru, ale te\u017c stanowi wygodn\u0105 alternatyw\u0119 zw\u0142aszcza pod koniec dnia, gdy zaczyna zmierzcha\u0107.<\/p>\n

PS Zupe\u0142nie ju\u017c unikaln\u0105 atrakcj\u0105 Grimentz ma by\u0107 lokalne \u201ewino lodowcowe\u201d. Jego specyfika polega na metodzie starzenia: d\u0119bowych beczek, w kt\u00f3rych le\u017cakuje trunek, nigdy si\u0119 tam do ko\u0144ca nie opr\u00f3\u017cnia, a za to po ka\u017cdych zbiorach kolejne porcje m\u0142odego wina s\u0105 dolewane w stosownych proporcjach do tych z lat poprzednich. W efekcie szacuje si\u0119, \u017ce w winie lodowcowym znajduj\u0105 si\u0119 krople maj\u0105ce nawet ponad 125 lat! Mo\u017cna go jednak kosztowa\u0107 tylko tam, gdzie powstaje, czyli w winiarniach samego Grimentz. Spr\u00f3bowa\u0142em \u2013 i to z r\u00f3\u017cnych pod wzgl\u0119dem sta\u017cu przechowywania i proporcji mi\u0119dzy \u201estarym\u201d a \u201em\u0142odym\u201d winem beczek. Ale w tym wypadku sza\u0142u, niestety, nie by\u0142o.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2026 a dla mnie jedno z odkry\u0107 minionej zimy: Val d\u2019Anniviers –\u00a0dolina z urozmaiconymi i niezat\u0142oczonymi nawet w sezonie zboczami (o zabytkach architektury rodem z XIV stulecia nie wspominaj\u0105c).<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[34,197,198],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5019"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5019"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5019\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5179,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5019\/revisions\/5179"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}