{"id":7149,"date":"2023-03-19T17:17:08","date_gmt":"2023-03-19T16:17:08","guid":{"rendered":"http:\/\/narty.blog.polityka.pl\/?p=7149"},"modified":"2023-03-19T18:30:30","modified_gmt":"2023-03-19T17:30:30","slug":"na-chopoku-jest-firn-i-wracaja-legendy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/2023\/03\/19\/na-chopoku-jest-firn-i-wracaja-legendy\/","title":{"rendered":"Na Chopoku jest firn! I wracaj\u0105 legendy!"},"content":{"rendered":"\n

W\u0142a\u015bnie znalaz\u0142em na Chopoku pi\u0119kne po\u0142acie firnu! \u015anieg-marzenie narciarza zalega\u0142 na po\u0142udniowych zboczach w rejonie zwanym Zadn\u00e9 Dere\u0161e, do kt\u00f3rego od tego sezonu \u0142atwo dotrze\u0107 mo\u017ce ka\u017cdy.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

By\u0142o tak: na po\u0142udniowych stokach Chopoka (Chopok Juh) je\u017adzi\u0142em jakie\u015b \u0107wier\u0107 wieku temu, a i to bodaj ledwie dwa razy, cho\u0107 na prze\u0142omie lat 80. i 90. ubieg\u0142ego wieku by\u0142a to moja ulubiona narciarska g\u00f3ra. Pow\u00f3d by\u0142 prosty: zwykle kwaterowa\u0142em w Jasnej, po jej p\u00f3\u0142nocnej stronie (Chopok Sever). <\/p>\n\n\n\n

Owszem, od lat 50. XX wieku na szczyt dociera\u0142a stamt\u0105d\nkolejka krzese\u0142kowa o oryginalnej konstrukcji patentu szwajcarskiej firmy Von Roll\nSeilbahnen. Ewenementem by\u0142o to, \u017ce krzese\u0142ka ustawione by\u0142y bokiem do kierunku\njazdy. A to dlatego, \u017ce wpinano je do liny no\u015bnej i wprowadzano w ruch dopiero\npo tym, jak pasa\u017cerowie zaj\u0119li swoje miejsca i zostali zabezpieczeni przez pracownika\nkolei barierk\u0105 ochronn\u0105. Chodzi\u0142o o to, by zw\u0142aszcza ludziom starszym i\ndzieciom zapewni\u0107 maksimum komfortu w czasie korzystania z wyci\u0105gu \u2013 dzi\u0119ki precyzyjnemu\nmechanizmowi roz\u0142\u0105czania krzese\u0142ka i liny wsiadanie oraz wysiadanie nie\nodbywa\u0142o si\u0119 w stresuj\u0105cej niekt\u00f3rych sytuacji przesuwaj\u0105cego si\u0119 siedziska. Nad\nka\u017cdym z dwuosobowych krzese\u0142ek umieszczony by\u0142 te\u017c daszek, os\u0142aniaj\u0105cy pasa\u017cer\u00f3w\nprzed padaj\u0105cym \u015bniegiem. Przepustowo\u015b\u0107 kolejki si\u0119ga\u0142a 220 os\u00f3b\/godzin\u0119, a\npr\u0119dko\u015b\u0107 jazdy wynosi\u0142a 2,5 m\/s. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Krzese\u0142ko pierwszej kolejki na Chopok<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po p\u00f3\u0142nocnej stronie szczytu (2004 m n.p.m.) kolej kursowa\u0142a\nna odcinkach: Jasn\u00e1-Lukov\u00e1-Chopok, a po\npo\u0142udniowej: Srdie\u010dko-Kosodrevina-Chopok.\nKonstrukcja krzese\u0142ek powodowa\u0142a jednak, \u017ce du\u017cym problemem okazywa\u0142y si\u0119 zdarzaj\u0105ce\nsi\u0119 zw\u0142aszcza zim\u0105 silne wiatry. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce zim\u0105 g\u00f3rne odcinki\nkolei \u2013 maj\u0105ce dowozi\u0107 ch\u0119tnych na sam szczyt \u2013 cz\u0119sto musia\u0142y by\u0107 zamykane.\nCho\u0107 bywa\u0142em wtedy na Chopoku kilkana\u015bcie razy w ka\u017cdym sezonie, uda\u0142o mi si\u0119 wyjecha\u0107\nna\u0144\u2026 raz. <\/p>\n\n\n\n

W ko\u0144cu w 1998 ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa i zu\u017cycia\ntechnologicznego kolejka zosta\u0142a zdemontowana. W\u00f3wczas, chc\u0105c dosta\u0107 si\u0119 na\npo\u0142udniowe stoki, trzeba by\u0142o wej\u015b\u0107 najpierw na szczyt piechot\u0105 b\u0105d\u017a na\nskiturach z poziomu Lukov\u00e1\n(na kt\u00f3ry dochodzi\u0142y z Jasnej dwa wyci\u0105gi krzese\u0142kowe). Kiedy\u015b i na tak\u0105 wypraw\u0119\nsi\u0119 zdecydowa\u0142em, lecz zwykle pozostawa\u0142em ju\u017c na p\u00f3\u0142nocnych zboczach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Podej\u015bcie na szczyt Chopoka od strony p\u00f3\u0142nocnej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Szcz\u0119\u015bliwie w sezonie 2012\/2013 z zasadn\u0105 celebr\u0105 uruchomiona\nzosta\u0142a kolej gondolowa z poziomu Priehyby (1348 m n.p.m.) na szczyt \u2013 co oznacza\u0142o przywr\u00f3cenie\nlegendarnego po\u0142\u0105czenia obu obszar\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Legendarnego, bo historia tego pomys\u0142u si\u0119ga roku\n1936. Jego autorem by\u0142 Alojz Lutonsky, Czech z pochodzenia, kt\u00f3ry jednak z\nmi\u0142o\u015bci do Tatr przeni\u00f3s\u0142 si\u0119\nz rodzinnych Moraw do Liptowskiego Mikulasza. Zacz\u0105\u0142 bada\u0107 i udost\u0119pnia\u0107\njaskinie Doliny Demianowskiej, wytyczaniem szlak\u00f3w turystycznych,\newidencjonowaniem wypadk\u00f3w w Tatrach i tworzeniem g\u00f3rskich s\u0142u\u017cb ratunkowych\n(sam bra\u0142 udzia\u0142 w wielu ich akcjach). Budowa\u0142 kolejk\u0119 na \u0141omnic\u0119, odpowiada\u0142\nza organizacje Mistrzostw \u015awiata FIS w roku 1935, redagowa\u0142 czasopismo \u201eKrasy\nSlovenska\u201d. Jego wizja by\u0142a zreszt\u0105 jeszcze \u015bmielsza \u2013 zaproponowa\u0142 nie tylko stworzenie\nsieci kolejek przez Chopok, ale poprowadzenie jej z samego Liptowskiego\nMikulasza z przystankami w Dolinie Demianowskiej przy jaskiniach Lodowej i\nWolno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Obecnie 22 kabiny (ka\u017cda zdolna pomie\u015bci\u0107 24 osoby) funitela\nfirmy Doppelmayr zawieszone zosta\u0142y na 2 linach, dzi\u0119ki czemu s\u0105 odporne na\npodmuchy wiatru \u2013 kolej mo\u017ce kursowa\u0107 nawet przy wichurach o pr\u0119dko\u015bci 120\nkm\/ godz., a wi\u0119c tak\u017ce podczas uci\u0105\u017cliwego w Tatrach halnego (wprawdzie\nakurat w miniony wtorek si\u0142a w po\u0142\u0105czeniu  z kierunkiem wichury okaza\u0142y si\u0119 na tyle niesprzyjaj\u0105ce,\n\u017ce trzeba by\u0142o ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa zatrzyma\u0107 niemal wszystkie instalacje\nwyci\u0105gowe na Chopoku, ale by\u0142a to absolutnie wyj\u0105tkowa sytuacja). Znaczenie ma\nte\u017c to, \u017ce gondola mo\u017ce w godzin\u0119 wywie\u015b\u0107 na g\u00f3r\u0119 2480 narciarzy,\nsnowboardzist\u00f3w i turyst\u00f3w, a pokonanie 2130 metr\u00f3w (i 665 m r\u00f3\u017cnicy\npoziom\u00f3w) zajmuje jej ledwie 6,5 min.<\/p>\n\n\n\n

Na dodatek tej zimy nast\u0105pi\u0142a kolejna rewolucyjna zmiana: w Jasnej uruchomiono r\u00f3wnie nowoczesn\u0105 gondol\u0119 z rejonu Biela P\u00fa\u0165 (1117 m n.p.m.) na Priehyb\u0119 w\u0142a\u015bnie (otwarcie w grudniu ub. roku obszernie tu<\/a> relacjonowa\u0142em)<\/p>\n\n\n\n

System tych dw\u00f3ch kolejek pozwala dotrze\u0107 teraz z\nJasnej na szczyt Chopoka \u2013 w niespe\u0142na kwadrans (teoretycznie w 11 minut).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Widok na po\u0142ududniowe stoki Chopoka z jego szczytu (2004 m n.p.m.)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

*<\/p>\n\n\n\n

A potem mo\u017cna ruszy\u0107 na rozleg\u0142e jego po\u0142udniowe stoki.\nCo wa\u017cne, pr\u00f3cz przygotowywanych ratrakami tras (o ka\u017cdym poziomie trudno\u015bci) gigantyczn\u0105\ncz\u0119\u015b\u0107 obszaru oznaczono jako \u201ePowder zone\u201d \u2013 i faktycznie, po opadach wygl\u0105da on\nna przednie miejsce do jazdy pozatrasowej w puchu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Chopok Juh – trasy ratrakowane<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Tymczasem przekona\u0142em si\u0119, \u017ce mo\u017cna tam znale\u017a\u0107 firn \u2013\nwymarzony przez narciarzy rodzaj \u015bniegu, a w zasadzie form\u0119 po\u015bredni\u0105 mi\u0119dzy \u015bniegiem\na tak zwanym lodem firnowym, czyli masy ziarenek lodu powsta\u0142ych w wyniku\nprzeobra\u017cania si\u0119 \u015bniegu, maj\u0105cych kilkumilimetrow\u0105 \u015brednic\u0119 i g\u0119sto\u015b\u0107 od 450 do 830 kg\/m3<\/sup>. Aby do tego dosz\u0142o, potrzebne jest\nwielokrotne podtapianie si\u0119, a potem zamarzanie kryszta\u0142\u00f3w \u015bniegu, czego warunkiem\njest sprzyjaj\u0105cy zbieg stosownego nas\u0142onecznienia i waha\u0144 temperatury. Swoje\nrobi te\u017c oczywi\u015bcie wysoko\u015b\u0107 oraz wzajemne oddzia\u0142ywanie s\u0105siaduj\u0105cych warstw\npokrywy \u015bnie\u017cnej. Na firn mo\u017cna natkn\u0105\u0107 si\u0119 zwykle wiosn\u0105 \u2013 ale, jak si\u0119\nokazuje, jest na\u0144 szansa tak\u017ce podczas kalendarzowej zimy.<\/p>\n\n\n\n

Zalety firnu tak opisywa\u0142 jeden z pionier\u00f3w tatrza\u0144skiego\nnarciarstwa, wieloletni naczelnik TOPR, J\u00f3zef Oppenheim: \u201eMarzeniem\nka\u017cdego narciarza jest jak wiadomo firn, legendarny \u015bnieg wiosenny, cz\u0119\u015bciej\nopisywany w kurjerkach, ni\u017c ogl\u0105dany w nieskazitelnej swej formie w Tatrach.\nS\u0142o\u0144ce musi go wysma\u017cy\u0107, a mr\u00f3z zamrozi\u0107, naprzemian przez par\u0119 dni jednolitej\npogody, ale o ile si\u0119 trafi, zezwala na wszelk\u0105 brawur\u0119, ewolucje, lekcewa\u017cenie\nstromizn i lawin, przy podej\u015bciu jak i zje\u017adzie. Jednak\u017ce nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce\npod wiecz\u00f3r lub w chmurny dzie\u0144 firn zmienia si\u0119 w szre\u0144\u201d. <\/p>\n\n\n\n

*<\/p>\n\n\n\n

Znaczenie dla mojej przygody z firnem mia\u0142o i to, \u017ce tej zimy uda\u0142o si\u0119 na Chopoku przywr\u00f3ci\u0107 kolejn\u0105 legend\u0119. Oto na jego zboczach zacz\u0105\u0142 znowu – po pi\u0119cioletniej przerwie spowodowanej powa\u017cn\u0105 awari\u0105 instalacji – dzia\u0142a\u0107 kultowy wyci\u0105g talerzykowy typu Tatrapoma z poziomu Zadn\u00e9 Dere\u0161e (1470 m n.p.m.) niemal pod sam szczyt, bo na 1970 m n.p.m. (czwarty pod wzgl\u0119dem wysoko\u015bci w masywie N\u00edzke Tatry \u2013 ma 2003 m n.p.m.). <\/p>\n\n\n\n

\"\"
G\u00f3rna stacja talerzyka Zadn\u00e9 Dere\u0161e (1970 m n.p.m.) <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kiedy uruchomiono\ngo pierwszy raz w minionym stuleciu by\u0142 najd\u0142u\u017cszym wyci\u0105giem w Czechos\u0142owacji,\nbo liczy\u0142 1550 metr\u00f3w. Pokonywa\u0142 nadto najwi\u0119ksz\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 poziom\u00f3w \u2013 505 m. Co\nnajwa\u017cniejsze, obs\u0142ugiwa\u0142 znakomite narciarsko po\u0142udniowe zbocze Dereszy \u2013 obejmuj\u0105ce\nrozleg\u0142e i \u015brednio wystromione p\u0142anie powy\u017cej linii lasu.<\/p>\n\n\n\n

Teraz gruntownie go odtworzono i zmodernizowano \u2013 orczyk H-210 Zadn\u00e9 Dere\u0161e jest szybki, wi\u0119c podr\u00f3\u017c nim nie trwa d\u0142ugo (trzeba tylko uwa\u017ca\u0107 na szarpni\u0119cia przy starcie). A na jej ko\u0144cu by\u0142a ju\u017c magia: po prawej stronie (patrz\u0105c od szczytu) zacna przestrze\u0144 do swobodnej, pozwalaj\u0105cej na fantazj\u0119, jazdy w terenie i to z firnem pod nartami! W pi\u0119knym s\u0142o\u0144cu! Niemal samotnie, bo szcz\u0119\u015bciarzy jako\u015b nie by\u0142o wielu! Czeg\u00f3\u017c wi\u0119cej trzeba? Co istotne: teren zdaje si\u0119 by\u0107 stosunkowo bezpieczny pod wzgl\u0119dem lawinowym. A i, co wa\u017cne dla niekt\u00f3rych, cho\u0107 to obszar off piste, to nie jest ekstremalnie wymagaj\u0105cy (warto wszelako pami\u0119ta\u0107 o ubezpieczeniu, bo operator wyciag\u00f3w, czy sp\u00f3\u0142ka Tatry Mountain Resorts gwarantuje posiadaczom swoich Gopass\u00f3w bezp\u0142atn\u0105 akcje ratownicza jedynie na przygotowanych trasach).<\/p>\n\n\n\n

Warto tylko pilnowa\u0107, by nie zapu\u015bci\u0107 si\u0119 zbyt nisko. Wprawdzie i jazda lasem w kierunku Srdie\u010dka dawa\u0142a mn\u00f3stwo frajdy, ale potem, aby wr\u00f3ci\u0107 do firnowego raju, trzeba wyjecha\u0107 dwoma gondolami (via Kosodrevina) na sam Chopok, a potem dotrze\u0107 do orczyka Zadn\u00e9 Dere\u0161e. I znowu po firnie ruszy\u0107 w d\u00f3\u0142. I jeszcze raz, i jeszcze\u2026 Ile si\u0119 da.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Firn po\u0142udniowego Chopoka<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

PS Histori\u0119 narciarstwa na Chopoku mo\u017cna pozna\u0107 w kameralnym Muzeum Von Roll nad restauracj\u0105 Kosodrevina. Pokazane s\u0105 w nim mi\u0119dzy innymi oryginalne krzese\u0142ka i instalacje wyci\u0105g\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Restauracja Kosodrevina i muzeum Von Roll<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0142a\u015bnie znalaz\u0142em na Chopoku pi\u0119kne po\u0142acie firnu! \u015anieg-marzenie narciarza zalega\u0142 na po\u0142udniowych zboczach w rejonie zwanym Zadn\u00e9 Dere\u0161e, do kt\u00f3rego od tego sezonu \u0142atwo dotrze\u0107 mo\u017ce ka\u017cdy.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[131,158,71],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7149"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7149"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7172,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7149\/revisions\/7172"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/narty\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}