{"id":10076,"date":"2025-06-11T18:10:06","date_gmt":"2025-06-11T16:10:06","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/?p=10076"},"modified":"2025-06-12T17:45:22","modified_gmt":"2025-06-12T15:45:22","slug":"kombinezon-lotniczy-wyleczy-ci-autyzm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2025\/06\/11\/kombinezon-lotniczy-wyleczy-ci-autyzm\/","title":{"rendered":"Kombinezon lotniczy wyleczy ci autyzm?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a>
Symbol \u015bwiadomo\u015bci autyzmu, w domenie publicznej<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Znalaz\u0142em w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych post o kolejnej cudownej terapii leczenia autyzmu. Tym razem to kombinezony przypominaj\u0105ce te stosowane w lotnictwie. Czytam: oczywi\u015bcie to terapia oparta na faktach, skuteczna, strona powo\u0142uje si\u0119 na badania… Sprawdzam.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Wchodz\u0119 w linkowan\u0105 stron\u0119 firmy. Widz\u0119 odno\u015bniki do bada\u0144. Pierwszy wiedzie do angloj\u0119zycznej pracy w „Journal of Personalized Medicine”. Czasopisma nie znam (pism medycznych s\u0105 tysi\u0105ce), ale wydawca, MDPI, to nie Elsevier ani Wolters Kluwer. Samo pismo bez wyznaczaj\u0105cego jako\u015b\u0107 wska\u017anika Impact Factor<\/em> (IF), czyli mimo deklarowanego na stronie drugiego kwartyla w\u015br\u00f3d czasopism danej dziedziny nie nale\u017cy do cenionych na \u015bwiecie (w Polsce IF ma po kilka lepszych pism, w wi\u0119kszo\u015bci g\u0142\u00f3wnych dziedzin medycyny, wi\u0119c posiadanie go to \u017cadne nadzwyczajne osi\u0105gni\u0119cie). Notuj\u0105 je natomiast Index Copernicus<\/em> (co ma znaczenie do\u015b\u0107 lokalne), jaka\u015b norweska baza, chyba niezbyt znana na po\u0142udnie od ko\u0142a podbiegunowego, i SCImago. S\u0142abo, ale zapoznajmy si\u0119 z tekstem.<\/p>\n\n\n\n

Pomi\u0144my wst\u0119p t\u0142umacz\u0105cy, czym jest autyzm, przejd\u017amy do istotnych sekcji. Mianowicie u os\u00f3b z autyzmem zaobserwowano szybszy przep\u0142yw krwi w jednej z t\u0119tnic w m\u00f3zgu, co mo\u017cna zmierzy\u0107 za pomoc\u0105 USG, tzw. badania dopplerowskiego. Wykorzystuje ono efekt Dopplera polegaj\u0105cy na zmianie cz\u0119stotliwo\u015bci fali wysy\u0142anej przez poruszaj\u0105cy si\u0119 obiekt w zale\u017cno\u015bci od jego pr\u0119dko\u015bci. Dok\u0142adnie w ten spos\u00f3b policzono pr\u0119dko\u015bci uciekaj\u0105cych od nas galaktyk, co potwierdzi\u0142o rozszerzanie si\u0119 Wszech\u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Okazuje si\u0119, \u017ce os\u00f3b z agresj\u0105 znacz\u0105co cz\u0119\u015bciej pr\u0119dko\u015b\u0107 przep\u0142ywu krwi przekracza 80 cm\/s (troch\u0119 k\u0142\u00f3ci si\u0119 to z postem w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, wedle kt\u00f3rego „nieprawid\u0142owe przep\u0142ywy mog\u0105 powodowa\u0107 ograniczenie poda\u017cy tlenu do niekt\u00f3rych region\u00f3w m\u00f3zgu i zaburza\u0107 ich funkcjonowanie\u201d, bo wi\u0119ksza pr\u0119dko\u015b\u0107 to raczej wi\u0119cej krwi i tlenu, ale czytam dalej).<\/p>\n\n\n\n

Poddanie dziecka z autyzmem interwencji terapeutycznej z u\u017cyciem kombinezonu (dla porz\u0105dku: uzyskano zgod\u0119 komisji bioetycznej) prowadzi\u0142o do poprawy przep\u0142ywu: spadku pr\u0119dko\u015bci, kt\u00f3ra to mia\u0142a korelowa\u0107 z agresj\u0105, co potwierdzono badaniem psychologicznym.<\/p>\n\n\n\n

Wszystko pi\u0119knie, zd\u0119cia, tabelki, wykresy… Tylko nie mog\u0119 znale\u017a\u0107 statystyki. Aaa, jest, pod koniec wynik\u00f3w. Rzeczywi\u015bcie w czterech miejscach autorzy pisz\u0105 o korelacji, na podstawie wsp\u00f3\u0142czynnika r oceniaj\u0105 jej si\u0142\u0119, a potem widz\u0119 to, czego szuka\u0142em: istotno\u015b\u0107 statystyczn\u0105. W jednym przypadku p = 0,089, w innym 0,138. Odpowiednio korelacja o sile \u015bredniej i s\u0142abej \u2013 oceniaj\u0105 autorzy.<\/p>\n\n\n\n

Przypomnijmy, \u017ce zgodnie z metodologi\u0105 medyczn\u0105<\/a> w takim badaniu zak\u0142adamy wst\u0119pnie brak poszukiwanego zwi\u0105zku (tzw. hipotez\u0119 zerow\u0105) i oceniamy, jak prawdopodobne jest to, \u017ce uzyskane wyniki to czysty przypadek. To w\u0142a\u015bnie istotno\u015b\u0107 statystyczna. Niskie prawdopodobie\u0144stwo (zazwyczaj p<0,05) pozwala odrzuci\u0107<\/a> wymagaj\u0105c\u0105 cud\u00f3w hipotez\u0119 zerow\u0105 i przyj\u0105\u0107 postulowan\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Istotno\u015b\u0107 statystyczna p = 0,138 oznacza, \u017ce wynik trafia si\u0119 przypadkowo raz na osiem bada\u0144. Wystarczy wzi\u0105\u0107 osiem parametr\u00f3w, kt\u00f3re nie maj\u0105 najmniejszego zwi\u0105zku z poziomem zachowa\u0144 agresywnych w autyzmie, jak cho\u0107by sum\u0119 cyfr w kodzie pocztowym czy numer buta matki, i statystycznie w jednym z nich uzyskamy korelacj\u0119 o podobnym poziomie istotno\u015bci. Na cztery opisywane przez autor\u00f3w korelacje dwie nale\u017cy uzna\u0107 za nieudowodnione! Od\u0142\u00f3\u017cmy jednak na bok pytanie, jakim cudem recenzenci przepu\u015bcili bzdur\u0119, kt\u00f3ra powinna na wej\u015bciu zdyskwalifikowa\u0107 prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Przeczytajmy jeszcze drug\u0105 prac\u0119, tym razem opublikowan\u0105 po polsku w pi\u015bmie „Pediatria i Medycyna Rodzinna” chwal\u0105cym si\u0119 Impact Factorem<\/em> < 0,1 (czyli bardzo ma\u0142ym, ale jednak pismo go ma). Znowu pi\u0119kne wykresy. Istotno\u015bci statystycznej wynik\u00f3w w og\u00f3le nie widz\u0119. Aaa, to dlatego, \u017ce ca\u0142a badana grupa liczy\u0142a cztery osoby. Tak ma\u0142ej grupy po prostu nie mo\u017cna opisa\u0107 statystycznie.<\/p>\n\n\n\n

Czy powinienem mie\u0107 pretensje do autor\u00f3w? \u017byjemy w Polsce. Pieni\u0119dzy na badania nie ma. Licz\u0105 si\u0119 punkty. Jeszcze nie tak dawno, bo kilka lat temu, w\u0142adza wywr\u00f3ci\u0142a ca\u0142y system oceny pracy uczelni i naukowc\u00f3w na g\u0142owie, stawiaj\u0105c jako g\u0142\u00f3wne kryterium publikowanie w pismach lubianych przez by\u0142ego pana ministra. Ponadto trudno zrobi\u0107 dobre badanie, a czasem nawet to dobrze zaplanowane po prostu nie wychodzi.<\/p>\n\n\n\n

Niemniej naprawd\u0119 ocenianie si\u0142y korelacji z istotnym prawdopodobie\u0144stwem wy\u0142\u0105cznie z przypadku to naci\u0105ganie wynik\u00f3w. Co wi\u0119cej, korelacja nie oznacza zwi\u0105zku przyczynowo-skutkowego. Correlation not causation<\/em> \u2013 m\u00f3wi\u0105 internetowe memy. Zapewne ludzie mieszkaj\u0105cy bli\u017cej urn wyborczych cz\u0119\u015bciej cierpi\u0105 na choroby uk\u0142adu oddechowego. To tzw. efekt trzeciej przyczyny \u2013 obie grupy to mieszka\u0144cy miast i nie znaczy to, \u017ce likwidacja po\u0142owy punkt\u00f3w do g\u0142osowania zmniejszy cz\u0119sto\u015b\u0107 chor\u00f3b p\u0142uc. Pierwsza cytowana publikacja mo\u017ce stanowi\u0107 ciekawy wst\u0119p do dalszych bada\u0144, ale nie mo\u017cna na niej oprze\u0107 zalece\u0144 terapeutycznych. Tym bardziej nie mog\u0105 one wynika\u0107 z opisu serii przypadk\u00f3w (druga publikacja).<\/p>\n\n\n\n

Leczenie autyzmu ewidentnie nam nie idzie (tak, wiem, \u017ce to nie choroba, tylko zaburzenie neurorozwojowe, ale w ci\u0119\u017cszych przypadkach stwarza istotne problemy dla pacjenta i jego rodziny i terapii ewidentnie wymaga). Jak najbardziej wskazane jest poszukiwanie nowych metod leczenia i nawet przyczynkarskie prace mog\u0105 wnie\u015b\u0107 kolejn\u0105 cegie\u0142k\u0119 w budowl\u0119 pomocy pacjentom i ich bliskim.<\/p>\n\n\n\n

Niepokoi mnie natomiast opieranie leczenia na pracach absolutnie niedaj\u0105cych takiej podstawy. Tutaj zmieniamy parametr, kt\u00f3rego zwi\u0105zek z objawami autyzmu w badaniu m\u00f3g\u0142 by\u0107 przypadkowy, a nic nie wskazuje jeszcze na dzia\u0142anie przyczynowo-skutkowe.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem patrz\u0119 na stron\u0119 firmy b\u0119d\u0105cej autorem postu (nie wymieniam nazwy, bo interesuje mnie zjawisko). Zaproszenie na badanie przesiewowe \u2013 koszt wykonania: nieca\u0142a st\u00f3wa. Badanie kwalifikacyjne, w trakcie terapii i ko\u0144cowe: sze\u015b\u0107 st\u00f3w. Sama „terapia\u201d: 9 tys. z\u0142. Dalszego komentarza pozwol\u0119 sobie nie zamieszcza\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n