{"id":10127,"date":"2025-07-05T13:37:29","date_gmt":"2025-07-05T11:37:29","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/?p=10127"},"modified":"2025-07-05T21:04:15","modified_gmt":"2025-07-05T19:04:15","slug":"pylek-zaazotowany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2025\/07\/05\/pylek-zaazotowany\/","title":{"rendered":"Py\u0142ek zaazotowany"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Ju\u017c od p\u00f3\u0142 wieku obserwuje si\u0119 wzrost notowa\u0144 alergii na py\u0142ki traw. Nie wszystko da si\u0119 wyt\u0142umaczy\u0107 lepsz\u0105 diagnostyk\u0105. Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne hipotezy to t\u0142umacz\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Niekt\u00f3re skupiaj\u0105 si\u0119 na pacjentach i wzro\u015bcie podatno\u015bci na alergie, ale istniej\u0105 te\u017c obserwacje wskazuj\u0105ce na wzrost potencja\u0142u alergizuj\u0105cego py\u0142ku. Niekt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 oba podej\u015bcia – zanieczyszczenie powietrza tlenkami azotu podra\u017cnia sk\u00f3r\u0119 i \u015bluz\u00f3wk\u0119, czyni\u0105c je podatniejszymi na wnikanie alergen\u00f3w, ale zmienia te\u017c sam py\u0142ek.<\/p>\n\n\n\n

Azot jest obecny nie tylko w zanieczyszczeniach powietrza. Jony amonowe i azotanowe s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi sk\u0142adnikami nawoz\u00f3w, zar\u00f3wno naturalnych, jak i sztucznych. Walce z zanieczyszczeniem w\u00f3d azotanami pochodzenia rolniczego jest po\u015bwi\u0119cona jedna z unijnych dyrektyw przyj\u0119ta ju\u017c w 1991 r. Mimo to nawozy azotowe wci\u0105\u017c s\u0105 u\u017cywane w du\u017cych ilo\u015bciach, zw\u0142aszcza w regionach intensywnego rolnictwa, takich jak Beneluks.<\/p>\n\n\n\n

Grupa badaczy z Katolickiego Uniwersytetu w Leuven postanowi\u0142a zbada\u0107 wp\u0142yw takiego nawo\u017cenia na alergenny potencja\u0142 ro\u015blin \u0142\u0105kowych. Analizie poddano nawo\u017cone i nienawo\u017cone (p\u00f3\u0142naturalne) wilgotne \u0142\u0105ki r\u00f3\u017cnego rodzaju – o charakterze torfowiskowym, zbli\u017conym do turzycowisk, wrzosowiskowym i klasycznym \u0142\u0105kowym (ko\u015bnym).<\/p>\n\n\n\n

S\u0105siaduj\u0105ce \u0142\u0105ki o podobnym pochodzeniu, ale odmiennym u\u017cytkowaniu, r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 sk\u0142adem gatunkowym. Nawo\u017cone maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 produkcj\u0119 biomasy, ale s\u0105 ubo\u017csze gatunkowo. Na nienawo\u017conych turzycowiskach udzia\u0142 traw jest niewielki, a nawo\u017cenie zwi\u0119ksza go do po\u0142owy, co odpowiada nienawo\u017conym \u0142\u0105kom ko\u015bnym, gdzie intensywna gospodarka podnosi go do trzech czwartych. Na nawo\u017conych \u0142\u0105kach w\u015br\u00f3d traw dominuj\u0105 wyczyniec \u0142\u0105kowy i k\u0142os\u00f3wka we\u0142nista, kt\u00f3rych udzia\u0142 na \u0142\u0105kach nienawo\u017conych jest znikomy.\u00a0Wzrost ilo\u015bci sumy py\u0142k\u00f3w jest nawet wi\u0119kszy ni\u017c biomasy – ponadsze\u015bciokrotny.<\/p>\n\n\n\n

Ro\u015bliny r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 jednak ilo\u015bci\u0105 wytwarzanego py\u0142ku. Z tego wzgl\u0119du niezale\u017cnie od u\u017cytkowania najwi\u0119cej zebranego py\u0142ku nale\u017cy do jaskr\u00f3w. Na drugim i trzecim miejscu s\u0105 babka lancetowata i wyczyniec, ale zamieniaj\u0105 si\u0119 miejscami w zale\u017cno\u015bci od nawo\u017cenia, kt\u00f3re sprzyja wyczy\u0144cowi. Oznacza to wzrost ilo\u015bci jego py\u0142ku z 7 do 16 proc., co dla alergik\u00f3w ma znaczenie.<\/p>\n\n\n\n

Nie tylko ilo\u015b\u0107 py\u0142ku, zw\u0142aszcza py\u0142ku traw, wzros\u0142a. Zbadano wp\u0142yw ekstraktu z zebranego py\u0142ku na pr\u00f3by krwi alergik\u00f3w. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce py\u0142ek z nawo\u017conych \u0142\u0105k mocniej aktywizuje bazofile i przeciwcia\u0142a, a wi\u0119c jest silniej alergizuj\u0105cy. Zatem nawo\u017cenie zwi\u0119ksza plony u\u017cytk\u00f3w zielonych, ale skutkiem ubocznym jest wzrost ich potencja\u0142u alergizuj\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

fot. \u0141\u0105ka w Leuven. Piotr Panek,<\/em> licencja CC BY-SA 4.0<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n