{"id":10215,"date":"2025-09-05T06:40:56","date_gmt":"2025-09-05T04:40:56","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/?p=10215"},"modified":"2025-09-05T11:53:28","modified_gmt":"2025-09-05T09:53:28","slug":"czy-kobieta-moze-byc-chirurgiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2025\/09\/05\/czy-kobieta-moze-byc-chirurgiem\/","title":{"rendered":"Czy kobieta mo\u017ce by\u0107 chirurgiem?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a>
Narz\u0119dzia chirurgiczne, Paredes, za Wikimedia Commons<\/a>, CC BY 2.0<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wbrew pozorom powy\u017csze pytanie nie pochodzi z internetowego portalu dla ludzi o pogl\u0105dach bardzo na prawo, ale z konferencji organizowanej przez chirurg\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

W mediach oburzenie i zdziwienie. TVN zaprezentowa\u0142 materia\u0142 z licznymi wypowiadaj\u0105cymi si\u0119 lekarkami, wedle reporta\u017cu \u2013 chirur\u017ckami. Rozumiem oburzenie, ale absolutnie nie zdziwienie.<\/p>\n\n\n\n

Ale jak to, przecie\u017c mamy XXI wiek? 50 lat temu kobieta chirurg by\u0142aby nie do pomy\u015blenia. 25 lat temu zazwyczaj na wyobra\u017ceniach, raczej humorystycznych, by si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Kilkana\u015bcie lat temu my\u015bl o kobiecie chirurgu by\u0142a ju\u017c ca\u0142kiem realna i przejmowa\u0142a m\u0119\u017cczyzn trwog\u0105. Co\u015b si\u0119 zacz\u0119\u0142o zmienia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Pewien szczeg\u00f3\u0142 materia\u0142u TVN m\u00f3g\u0142 umkn\u0105\u0107 uwadze os\u00f3b niezaznajomionych z medycyn\u0105. Wypowiadaj\u0105ca si\u0119 profesorka by\u0142a otorynolaryngolo\u017ck\u0105, a towarzyszy\u0142y jej rezydentki chirurgii. Formalnie \u017cadna z nich nie jest chirurgiem.<\/p>\n\n\n\n

Zwr\u00f3\u0107my kolejny raz uwag\u0119 na znaczenia s\u0142\u00f3w. Chirurg ma znaczenie szersze \u2013 chodzi o specjalizacje chirurgiczne, czyli zabiegowe. I w\u0119\u017csze \u2013 tu chodzi o sam\u0105 chirurgi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Granica mi\u0119dzy zabieg\u00f3wk\u0105 a leczeniem zachowawczym jest jednak p\u0142ynna. Na jednym ko\u0144cu w spektrum le\u017c\u0105 specjalizacje w najwi\u0119kszym stopniu zabiegowe, jak chirurgia sensu stricte<\/em> czy torakochirurgia (byli\u015bcie kiedy\u015b u torakochirurga w poradni?), dalej obejmuj\u0105ca ju\u017c sporo leczenia zachowawczego (rozmaite gorsety, ortezy, rehabilitacj\u0119) ortopedia.<\/p>\n\n\n\n

Nie pami\u0119tam jakichkolwiek kobiet wyk\u0142adaj\u0105cych te przedmioty na studiach. Na sta\u017cu pojawia\u0142y si\u0119 ju\u017c nieliczne rezydentki, przysz\u0142e (tak si\u0119 w og\u00f3le pisze to s\u0142owo?) chirur\u017cki.<\/p>\n\n\n\n

Do specjalizacji zabiegowych nale\u017c\u0105 te\u017c kojarzone raczej z prac\u0105 w gabinecie ginekologia (ci\u0119cie cesarskie i operacje na kobiecym uk\u0142adzie rozrodczym), otorynolaryngologia (operowanie w uszach, jamie ustnej, gardle) czy urologia (zabiegi na uk\u0142adzie wydalniczym). W pierwszych dw\u00f3ch jest sporo kobiet, a s\u0142owa ginekolo\u017cka czy laryngolo\u017cka brzmi\u0105 do\u015b\u0107 naturalnie (to pierwsze nawet poprawnie zapisuje mi dyktafon). W okulistyce, tak\u017ce nie najgorzej sfeminizowanej, co prawda wykonuje si\u0119 zabiegi, ale dotyczy to garstki specjalist\u00f3w, kt\u00f3ra pozostaje w klinice. Ca\u0142a reszta pracowa\u0107 b\u0119dzie ambulatoryjnie.<\/p>\n\n\n\n

Dalej mamy ju\u017c specjalizacje typowo internistyczne, w kt\u00f3rych leczy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie tabletkami. Niemniej cz\u0119\u015b\u0107 kardiolog\u00f3w, pulmonolog\u00f3w czy gastrolog\u00f3w z powodzeniem wykonuje zabiegi endoskopowe. Na drugim ko\u0144cu skali le\u017c\u0105 dermatologia czy psychiatria. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, jeszcze p\u00f3\u0142tora dekady temu psychiatra niekiedy sam szy\u0142 rany po samouszkodzeniach. Obecnie to niemo\u017cliwe z wielu powod\u00f3w, nie tylko merytorycznych (chirurdzy szyj\u0105 lepiej), ale te\u017c prawnych (skoro chirurdzy szyj\u0105 lepiej, to brak konsultacji chirurga mo\u017cna uzna\u0107 za zaniedbanie) i sprz\u0119towych (ig\u0142y i skalpela pod r\u0119k\u0105 po prostu nie ma). Ciekawe, \u017ce nie m\u00f3wi si\u0119 o psychiatrkach czy pediatrkach (dyktafon sobie kompletnie nie radzi, a kontrola pisowni podkre\u015bla), podczas gdy w tych zawodach pracuj\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci kobiety.<\/p>\n\n\n\n

Istotnie co\u015b si\u0119 zacz\u0119\u0142o zmienia\u0107, cho\u0107 stosunkowo niedawno. Zastanawiam si\u0119, czy powodem zmian nie by\u0142 cz\u0119\u015bciowo system rezydencki<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Wprowadzono go pokolenie temu, gdy w\u0142adza zorientowa\u0142a si\u0119, \u017ce specjalist\u00f3w dramatycznie brakuje. Przez poprzednie dekady lekarz po studiach podejmowa\u0142 prac\u0119 w szpitalu na zasadzie wolontariatu, tzn. pracowa\u0142 za darmo, dorabia\u0142 po nocach, pracuj\u0105c cz\u0119sto po 80 i wi\u0119cej godzin w tygodniu, a po kilku, kilkudziesi\u0119ciu miesi\u0105cach pracy bez wynagrodzenia szpital znajdowa\u0142 mu p\u0142atny etat. Unia Europejska, otwarcie granic, projekty typu Erazmus i znacznie lepsza znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w sprawi\u0142y, \u017ce absolwenci studi\u00f3w medycznych zacz\u0119li odmawia\u0107 pracy bez zap\u0142aty, mog\u0105c uzyska\u0107 zatrudnienie w innych krajach za niema\u0142e pieni\u0105dze, niekiedy z zapewnionym mieszkaniem. Za etat lekarza po studiach bez do\u015bwiadczenia zacz\u0119\u0142o p\u0142aci\u0107 ministerstwo, a t\u0105 form\u0119 zdobywania specjalizacji nazwano rezydentur\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Tym razem o przyj\u0119ciu nie decydowa\u0142 szef, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by zatrudni\u0107 wy\u0142\u0105cznie m\u0119\u017cczyzn, stawiaj\u0105c na si\u0142\u0119 i sprawno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 (kt\u00f3re obiektywnie w chirurgii czy ortopedii s\u0105 niezb\u0119dne, ale nie ograniczaj\u0105 si\u0119 do m\u0119\u017cczyzn; nie ok\u0142amujmy si\u0119, wszyscy \u2013 cz\u0119sto nie\u015bwiadomie \u2013 my\u015blimy stereotypami, tak dzia\u0142a ludzki m\u00f3zg). Najlepszych kandydat\u00f3w wskazywa\u0142 system informatyczny.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie ma to plusy i minusy. Ot\u00f3\u017c kryterium doboru jest wynik egzaminu, a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 pyta\u0144 jest wcze\u015bniej dost\u0119pna. Wystarczy nauczy\u0107 si\u0119 ich na pami\u0119\u0107 (student medycyny jest w stanie nauczy\u0107 si\u0119 na pami\u0119\u0107 odpowiedzi na tysi\u0105c pyta\u0144 w kilka dni, \u0107wiczy to przez sze\u015b\u0107 lat studi\u00f3w przez niepor\u00f3wnywalnie wi\u0119cej czasu, ni\u017c uczy si\u0119 szy\u0107). Od tego akurat mamy odej\u015b\u0107, ale ponadto pytania dotycz\u0105 kilku popularniejszych dziedzin medycyny. Tak wi\u0119c o tym, kto zostanie okulist\u0105, decyduje test, w kt\u00f3rym cz\u0119sto nie ma \u017cadnego pytania dotycz\u0105cego oczu. Chirurgiem zostanie nie ten, kto, co jednak by wypada\u0142o i na czym ta praca polega, potrafi sprawnie ci\u0105\u0107 i szy\u0107, ale ten, kto lepiej wkuje pytania z interny. System przypomina kwalifikowanie uczni\u00f3w z podstaw\u00f3wki do klasy biologiczno-chemicznej na podstawie wyniku egzaminu z polskiego i matematyki, o czym jaki\u015b czas temu pisa\u0142 Ch\u0119tkowski.<\/p>\n\n\n\n

Niemniej wydaje si\u0119, \u017ce plusy przewa\u017caj\u0105. Kobiety zaczynaj\u0105 wykonywa\u0107 typowo m\u0119skie zawody zabiegowe, oddzia\u0142y coraz mniej przypominaj\u0105, jak dekady temu, m\u0119sk\u0105 szatni\u0119, gdzie kr\u00f3lowa\u0142 wulgaryzm, a i kopanie pod sto\u0142em si\u0119 zdarza\u0142o. Podej\u015bcie chirurg\u00f3w m\u0119\u017cczyzn te\u017c jest coraz cz\u0119\u015bciej zupe\u0142nie inne ni\u017c w minionych czasach. O zatrudnieniu decyduj\u0105 kompetencje \u2013 na razie w pisaniu test\u00f3w, ale od czego\u015b trzeba zacz\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wbrew pozorom powy\u017csze pytanie nie pochodzi z internetowego portalu dla ludzi o pogl\u0105dach bardzo na prawo, ale z konferencji organizowanej przez chirurg\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10237,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,30,53],"tags":[248,1256,38,273],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10215"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10215"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10241,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10215\/revisions\/10241"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10237"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}