{"id":10279,"date":"2025-10-12T20:22:12","date_gmt":"2025-10-12T18:22:12","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/?p=10279"},"modified":"2025-10-12T20:22:12","modified_gmt":"2025-10-12T18:22:12","slug":"wrony-kawki-i-trutka-na-szczury","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2025\/10\/12\/wrony-kawki-i-trutka-na-szczury\/","title":{"rendered":"Wrony, kawki i trutka na szczury"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Latem zesz\u0142ego roku mieszka\u0144cy Warszawy i okolic zacz\u0119li zauwa\u017ca\u0107 wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c zwykle liczb\u0119 martwych ptak\u00f3w. By\u0142y to g\u0142\u00f3wnie wrony, w mniejszym stopniu inne krukowate – kawki, a tak\u017ce go\u0142\u0119bie czy kaczki krzy\u017c\u00f3wki. „Wi\u0119cej ni\u017c zwykle” oznacza kilka, kilkana\u015bcie, a nawet kilkadziesi\u0105t dziennie. Cz\u0119\u015b\u0107 umiera\u0142a w ptasim azylu lub po drodze do niego, bo opr\u00f3cz martwych, znajdowano te\u017c wiele ptak\u00f3w tak chorych, \u017ce udawa\u0142o si\u0119 je z\u0142apa\u0107 bez specjalnego wysi\u0142ku. By\u0142y one os\u0142abione, zatacza\u0142y si\u0119, ledwo mog\u0142y podfruwa\u0107 – co interpretuje si\u0119 jako objawy neurologiczne. U martwych osobnik\u00f3w zauwa\u017cono krwotoki wewn\u0119trzne.<\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z pierwszych os\u00f3b, kt\u00f3ra zwr\u00f3ci\u0142a na to uwag\u0119 by\u0142a Beata Binek-Niedomaga\u0142a, dzi\u015b nauczycielka biologii, a kiedy\u015b moja kole\u017canka z seminarium magisterskiego. Wkr\u00f3tce spraw\u0105 zaj\u0105\u0142 si\u0119 warszawski oddzia\u0142 Og\u00f3lnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptak\u00f3w, Ptasi Patrol Fundacji Noga w \u0141ap\u0119 i in. Spraw\u0119 zg\u0142oszono r\u00f3\u017cnym s\u0142u\u017cbom. W pewnych przypadkach nietrafnie, bo ani wojew\u00f3dzkie inspektoraty ochrony \u015brodowiska, ani regionalne dyrekcje ochrony \u015brodowiska (mimo podobnej nazwy, to instytucje o odmiennych kompetencjach) nie zajmuj\u0105 si\u0119 akurat takimi przypadkami. Inaczej powiatowa lekarz weterynarii, ale jej mo\u017cliwo\u015bci te\u017c s\u0105 ograniczone prawnie. Zlecone przez ni\u0105 badania wykluczy\u0142y typowe ptasie choroby, tj. ptasi\u0105 gryp\u0119 i rzekomy pom\u00f3r drobiu. <\/p>\n\n\n\n

Badania wykona\u0142 Pa\u0144stwowy Instytut Weterynarii – PIB w Pu\u0142awach. Opr\u00f3cz dw\u00f3ch chor\u00f3b zwalczanych z urz\u0119du, poszuka\u0142 tak\u017ce wirusa gor\u0105czki Zachodniego Nilu – i znalaz\u0142. Choroba ta nie jest nowo\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d warszawskich ptak\u00f3w – zachorowania obserwowano te\u017c trzy lata temu. Na inne zwierz\u0119ta, nie wykluczaj\u0105c ludzi, przenosi si\u0119 g\u0142\u00f3wnie za po\u015brednictwem komar\u00f3w. Choroba ta mo\u017ce by\u0107 dla ludzi \u015bmiertelna, ale najcz\u0119\u015bciej przebiega bezobjawowo lub sk\u0105poobjawowo i w Polsce u ludzi jest praktycznie nienotowana (znajdowano przeciwcia\u0142a).<\/p>\n\n\n\n

Sprawa jednak na tym si\u0119 nie ko\u0144czy. Wirusa znaleziono w pi\u0119ciu cia\u0142ach na siedem przebadanych, wi\u0119c nie wszystkie zgony da si\u0119 z nim skojarzy\u0107. W\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnych hipotez pojawi\u0142o si\u0119 np. zatrucie pestycydami, kt\u00f3rymi wrony i kawki mog\u0142yby si\u0119 zatru\u0107 \u017ceruj\u0105c na polach poza miastem, jednak nie by\u0142a ona zbyt prawdopodobna. Za to ca\u0142kiem prawdopodobne jest, \u017ce te ptaki, kt\u00f3re ch\u0119tnie zjadaj\u0105 padlin\u0119, zjad\u0142y zatrute szczury. W badaniach toksykologicznych tych samych ptak\u00f3w znaleziono bromadiolon i brodifakum, czyli antykoagulanty stosowane w trutce na myszy i szczury. Fundacja Noga w \u0141ap\u0119 zorganizowa\u0142a zrzutk\u0119 na kolejne zlecenie do PIW. Wys\u0142ano kolejne dziewi\u0119\u0107 zw\u0142ok ptak\u00f3w i jednego szczura. U wszystkich ptak\u00f3w znaleziono wirusa gor\u0105czki zachodniego Nilu, ale w\u015br\u00f3d nich u trzech wron i dw\u00f3ch kawek r\u00f3wnie\u017c znaleziono rodentycydy. Nie jest zaskoczeniem, \u017ce rodentycydy stwierdzono r\u00f3wnie\u017c w zw\u0142okach szczura. Eksperci PIW przyznali, \u017ce ca\u0142kiem mo\u017cliwe, \u017ce \u015bmier\u0107 ptak\u00f3w wynik\u0142a z synergistycznego dzia\u0142ania wirusa i trutki na szczury.<\/p>\n\n\n\n

W podobnym czasie stwierdzono tak\u017ce niewyja\u015bnione zgony ps\u00f3w, kt\u00f3re te\u017c mog\u0142y zje\u015b\u0107 zatrute szczury. Zatem prawdopodobnie zbieg\u0142y si\u0119 dwa (a mo\u017ce trzy, bior\u0105c pod uwag\u0119 upa\u0142y i susz\u0119) czynniki – kr\u0105\u017c\u0105cy od kilku lat wirus i akcje deratyzacyjne, kt\u00f3rych ofiar\u0105 padaj\u0105 nie tylko szczury, ale te\u017c \u017cywi\u0105ce si\u0119 nimi zwierz\u0119ta. Rodentycydy powoduj\u0105ce wewn\u0119trzne krwotoki nie dzia\u0142aj\u0105 swoi\u015bcie na szczury – tak samo dzia\u0142aj\u0105 na wrony, kawki, je\u017ce, pustu\u0142ki, mewy, lisy, psy czy koty (wymieniaj\u0105c gatunki do\u015b\u0107 powszechne w Warszawie, kt\u00f3re mog\u0105 si\u0119 po\u017cywi\u0107 gryzoniami, zw\u0142aszcza martwymi). Lista ofiar walki ze szczurami jest znacznie d\u0142u\u017csza.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

fot. Piotr Panek, licencja CC-BY-4.0<\/a><\/em> (warszawska wrona po\u017cywiaj\u0105ca si\u0119 szczurem)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Latem zesz\u0142ego roku mieszka\u0144cy Warszawy i okolic zacz\u0119li zauwa\u017ca\u0107 wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c zwykle liczb\u0119 martwych ptak\u00f3w. By\u0142y to g\u0142\u00f3wnie wrony, w mniejszym stopniu inne krukowate – kawki, a tak\u017ce go\u0142\u0119bie czy kaczki krzy\u017c\u00f3wki. „Wi\u0119cej ni\u017c zwykle” oznacza kilka, kilkana\u015bcie, a nawet kilkadziesi\u0105t dziennie. Cz\u0119\u015b\u0107 umiera\u0142a w ptasim azylu lub po drodze do niego, bo opr\u00f3cz martwych, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54,6],"tags":[392,951,76,210,735],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10279"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10279"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10279\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10285,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10279\/revisions\/10285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10279"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10279"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10279"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}