{"id":10413,"date":"2026-02-04T13:58:05","date_gmt":"2026-02-04T12:58:05","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/?p=10413"},"modified":"2026-02-04T15:01:12","modified_gmt":"2026-02-04T14:01:12","slug":"drapiezna-kampania-diety-carnivora","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2026\/02\/04\/drapiezna-kampania-diety-carnivora\/","title":{"rendered":"Drapie\u017cna kampania diety Carnivora"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a>
National Institutes of Health, w domenie publicznej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W Internecie nowa agresywna kampania kolejnej pseudonaukowej bzdury p\u0119dzi kolejny miesi\u0105c, nie zwa\u017caj\u0105c na ferie ani \u015awi\u0119ta. Co tym razem? Dieta Carnivora.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Obecnie trudno mi stwierdzi\u0107, czy pojawiaj\u0105ce si\u0119 z kilku r\u00f3\u017cnych kont wpisy powodowane s\u0105 dobr\u0105 wol\u0105 i wiar\u0105 w bzdury, czy mo\u017ce skrywan\u0105 jeszcze ch\u0119ci\u0105 szybkiego zarobku na naiwnych, niemniej promowane przez kilka r\u00f3\u017cnych miejsc kubek w kubek podobne wpisy zalewaj\u0105 sie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Co to za dieta Carnivora? S\u0142owo to oznacza ssaki drapie\u017cne. W skr\u00f3cie: jedz mi\u0119so jak cz\u0142owiek pierwotny, unikaj pokarm\u00f3w ro\u015blinnych, uzupe\u0142nisz w ten spos\u00f3b niedobory t\u0142uszczu i cholesterolu. Ten ostatni ma bowiem dobroczynny wp\u0142yw na tw\u00f3j organizm, znajduj\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w m\u00f3zgu i \u0142ata dziury w naczyniach krwiono\u015bnych. Oczywi\u015bcie przestrogi przed nadmiarem cholesterolu uznawane zostaj\u0105 za nagonk\u0119 medialn\u0105 i spisek wielkich firm.<\/p>\n\n\n\n

Najlepsza manipulacja wynika z p\u00f3\u0142prawd (st\u0105d mi\u0119dzy innymi sukces krymina\u0142\u00f3w Dana Browna, \u015bwietnie mieszaj\u0105cego ma\u0142o znane fakty i zmy\u015blenia).<\/p>\n\n\n\n

Cholesterol istotnie jest niezb\u0119dnym sk\u0142adnikiem kom\u00f3rek \u2013 i to nie tylko nerwowych czy wy\u015bci\u00f3\u0142ki przewodu pokarmowego, ale ka\u017cdych, znajduje si\u0119 bowiem w b\u0142onach kom\u00f3rkowych. Stanowi ponadto wa\u017cny substrat syntezy hormon\u00f3w wielu grup, w tym glukokortykosteroid\u00f3w zawiaduj\u0105cych metabolizmem cukr\u00f3w i stresem, mineralokortykosteroid\u00f3w zapewniaj\u0105cych w\u0142a\u015bciwe st\u0119\u017cenia elektrolit\u00f3w (jon\u00f3w) we krwi, hormon\u00f3w p\u0142ciowych zwi\u0105zanych z rozrodem, a tak\u017ce witaminy D.<\/p>\n\n\n\n

W biologii jednak proste rozwi\u0105zania typu wi\u0119cej znaczy lepiej zwykle si\u0119 nie sprawdzaj\u0105. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zale\u017cno\u015bci ma skomplikowany, wieloaspektowy charakter, a nawet wyizolowane relacje pomi\u0119dzy dwiema zmiennymi zazwyczaj nie maj\u0105 charakteru liniowego. Je\u015bli ju\u017c, wykres zale\u017cno\u015bci przybiera posta\u0107 zwyk\u0142ej b\u0105d\u017a odwr\u00f3conej litery U \u2013 mamy pewne optimum st\u0119\u017ce\u0144 b\u0105d\u017a ilo\u015bci danego sk\u0142adnika, powy\u017cej i poni\u017cej kt\u00f3rego sytuacja si\u0119 pogarsza.<\/p>\n\n\n\n

Z prostych przyk\u0142ad\u00f3w dobrze radzimy sobie w umiarkowanych temperaturach, zbyt niskie b\u0105d\u017a zbyt wysokie szkodz\u0105 zdrowiu, cz\u0119sto prowadz\u0105c do \u015bmierci z przegrzania b\u0105d\u017a (o czym ostatnio donosi\u0142y media) wyzi\u0119bienia. Podobnie, o co dbaj\u0105 w\u0142a\u015bnie syntetyzowane z cholesterolu mineralokortykosteroidy, musimy mie\u0107 we krwi odpowiednie st\u0119\u017cenia jon\u00f3w takich jak s\u00f3d. Za wysokie b\u0105d\u017a za niskie gro\u017c\u0105 zgonem. Oznacza to, \u017ce musimy dostarcza\u0107 s\u00f3l do organizmu. Jednak\u017ce s\u00f3l, b\u0119d\u0105ca przez ca\u0142e tysi\u0105clecia w niedoborze (st\u0105d przys\u0142owie \u201cs\u0142ono mi za to zap\u0142acisz\u201d) obecnie dost\u0119pna jest w nadmiarze. Przeci\u0119tny Europejczyk poch\u0142ania jej o wiele za du\u017co (st\u0105d potem m.in. nadci\u015bnienie).<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze inaczej wygl\u0105da sytuacja cholesterolu. To zwi\u0105zek, w przypadku kt\u00f3rego bardzo trudno o niedob\u00f3r. Obecny jedynie w pokarmach zwierz\u0119cych, syntetyzowany jest istotnie tylko w kom\u00f3rkach zwierz\u0105t, a nigdy ro\u015blin. Ale nie zapominajmy, \u017ce cz\u0142owiek te\u017c jest zwierz\u0119ciem. I te\u017c go syntezuje.<\/p>\n\n\n\n

Wydawa\u0142oby si\u0119 trudna synteza zwi\u0105zku zbudowanego na pier\u015bcieniu cyklopentanoperhydrofenantrenowym (cztery po\u0142\u0105czone pier\u015bcienie, w tym trzy sze\u015bciow\u0119glowe w konformacjach krzes\u0142owych i jeden pi\u0119ciow\u0119glowy) z \u0142a\u0144cuchem bocznym i grup\u0105 hydroksylow\u0105 przebiega w ludzkim ciele bardzo \u0142atwo.<\/p>\n\n\n\n

Synteza wychodzi od tak zwanego acetylokoenzymu A. Koenzym A (CoA) stanowi przeno\u015bnik r\u00f3\u017cnych mniejszych grup i w tym wypadku przenosi wszechobecn\u0105 reszt\u0119 octanu, zawieraj\u0105c\u0105 2 atomy w\u0119gla. Oznacza to, \u017ce cholesterol nasze kom\u00f3rki stworzy\u0107 mog\u0105 ze wszystkiego: tak\u017ce z octu, alkoholu, cukr\u00f3w, t\u0142uszcz\u00f3w, bia\u0142ek, w sumie prawie z ka\u017cdego odpadu codziennego metabolizmu, kt\u00f3ry uda si\u0119 pokroi\u0107 na ma\u0142e, dwuw\u0119glowe fragmenty.<\/p>\n\n\n\n

Synteza obejmuje wiele etap\u00f3w, a szczeg\u00f3\u0142y typu acetoacetylo-CoA nadaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do dr\u0119czenia student\u00f3w medycyny na biochemii. Warto jednak wspomnie\u0107 jeden z nich: redukcj\u0119 3-hydroksy-3-metyloglutarylo-CoA (HMG-CoA) przez enzym nazwany \u2013 jak\u017ceby inaczej \u2013 reduktaz\u0105 HMG-CoA.<\/p>\n\n\n\n

Ot\u00f3\u017c szlak ten przebiega na tyle sprawnie, \u017ce wobec dodatkowo zwi\u0119kszonej poda\u017cy w diecie mniej wi\u0119cej u 70% Europejczyk\u00f3w cholesterolu jest za du\u017co.<\/p>\n\n\n\n

W mediach s\u0142yszymy o dobrym i z\u0142ym cholesterolu, ale powiedzmy sobie prawd\u0119: to kolejne uproszczenie maj\u0105ce chroni\u0107 s\u0142uchacza przed nadmiarem naukowego s\u0142ownictwa, od kt\u00f3rego mog\u0142aby go rozbole\u0107 g\u0142owa. Cholesterol wchodzi wraz z kwasami t\u0142uszczowymi wchodzi w sk\u0142ad lipoprotein, du\u017cych kompleks\u00f3w bia\u0142kowo-lipidowych kr\u0105\u017c\u0105cych we krwi<\/a> (lipidy to t\u0142uszcze, cholesterol i pokrewne zwi\u0105zki). Lipoproteiny o wysokiej g\u0119sto\u015bci (HDL, high density lipoproteins<\/em>), wedle medi\u00f3w tak zwany dobry cholesterol, przenoszone s\u0105 w kierunku w\u0105troby celem rozk\u0142adu i pozbycia si\u0119 nadmiaru lipid\u00f3w z organizmu. Lipoproteiny o niskiej g\u0119sto\u015bci (LDL, low density lipopreteins<\/em>), zwane w mediach z\u0142ym cholesterolem, jad\u0105 w odwrotn\u0105 stron\u0119: od w\u0105troby na obw\u00f3d, gdzie cz\u0119sto zatykaj\u0105 naczynia krwiono\u015bne.<\/p>\n\n\n\n

Wbrew lansowanym w Internecie bzdurom nie stanowi\u0105 one podstawy zatykania dziur w naczyniach krwiono\u015bnych, tym zajmuje si\u0119 fibrynogen wraz z p\u0142ytkami krwi, ale osiadaj\u0105 w obj\u0119tym stanem zapalnym \u015br\u00f3db\u0142onku, tworz\u0105c blaszki mia\u017cd\u017cycowe. Mog\u0105 wtedy zatka\u0107 nie tylko dziur\u0119 w \u015bcianie, ale ca\u0142e naczynie albo oderwa\u0107 si\u0119 i nast\u0119pnie spowodowa\u0107 zator, osiadaj\u0105c w jakim\u015b kluczowym miejscu: na przyk\u0142ad w sercu, powoduj\u0105c zawa\u0142, b\u0105d\u017a w m\u00f3zgu, powoduj\u0105c udar niedokrwienny. Tym si\u0119 zwykle ko\u0144czy dostarczanie nadmiaru cholesterolu w diecie.<\/p>\n\n\n\n

Z tym problemem wi\u0105\u017ce si\u0119 jeden z najwi\u0119kszych sukces\u00f3w ods\u0105dzanych od czci i wiary firm farmaceutycznych. Popularna grupa lek\u00f3w, statyny (np. atorwastatyna, rosuwastatyna, mewastatyna, simwastatyna) blokuj\u0105 syntez\u0119 cholesterolu, hamuj\u0105c wspomniany wy\u017cej enzym, reduktaz\u0119 HMG-CoA. Zmniejszaj\u0105 w ten spos\u00f3b ilo\u015b\u0107 produkowanego w organizmie cholesterolu. Istniej\u0105 tak\u017ce znacznie mniej popularne leki hamuj\u0105ce wch\u0142anianie cholesterolu w przewodzie pokarmowym.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
Mewastatyna tworzy kompleks z miejscem katalitycznym ludzkiej reduktazy HMG-CoA, hamuj\u0105c syntez\u0119 cholesterolu. PNapora, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

\u017badne z nich nie zast\u0105pi\u0105 jednak zdrowej diety i wysi\u0142ku fizycznego. Leki powinno zaleca\u0107 si\u0119 dopiero po nieudanej interwencji w postaci modyfikacji stylu \u017cycia. Ale nie ok\u0142amujmy si\u0119: rzadko udaje si\u0119 wystarczaj\u0105co poprawi\u0107 wyniki bada\u0144 bez wsparcia farmakologicznego.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0142owiek nie jest przystosowany do diety mi\u0119snej i obecnej w dzisiejszym po\u017cywieniu du\u017cej ilo\u015bci t\u0142uszcz\u00f3w, zw\u0142aszcza nasyconych. Ponadto w tak zwanym \u015brodowisku adaptacji ewolucyjnej (przed wynalezieniem rolnictwa jakie\u015b 8500 lat przed Chrystusem<\/a>) \u017cy\u0142 znacznie kr\u00f3cej, zwykle 30-40 lat, i nie by\u0142 nara\u017cony na wieloletnie odk\u0142adanie si\u0119 lipid\u00f3w w naczyniach krwiono\u015bnych. Ponadto (poza mo\u017ce neandertalczykiem z p\u00f3\u0142nocy<\/a>) jada\u0142 znacznie mniej mi\u0119sa ni\u017c dzisiaj. Nadmiar t\u0142ustego mi\u0119sa w diecie po prostu go zabija. Namawianie do zwi\u0119kszenia konsumpcji mi\u0119sa to zach\u0119canie do skracania sobie \u017cycia. Ale czego si\u0119 nie robi dla internetowej s\u0142awy czy pieni\u0119dzy.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Internecie nowa agresywna kampania kolejnej pseudonaukowej bzdury p\u0119dzi kolejny miesi\u0105c, nie zwa\u017caj\u0105c na ferie ani \u015awi\u0119ta.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10416,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,2,196,30,204],"tags":[1276,1305,422,732,1306,38,865,1307,178],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10413"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10413"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10423,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10413\/revisions\/10423"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}