{"id":10506,"date":"2026-05-07T23:46:15","date_gmt":"2026-05-07T21:46:15","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/?p=10506"},"modified":"2026-05-08T17:02:43","modified_gmt":"2026-05-08T15:02:43","slug":"jak-wyroznic-prace-magisterska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2026\/05\/07\/jak-wyroznic-prace-magisterska\/","title":{"rendered":"Jak wyr\u00f3\u017cni\u0107 prac\u0119 magistersk\u0105?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Pozostaj\u0105c nieco w tematyce wpisu o doktoratach<\/a>, napisz\u0119 teraz troch\u0119 o pracach magisterskich (cho\u0107 do tematu przymierza\u0142em si\u0119 ju\u017c wcze\u015bniej). Dawno, dawno temu napisa\u0142em prac\u0119 magistersk\u0105, kt\u00f3ra dosta\u0142a kt\u00f3ry\u015b tam stopie\u0144 nagrody im. prof. Mariana Gieysztora. Jest to nagroda przyznawana przez Polskie Towarzystwo Hydrobiologiczne, co determinuje zakres tematyczny prac zg\u0142aszanych do konkursu.<\/p>\n\n\n\n

Po latach konkurs ten znowu pojawi\u0142 si\u0119 w moim \u017cyciu, bo zosta\u0142em cz\u0142onkiem komisji nagr\u00f3d PTH. (Pom\u00f3g\u0142 w tym brak obecnego zatrudnienia w uczelni, co ma zmniejsza\u0107 ryzyko konfliktu interes\u00f3w.) Do ostatniej edycji konkursu zg\u0142oszono dziewi\u0119\u0107 prac. Ostatecznie ca\u0142\u0105 pul\u0119 nagr\u00f3d zgarn\u0105\u0142 Uniwersytet Gda\u0144ski, gdzie hydrobiologia jest uprawiana na co najmniej dw\u00f3ch wydzia\u0142ach: oceanografii i geografii oraz biologii. O nagrodzonych pracach by\u0107 mo\u017ce kiedy\u015b jeszcze napisz\u0119 (cho\u0107 nie obiecuj\u0119). <\/p>\n\n\n\n

Zwyci\u0119\u017cy\u0142a praca Anny El\u017cbiety Jasiny \u201eCharacteristics of planktivorous little auks\u2019 feeding grounds on the Western Spitsbergen Shelf \u2013 assessed by modern optical tools\u201d. Opiekunk\u0105 pracy jest Emilia Trudnowska z Instytutu Oceanologii PAN, czyli kolejnej jednostki naukowej z Tr\u00f3jmiasta, co tym bardziej zwi\u0119ksza szanse na reprezentacj\u0119 UG w konkursie. Praca wykonana jest solidnie i uzyska\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 g\u0142os\u00f3w komisji. Jej tematyk\u0105 s\u0105 relacje alczyk\u00f3w zasiedlaj\u0105cych Svalbard i b\u0119d\u0105cych ich pokarmem wid\u0142onog\u00f3w zamieszkuj\u0105cych okoliczne wody. Wszystko za\u015b w kontek\u015bcie rocznych r\u00f3\u017cnic pogodowych. <\/p>\n\n\n\n

Prawd\u0119 m\u00f3wi\u0105c, nie spodziewam si\u0119, \u017ce czytelnicy to pami\u0119taj\u0105, ale temat ten opisa\u0142em ponad dwana\u015bcie lat temu. <\/a> W\u00f3wczas opar\u0142em si\u0119 na publikacjach b\u0119d\u0105cych podstaw\u0105 habilitacji Dariusza Jakubasa. On uzyska\u0142 stopie\u0144 naukowy na Wydziale Biologii UG, w dziedzinie biologii, a Jasina tytu\u0142 zawodowy na Wydziale Oceanografii i Geografii UG w dziedzinie oceanografii, mimo \u017ce jej praca w zasadzie potwierdza jego ustalenia.<\/p>\n\n\n\n

Nie ma w tym nic zdro\u017cnego – praca magisterska nie ma na celu odkrywania zupe\u0142nie nowej wiedzy i przecierania szlak\u00f3w, a udowadnia\u0107, \u017ce m\u0142oda (w sensie kariery) osoba opanowa\u0142a warsztat naukowy. Nie jest te\u017c zupe\u0142nie niespotykane, \u017ce przypisanie pracy naukowej i jej wykonawcy do dyscypliny naukowej bywa arbitralne i jest bardziej pochodn\u0105 struktur instytucji ni\u017c samej nauki (o czym chyba zapominaj\u0105 niekt\u00f3rzy scjentometry\u015bci, o czym\u015b troch\u0119 pokrewnym te\u017c pisa\u0142em<\/a>).<\/p>\n\n\n\n

Jakubas, poddaj\u0105c si\u0119 procedurze habilitacyjnej, poda\u0142 zestaw artyku\u0142\u00f3w. Jak to w nauce, zw\u0142aszcza tej bardziej praktycznej, s\u0105 to artyku\u0142y wieloautorskie. Gdyby napisa\u0142 jedn\u0105 rozpraw\u0119 habilitacyjn\u0105, cytuj\u0105c sw\u00f3j wcze\u015bniejszy dorobek, m\u00f3g\u0142by zaznaczy\u0107, jaki by\u0142 jego wk\u0142ad procentowy w poszczeg\u00f3lne publikacje. Tymczasem osoba przedstawiaj\u0105ca prac\u0119 dyplomow\u0105 (licencjack\u0105 czy magistersk\u0105) podpisuje o\u015bwiadczenie, \u017ce wykona\u0142a j\u0105 samodzielnie. Owszem, pod kierunkiem opiekuna, ale samodzielnie. <\/p>\n\n\n\n

W pracach humanistycznych czy matematycznych pewnie zwykle tak rzeczywi\u015bcie jest (zapomnijmy chwilowo o sytuacjach, gdy opiekun, zwany nie do ko\u0144ca formalnie poprawnie promotorem, wskazuje fragmenty niejasne, b\u0142\u0119dne, czy za ma\u0142o ucz\u0142owieczone wype\u0142niacze wytworzone przez LLM-y, czasem po\u015bwi\u0119caj\u0105c na to niewiele mniej czasu ni\u017c magistrant). W naukach eksperymentalnych jest to jednak cz\u0119sto co najmniej nadu\u017cycie. Ja moj\u0105 prac\u0119 magistersk\u0105 wykonywa\u0142em z dwojgiem opiekun\u00f3w, o czym pisa\u0142em, wspominaj\u0105c Andrzeja Prejsa<\/a>, kt\u00f3ry figuruje w dokumentach. W dokumentach nie figuruje (albo figuruje w mniejszej ich liczbie) Anna Jachner, kt\u00f3ra by\u0142a „promotork\u0105 pomocnicz\u0105”. Prejs nadzorowa\u0142 og\u00f3lny zarys, a potem szlifowa\u0142 to, co napisa\u0142em. Jachner wykonywa\u0142a ze mn\u0105 prac\u0119 fizyczn\u0105 – od po\u0142owu ryb sieci\u0105 w jeziorze, przez ich aklimatyzowanie w akwariach itd. Nie pami\u0119tam, kto mnie nauczy\u0142 u\u015bmierca\u0107 ryby no\u017cyczkami chirurgicznymi i preparowa\u0107 skalpelem – Jachner czy jeszcze kto\u015b inny akurat przebywaj\u0105cy w stacji terenowej UW. W ka\u017cdym razie, na pewno nie naby\u0142em tej wiedzy ot tak, i ca\u0142kiem mo\u017cliwe, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 danych w mojej pracy magisterskiej powsta\u0142a dos\u0142ownie w r\u0119kach kogo\u015b innego. <\/p>\n\n\n\n

Prowadz\u0105c badania ju\u017c jako magister wios\u0142owa\u0142em wraz promotorem. Cz\u0119\u015b\u0107 analiz hydrochemicznych by\u0142a wykonana r\u00f3wnie\u017c przez niego, innego profesora rezyduj\u0105cego w stacji terenowej, pracowniczk\u0119 techniczn\u0105 laboratorium, a nawet praktykantk\u0119. Gdybym opublikowa\u0142 artyku\u0142 naukowy, m\u00f3g\u0142bym ich wszystkich (a przynajmniej promotora) doda\u0107 jako wsp\u00f3\u0142autora. Gdyby to jednak mia\u0142a by\u0107 praca dyplomowa dowolnego poziomu, jedyne, co mo\u017cna zrobi\u0107, to wpisa\u0107 ich w podzi\u0119kowaniach na tej samej zasadzie, co wspieraj\u0105cych mentalnie cz\u0142onk\u00f3w rodziny.<\/p>\n\n\n\n

To wszystko przypomnia\u0142o mi si\u0119, kiedy przegl\u0105da\u0142em prace nades\u0142ane na konkurs. Zabieraj\u0105c si\u0119 do tego, wiedzia\u0142em, \u017ce b\u0119dziemy ocenia\u0107 pomys\u0142owo\u015b\u0107 nie tylko magistrant\u00f3w, ale te\u017c – a mo\u017ce przede wszystkim – promotor\u00f3w. Nie pomy\u015bla\u0142em o czym\u015b jeszcze. Na atrakcyjno\u015b\u0107 pracy wp\u0142ywa nie tylko pomys\u0142owo\u015b\u0107 tw\u00f3rc\u00f3w, ale te\u017c zasoby uczelni. Ja, studiuj\u0105c na Wydziale Biologii UW, korzysta\u0142em przy pracy magisterskiej z zasob\u00f3w stacji w Pilchach, a mog\u0142em te\u017c by\u0107 w Urwita\u0142cie, Sajzach czy Bia\u0142owie\u017cy (nie m\u00f3wi\u0105c o stacjach innych wydzia\u0142\u00f3w, z kt\u00f3rymi pewnie jako\u015b da\u0142oby si\u0119 jako\u015b dogada\u0107). Kto\u015b z mniejszej uczelni jest ograniczony do tego, gdzie uda mu si\u0119 znale\u017a\u0107 \u015brodki na delegacj\u0119. W razie potrzeby pewnie m\u00f3g\u0142bym skorzysta\u0107 z cumuj\u0105cego przy stacji statku, na co te\u017c nie ka\u017cdy magistrant hydrobiologii mo\u017ce liczy\u0107. Powiedzmy, \u017ce mikroskopy czy odczynniki chemiczne s\u0105 mniejsz\u0105 barier\u0105, cho\u0107 finanse uczelni czy wydzia\u0142u nie s\u0105 tu bez znaczenia. Du\u017cy z regu\u0142y mo\u017ce wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n

Prace magisterskie zg\u0142oszone do konkursu mia\u0142y nast\u0119puj\u0105ce miejsca bada\u0144: Spitsbergen, Zatoka Gda\u0144ska, Prowincja Przyl\u0105dkowa Po\u0142udniowej Afryki, \u0141ugi w wojew\u00f3dztwie \u0142\u00f3dzkim, Pr\u0105d Zatokowy przy Florydzie, oczyszczalnia \u015bciek\u00f3w w Szadku, Pilica. Jak wida\u0107, o\u015brodek \u0142\u00f3dzki te\u017c ma co\u015b do zaoferowania i zar\u0119czam, \u017ce jest to \u015bcis\u0142a czo\u0142\u00f3wka polskiej (i zauwa\u017calny punkt \u015bwiatowej) hydrobiologii\/ekohydrologii, ale ostatecznie to nie badania \u015bciek\u00f3w trafiaj\u0105cych do Pilicy okaza\u0142y si\u0119 wystarczaj\u0105co atrakcyjne dla komisji. <\/p>\n\n\n\n

Maj\u0105c w pami\u0119ci o\u015bwiadczenie o samodzielno\u015bci pracy, pozostaje pogratulowa\u0107, a mo\u017ce i pozazdro\u015bci\u0107 magistrantom wypraw badawczych po materia\u0142. Przedwcze\u015bnie. Z tre\u015bci pracy czasem wynika to wprost, czasem nie do ko\u0144ca (cho\u0107 s\u0105 znaki takie jak podpisanie autorstwa zdj\u0119\u0107 z poboru pr\u00f3b), \u017ce w co bardziej skomplikowanych przypadkach to nie sami magistranci pobierali materia\u0142, a zrobi\u0142 to np. opiekun albo zgo\u0142a kto\u015b zupe\u0142nie inny z szeroko poj\u0119tego zespo\u0142u badawczego opiekuna. Rol\u0105 magistrant\u00f3w by\u0142a obr\u00f3bka tego materia\u0142u. To nadal nie umniejsza warto\u015bci pracy. Magistrant(ka) udowadnia, \u017ce umie pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 mikroskopem\/oprogramowaniem do analiz wizualnych\/programem statystycznym, a ponadto przela\u0107 wyniki tych analiz na papier (a przynajmniej pdf). <\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fot. Piotr Panek, licencja CC BY-SA 4.0. W centrum Jacek Wolnicki, przewodnicz\u0105cy Komisji Nagr\u00f3d Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego. Rozmawia z Iwon\u0105 Jasser – ust\u0119puj\u0105c\u0105 prezesk\u0105 i Robertem Czerniawskim – nowy prezesem zarz\u0105du PTH.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do ostatniej edycji konkursu im. Gieysztora zg\u0142oszono dziewi\u0119\u0107 prac<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10527,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,43,5,1],"tags":[703,534],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10506"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10506"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10506\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10531,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10506\/revisions\/10531"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10527"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10506"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10506"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10506"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}