{"id":10511,"date":"2026-04-22T10:33:05","date_gmt":"2026-04-22T08:33:05","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/?p=10511"},"modified":"2026-04-22T10:33:05","modified_gmt":"2026-04-22T08:33:05","slug":"po-kilkunastu-latach-wegrzy-znowu-moga-sie-cieszyc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2026\/04\/22\/po-kilkunastu-latach-wegrzy-znowu-moga-sie-cieszyc\/","title":{"rendered":"Po kilkunastu latach W\u0119grzy znowu mog\u0105 si\u0119 cieszy\u0107"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Wed\u0142ug przyrodnik\u00f3w zwierz\u0119ciem, pod wzgl\u0119dem kt\u00f3rego Polska wyr\u00f3\u017cnia na tle Europy nie jest wcale \u017cubr. Nie jest to nawet bocian. Tym bardziej nie bielik, mimo bycia pierwowzorem or\u0142a bia\u0142ego. Najbardziej polskim zwierz\u0119ciem jest wodniczka (Acrocephalus paludicola<\/em>). Wi\u0119cej ni\u017c co czwarty przedstawiciel tego gatunku \u017cyje w naszym kraju. Prawie wszystkie pozosta\u0142e \u017cyj\u0105 poza Uni\u0105 Europejsk\u0105 \u2013 w Bia\u0142orusi i Ukrainie, co tym bardziej wyr\u00f3\u017cnia Polsk\u0119. W odr\u00f3\u017cnieniu od niekt\u00f3rych gatunk\u00f3w, kt\u00f3re obecnie kojarz\u0105 si\u0119 z mokrad\u0142ami p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Polski, wodniczka nie ma refugi\u00f3w w Skandynawii.<\/p>\n\n\n\n

Z tego wzgl\u0119du przedwczorajsza obserwacja wodniczki na W\u0119grzech wzbudzi\u0142a sensacj\u0119. Przyrodnicy maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce nie jest to przypadkowa obserwacja osobnika wracaj\u0105cego z zimowiska, ale pr\u00f3buj\u0105cego osiedli\u0107 si\u0119 w tym regionie. Podobna sytuacja wydarzy\u0142a si\u0119 w tej samej okolicy w 2010 roku. W obu przypadkach obserwowano ptaki zaobr\u0105czkowane podczas migracji w Hiszpanii. Nie uda\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas potwierdzi\u0107 l\u0119g\u00f3w i uznaje si\u0119, \u017ce gatunek ten od 2011 roku nie zak\u0142ada\u0142 na W\u0119grzech gniazd. Potem jeszcze go notowano, ale przyjmuje si\u0119, \u017ce przez ostatnie czterna\u015bcie lat by\u0142 w ornitofaunie W\u0119gier jedynie go\u015bciem.<\/p>\n\n\n\n

Nie zawsze tak by\u0142o. Zaledwie \u0107wier\u0107 wieku temu wodniczka l\u0119g\u0142a si\u0119 od W\u0119gier i Niemiec po europejsk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Rosji. Jeszcze wcze\u015bniej jej zasi\u0119g dochodzi\u0142 do Francji, \u00f3wczesnej Jugos\u0142awii i Syberii. Wraz z zanikiem mokrade\u0142 jej area\u0142 kurczy\u0142 si\u0119. Dotyczy to zar\u00f3wno \u015bwiata, jak i Polski. Populacja wodniczki w Polsce od dawna mia\u0142a charakter przerywany \u2013 metapopulacji, ale jeszcze pod koniec ubieg\u0142ego wieku ca\u0142kiem liczna populacja lokalna utrzymywa\u0142a si\u0119 w rejonie uj\u015bcia Odry.<\/p>\n\n\n\n

Ostatnio jednak ptaka tego w Polsce mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 niemal wy\u0142\u0105cznie nad Biebrz\u0105. Pozosta\u0142e lokalne populacje s\u0105 ma\u0142e i izolowane. Najwi\u0119ksza z nich zasiedla Lubelszczyzn\u0119. Mniejsza i chwilami zanikaj\u0105ca populacja mieszka w dolinie Neru. Dzi\u0119ki wspieranym z funduszy LIFE+ dzia\u0142aniom zanik wodniczki w Polsce uda\u0142o si\u0119 zatrzyma\u0107. Kilka lat temu ornitolodzy podj\u0119li pr\u00f3b\u0119 reintrodukcji w uj\u015bciu Odry. Obecnie wydaje si\u0119, \u017ce udan\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Monitoring wodniczki od 2012 roku prowadzony jest w ramach pa\u0144stwowego monitoringu \u015brodowiska (podsystem monitoringu przyrody). Jego wyniki wskazuj\u0105 na stabilny stan, cho\u0107 s\u0105 lata wzrostu (np. 2015) i spadku (np. 2025). Dynamika zale\u017cy od warunk\u00f3w pogodowych i hydrologicznych.   Na spadek w ubieg\u0142ym roku prawdopodobnie wp\u0142yn\u0119\u0142a do\u015b\u0107 ch\u0142odna i sucha wiosna. Z kolei na pocz\u0105tku drugiej dekady obecnego wieku prawdopodobnie na kilka lat zanik\u0142a populacja w dolinie Neru, co niekt\u00f3rzy przyrodnicy wi\u0105\u017c\u0105 z wcze\u015bniejszymi pracami przeciwpowodziowymi w tej rzece. Co ciekawe, stanowisko to prawdopodobnie jest stosunkowo nowe, i kilkadziesi\u0105t lat temu nie by\u0142o zaj\u0119te przez wodniczk\u0119, co \u015bwiadczy o tym, \u017ce jest to gatunek wykorzystuj\u0105cy aktualnie sprzyjaj\u0105ce warunki.<\/p>\n\n\n\n

Podobnie z populacj\u0105 w\u0119giersk\u0105 w dolinie rzeki Hortob\u00e1gy. Obszar ten zosta\u0142 parkiem narodowym na pocz\u0105tku lat 70. ubieg\u0142ego wieku, co zbieg\u0142o si\u0119 z odkryciem tam stanowisk wodniczki. Przez jaki\u015b czas jej liczebno\u015b\u0107 ros\u0142a, w szczytowym okresie liczb\u0119 \u015bpiewaj\u0105cych samc\u00f3w (w ten spos\u00f3b szacuje si\u0119 liczebno\u015b\u0107 tego trudnego do wypatrzenia ptaka) oceniano na 700. Potem jednak nast\u0105pi\u0142a degradacja siedliska i kilkana\u015bcie lat temu populacja wygin\u0119\u0142a. Od tego czasu pojedyncze obserwacje tego gatunku na W\u0119grzech dotyczy\u0142y jedynie ptak\u00f3w migruj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n

Przyrodnicy przyczyn zmniejszania si\u0119 populacji wodniczki doszukuj\u0105 si\u0119 nie tylko w warunkach na obszarach l\u0119gowych. Ptak ten musi pokona\u0107 tysi\u0105ce kilometr\u00f3w podczas jesiennych i wiosennych migracji. Ten etap wci\u0105\u017c pozostaje zagadk\u0105. Znane s\u0105 tylko nieliczne miejsca zimowania w Senegalu. Po drodze do Europy \u015arodkowej ptaki mog\u0105 napotka\u0107 wiele przeszk\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n

Wodniczka, zgodnie z nazw\u0105, wymaga w siedlisku du\u017co wody, cho\u0107 jest ptakiem l\u0105dowym. Potrzebuje mokrade\u0142, takich jak bagna w dolinie Biebrzy, Narwi, Neru, dolnej Odry czy na Polesiu Lubelskim. W Polsce step kojarzy si\u0119 z obszarem suchym, o czym \u015bwiadczy cho\u0107by poj\u0119cie stepowienia. Nie jest to ca\u0142a prawda. Znaczne obszary step\u00f3w rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 w dolinach rzek. W Ukrainie to chocia\u017cby Wielki \u0141ug nad Dnieprem (zniszczony przez zalanie wodami zbiornik\u00f3w takich jak Kachowski), na W\u0119grzech za\u015b to dolina Dunaju, Cisy i ich dop\u0142yw\u00f3w takich jak Hortob\u00e1gy,<\/p>\n\n\n\n

W\u0119gierscy przyrodnicy wiedz\u0105, \u017ce pojedynczy osobnik to jeszcze nie powr\u00f3t populacji l\u0119gowej. Ich optymizm wzbudza jednak fakt, \u017ce obr\u0105czkarze z\u0142owili ptaka na bagnie Kunk\u00e1poln\u00e1s, czyli w rejonie ostatnich poprzednich l\u0119g\u00f3w tego gatunku. Oznacza to, \u017ce by\u0107 mo\u017ce warunki znowu s\u0105 odpowiednie do zasiedlenia tego regionu przez ptaki, kt\u00f3rym w Polsce czy Bia\u0142orusi mo\u017ce ju\u017c by\u0107 za ciasno. Ostatnio w parku Hortob\u00e1gy trwa\u0142y prace nad restytucj\u0105 siedlisk wodniczki, a polski sukces w jej sztucznym przemieszczeniu sprawi\u0142, \u017ce podobn\u0105 akcj\u0119 w tym rejonie przewidziano na rok 2030. Mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce b\u0119dzie ona niepotrzebna, bo ptaki same uprzedz\u0105 plany ludzi.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

fot. Ron Knight<\/a>, licencja CC BY 2.0<\/a> (zdj\u0119cie z Bia\u0142orusi, a nie W\u0119gier)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wed\u0142ug przyrodnik\u00f3w zwierz\u0119ciem, pod wzgl\u0119dem kt\u00f3rego Polska wyr\u00f3\u017cnia na tle Europy nie jest wcale \u017cubr. Nie jest to nawet bocian. Tym bardziej nie bielik, mimo bycia pierwowzorem or\u0142a bia\u0142ego. Najbardziej polskim zwierz\u0119ciem jest wodniczka (Acrocephalus paludicola). Wi\u0119cej ni\u017c co czwarty przedstawiciel tego gatunku \u017cyje w naszym kraju. Prawie wszystkie pozosta\u0142e \u017cyj\u0105 poza Uni\u0105 Europejsk\u0105 \u2013 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10512,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54],"tags":[78,76],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10511"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10511"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10511\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10513,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10511\/revisions\/10513"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}