{"id":10541,"date":"2026-05-21T12:57:10","date_gmt":"2026-05-21T10:57:10","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/?p=10541"},"modified":"2026-05-21T12:57:10","modified_gmt":"2026-05-21T10:57:10","slug":"historia-zoltej-sikorki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2026\/05\/21\/historia-zoltej-sikorki\/","title":{"rendered":"Historia \u017c\u00f3\u0142tej sikorki"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n

O sikorkach par\u0119 razy ju\u017c tu pisali\u015bmy. W sumie, gdyby to nie biolodzy molekularni zaw\u0142aszczyli poj\u0119cie gatunku modelowego, mo\u017cna by za takie uzna\u0107 te\u017c dwa gatunki sikor: bogatk\u0119 i modraszk\u0119. To dwa z najlepiej przebadanych gatunk\u00f3w ptak\u00f3w. W XX wieku kilka fundamentalnych dla ekologii ewolucyjnej eksperyment\u00f3w przeprowadzono w\u0142a\u015bnie na nich.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z powod\u00f3w jest ich dost\u0119pno\u015b\u0107 – badacze mogli schwyta\u0107 osobniki w parku blisko uczelni. Po jakim\u015b czasie – mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki badaniom w Puszczy Bia\u0142owieskiej – okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zachowanie w miejskim parku nie zawsze jest takie samo jak w dzikim lesie. Otworzy\u0142o to now\u0105 przestrze\u0144 do bada\u0144 – por\u00f3wnanie populacji miejskich i pozamiejskich. T\u0119 drug\u0105 perspektyw\u0119 wybra\u0142 zesp\u00f3\u0142 Marty Szulkin, za\u0142o\u017cycielki Laboratorium Biologii Antropocenu na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. <\/p>\n\n\n\n

Ostatnio wraz ze wsp\u00f3\u0142pracownikami z kilku innych o\u015brodk\u00f3w opublikowa\u0142a ona artyku\u0142 o jednym ze zjawisk zaobserwowanych w\u015br\u00f3d miejskich ptak\u00f3w – p\u0142owieniu. Obiektem badawczym by\u0142y w\u0142a\u015bnie oba gatunki sikorek o \u017c\u00f3\u0142tej piersi. Za t\u0119 barw\u0119 odpowiadaj\u0105 karotenoidy, g\u0142\u00f3wnie luteina i zeaksantyna. Maj\u0105 one pochodzenie ro\u015blinne, odpowiadaj\u0105c r\u00f3wnie\u017c za barw\u0119 jesiennych li\u015bci, a sikorki pozyskuj\u0105 je za po\u015brednictwem ro\u015blino\u017cernych bezkr\u0119gowc\u00f3w, zw\u0142aszcza g\u0105sienic. Dzi\u0119ki badaniu w kilku polskich du\u017cych miastach zmierzono efekt miejskiego p\u0142owienia. \u017b\u00f3\u0142ta barwa jest tym bardziej intensywna, im wi\u0119ksze jest zag\u0119szczenie drzew i mniejsza \u201cbetonoza\u201d. Wida\u0107 to zar\u00f3wno w skali makro – mi\u0119dzy siedliskami miejskimi a pozamiejskimi, jak i mikro – wewn\u0105trz miast. W parkach i nad wielkomiejskimi rzekami (Wis\u0142a, Odra, Warta) p\u0142owienie jest s\u0142absze ni\u017c w\u015br\u00f3d zabudowy.<\/p>\n\n\n\n

Sprawa nie jest jednak prosta. Efekt ten zauwa\u017cono jedynie u bogatki. Mieszka\u0144cy miast najwyra\u017aniej jedz\u0105 mniej owad\u00f3w kumuluj\u0105cych karotenoidy, co jest kolejn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 w por\u00f3wnaniu z le\u015bnymi pobratymcami. Jednak modraszki miejskie i le\u015bne maj\u0105 nieco inn\u0105 jasno\u015b\u0107 \u017c\u00f3\u0142cieni, ale jej intensywno\u015b\u0107 si\u0119 nie zmienia. Widocznie wielkomiejsko\u015b\u0107 wp\u0142ywa mocniej na diet\u0119 bogatek ni\u017c modraszek, cho\u0107 na pierwszy rzut oka ich nisze ekologiczne s\u0105 bardzo podobne. R\u00f3\u017cnice zauwa\u017cone u modraszek mog\u0105 nie tyle wynika\u0107 z r\u00f3\u017cnic w diecie, ile z zanieczyszczenia \u015brodowiska lub jeszcze innych czynnik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

U \u017cadnego z gatunk\u00f3w nie zauwa\u017cono r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzysiedliskowych w zakresie czerni, czy og\u00f3lniej barwy warunkowanej obecno\u015bci\u0105 melaniny. Najwyra\u017aniej tu dieta ma mniejsze znaczenie.<\/p>\n\n\n\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n\n\n\n

fot. i monta\u017c mema: Piotr Panek<\/em><\/p>\n\n\n\n

Katarzyna Janas, Marion Chatelain, Michela Corsini, Arnaud Da Silva, \u0141ukasz Wardecki, Justyna Szulc & Marta Szulkin 2026 Replicated urban mosaics reveal trait- and species-specific shifts in carotenoid and structural plumage colouration of two passerines<\/em> Scientific Reports 16, 14132 https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41598-026-44382-y<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O sikorkach par\u0119 razy ju\u017c tu pisali\u015bmy. W sumie, gdyby to nie biolodzy molekularni zaw\u0142aszczyli poj\u0119cie gatunku modelowego, mo\u017cna by za takie uzna\u0107 te\u017c dwa gatunki sikor: bogatk\u0119 i modraszk\u0119. To dwa z najlepiej przebadanych gatunk\u00f3w ptak\u00f3w. W XX wieku kilka fundamentalnych dla ekologii ewolucyjnej eksperyment\u00f3w przeprowadzono w\u0142a\u015bnie na nich. Jednym z powod\u00f3w jest ich […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7056,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,54,65],"tags":[179,76,667],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10541"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10541"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10541\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10551,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10541\/revisions\/10551"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10541"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10541"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10541"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}