{"id":10553,"date":"2026-05-31T08:24:28","date_gmt":"2026-05-31T06:24:28","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/?p=10553"},"modified":"2026-05-31T08:38:45","modified_gmt":"2026-05-31T06:38:45","slug":"ropucha-w-depresje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2026\/05\/31\/ropucha-w-depresje\/","title":{"rendered":"Ropuch\u0105 w depresj\u0119"},"content":{"rendered":"\n
\n
\"\"<\/a>
Mebufotenina, Harbin, za Wikimedia Commons<\/a> w domenie publicznej<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Niedawno pisa\u0142em o u\u017cyciu substancji halucynogennych w medycynie<\/a>. Takie badania przeprowadza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Polsce.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Niedawno w presti\u017cowym mi\u0119dzynarodowym czasopi\u015bmie naukowym „JAMA Psychiatry” ukaza\u0142a si\u0119 publikacja dotycz\u0105ca leczenia depresji lekoopornej mebufotenin\u0105, kt\u00f3rej pierwszym autorem by\u0142 profesor Wies\u0142aw Jerzy Cuba\u0142a, szef Kliniki Psychiatrii Doros\u0142ych Gda\u0144skiego Uniwersytetu Medycznego. Wieloo\u015brodkowe badanie przeprowadzono w sumie w 16 europejskich miastach.<\/p>\n\n\n\n

Badano podawan\u0105 donosowo mebufotenin\u0119. Ta dziwaczna wydawa\u0142oby si\u0119 nazwa nawi\u0105zuje do budowy chemicznej i pochodzenia zwi\u0105zku. Pierwsza sylaba nawi\u0105zuje do grupy metylowej (CH3<\/sub>): mebufotenina to metylowana pochodna znaczniej d\u0142u\u017cej i powszechniej znanej bufoteniny. Obie wyst\u0119puj\u0105 w gruczo\u0142ach p\u0142az\u00f3w z rodziny ropuchowatych (Bufonidae).<\/p>\n\n\n\n

Dok\u0142adniej mebufotenin\u0119 znale\u017a\u0107 mo\u017cna wydzielinach ropuchy koloradzkiej Incilius alvarius <\/em>zwanej dawniej Bufo alvarius<\/em>, zamieszkuj\u0105cej zachodnie pogranicze USA i Meksyku. Bufotenin\u0119 produkuj\u0105 gruczo\u0142y przyuszne (parotydy) popularnej w Polsce ropuchy szarej (Bufo bufo<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Ropucha koloradzka Incilius alvarius<\/em>, gruczo\u0142y kt\u00f3rej produkuj\u0105 mebufotenin\u0119. Rstanton13, za Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Mebufotenina i bufotenina, podobnie jak psylocybina i psylocybina z grzyb\u00f3w, przypominaj\u0105 budow\u0105 jeden z kluczowych ludzkich neuroprzeka\u017anik\u00f3w zaanga\u017cowanych w etiopatogenez\u0119 depresji, mianowicie serotonin\u0119. Pobudzaj\u0105 jeden z jej receptor\u00f3w, markuj\u0105c dzia\u0142anie przeka\u017anika. Dzia\u0142anie takie mo\u017ce sprzyja\u0107 halucynacjom, ale teoretycznie mo\u017ce te\u017c redukowa\u0107 objawy depresji. To w\u0142a\u015bnie mia\u0142o sprawdzi\u0107 badanie Cuba\u0142y i innych.<\/p>\n\n\n\n

W eksperymencie uczestniczy\u0142o 81 pacjent\u00f3w z depresj\u0105 lekooporn\u0105, czyli tak\u0105, kt\u00f3ra wcze\u015bniej nie podda\u0142a si\u0119 farmakoterapii lekami przeciwdepresyjnymi w liczbie od 2 do 5. Czemu wybrano pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy dotychczas nie poprawiali si\u0119 w leczeniu, przecie\u017c w takiej grupie trudniej oczekiwa\u0107, \u017ce i nowa substancja zadzia\u0142a? Poniewa\u017c mamy kilkadziesi\u0105t lek\u00f3w<\/a>, kt\u00f3re mo\u017cna poda\u0107 pacjentom ze zwyk\u0142\u0105 depresj\u0105 i naprawd\u0119 nieetycznie by\u0142oby zamiast u\u017cy\u0107 standardowego, bezpiecznego leczenia poddawa\u0107 ich eksperymentom. Natomiast ci, na kt\u00f3rych standardowe leczenie nie zadzia\u0142a\u0142o, mog\u0105 odnie\u015b\u0107 z udzia\u0142u w badaniu korzy\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Uczestnik\u00f3w randomizowano. To znaczy, \u017ce oko\u0142o po\u0142owa z nich otrzyma\u0142a mebufotenin\u0119, a mniej wi\u0119cej druga po\u0142owa placebo (czyli preparat pozbawiony badanej substancji). Badanie zosta\u0142o podw\u00f3jnie za\u015blepione. To znaczy, \u017ce ani pacjenci, ani badacze nie wiedzieli, kt\u00f3ry z badanych znalaz\u0142 si\u0119 w kt\u00f3rej grupie. Niemniej w przypadku halucynogen\u00f3w, nie oszukujmy si\u0119, naprawd\u0119 nie jest trudno zorientowa\u0107 si\u0119, czy dostajemy co\u015b, co dzia\u0142a \u2013 aczkolwiek niekt\u00f3re osoby z grupy placebo r\u00f3wnie\u017c zg\u0142asza\u0142y pojedyncze objawy wytw\u00f3rcze, tak dzia\u0142a si\u0142a sugestii (to tzw. efekt nocebo). Organizatorzy do\u0142o\u017cyli wszelkich stara\u0144, by oceniaj\u0105cy wyniki badania za pomoc\u0105 odpowiednich skal nie mieli bezpo\u015bredniego kontaktu z pacjentami i nie zorientowali si\u0119, w kt\u00f3rej grupie znale\u017ali si\u0119 ci ostatni.<\/p>\n\n\n\n

Po przyj\u0119ciu halucynogenu (b\u0105d\u017a placebo) badani przebywali pod kontrol\u0105 lekarsk\u0105, po czym zostali wypisani do dom\u00f3w. Ich stan oceniano telefonicznie kolejnego dnia i osobi\u015bcie po up\u0142ywie tygodnia.<\/p>\n\n\n\n

Pacjenci po przyj\u0119ciu mebufoteniny mieli istotnie ni\u017cszy poziom objaw depresyjnych, a tak\u017ce l\u0119kowych i wy\u017cszy poziom dobrostanu (wszystko zmierzone odpowiednimi skalami).<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie stwierdzono pewne dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane ropuszej toksyny, przede wszystkim nudno\u015bci, \u015blinotok, b\u00f3le g\u0142owy. Nie wyst\u0119powa\u0142y \u017cadne trwa\u0142e objawy psychotyczne. Nasilenie dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych okre\u015blono jako umiarkowane.<\/p>\n\n\n\n

Wyniki napawaj\u0105 optymizmem, tym bardziej \u017ce chodzi o chorych, kt\u00f3rym nie pomog\u0142y inne sposoby leczenia. Niemniej b\u0142\u0119dna badana grupa by\u0142a ma\u0142a, za\u015blepienie, jak wskazano wy\u017cej, rodzi w\u0105tpliwo\u015bci, a randomizowane badanie trwaj\u0105ce tydzie\u0144 nie przes\u0105dza o d\u0142ugotrwa\u0142ej poprawie. Autorzy pracy wspominali te\u017c o d\u0142u\u017cszej nierandomizowanej obserwacji liczonej w miesi\u0105cach, kt\u00f3r\u0105 maj\u0105 zamiar opisa\u0107 w kolejnych pracach.<\/p>\n\n\n\n

W efekcie publikacja ta nie dowodzi, \u017ce odkryto kolejny cudowny lek przeciwdepresyjny. Mebufotenina jeszcze w og\u00f3le nie jest lekiem, chocia\u017c je\u015bli kolejne badania potwierdz\u0105 jej dzia\u0142anie, znajduje si\u0119 na dobrej drodze. Kilka lat temu odkryto przeciwdepresyjne dzia\u0142anie ketaminy, u\u017cywanej dotychczas w anestezjologii i r\u00f3wnie\u017c powoduj\u0105cej halucynacje. Wedle doniesie\u0144 medialnych te\u017c mia\u0142a by\u0107 cudownym lekiem na ca\u0142e z\u0142o, a dzisiaj jej rola w leczeniu depresji jest niewielka. Jednak by\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie odkrywamy kolejn\u0105 grup\u0119 lek\u00f3w przeciwdepresyjnych.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n