{"id":10683,"date":"2026-09-13T08:45:20","date_gmt":"2026-09-13T06:45:20","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/?p=10683"},"modified":"2026-09-13T11:40:51","modified_gmt":"2026-09-13T09:40:51","slug":"bezmiesny-zamach-na-dzieci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2026\/09\/13\/bezmiesny-zamach-na-dzieci\/","title":{"rendered":"Bezmi\u0119sny zamach na dzieci"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/a>
Boczek i pol\u0119dwica, za MOs, Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W nowym roku szkolnym wprowadzono nowe zasady \u017cywienia dzieci w szko\u0142ach, w szczeg\u00f3lno\u015bci ograniczenie mi\u0119sa, wi\u0119cej produkt\u00f3w ro\u015blinnych i preferowanie wody do picia. W niekt\u00f3rych mediach uznano to za zamach na zdrowie, \u017cycie i wolno\u015b\u0107 dzieci, i na wszystkie inne \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Szko\u0142a wolna od ideologii! – wypisuj\u0105 w Internecie ca\u0142kiem wolni od wszelakich ideologii i pogl\u0105d\u00f3w politycznych dziennikarze, blogerzy, politycy i dzia\u0142acze. – Precz z diet\u0105 planetarn\u0105! – Grzmi\u0105 w wieszcz\u0105cych Armagedon tekstach. – Dzieci potrzebuj\u0105 mi\u0119sa, ch\u0142opcy potrzebuj\u0105 bia\u0142ka! Nadmiar cholesterolu wcale nie ma zwi\u0105zku z chorobami, a niedob\u00f3r cholesterolu szkodzi! – Takie i inne m\u0105dro\u015bci wyczyta\u0142em na internetowych forach.<\/p>\n\n\n\n

Dieta planetarna to okre\u015blenie wi\u0105\u017c\u0105ce unikanie mi\u0119sa z trosk\u0105 o ekologi\u0119 zgodnie z zaleceniami naukowc\u00f3w. Produkcja mi\u0119sa<\/a> zu\u017cywa bowiem rz\u0105d wielko\u015bci wi\u0119cej zasob\u00f3w ni\u017c uzyskanie tej samej masy pokarmu ro\u015blinnego. Wynika to z prostej zale\u017cno\u015bci: zjadane przez cz\u0142owieka zwierz\u0119ta same musz\u0105 wcze\u015bniej je\u015b\u0107 pokarm ro\u015blinny, a poniewa\u017c po\u017cywienie s\u0142u\u017cy w wi\u0119kszo\u015bci utrzymaniu i funkcjonowaniu organizmu, a w niewielkiej tylko cz\u0119\u015bci jego budowie, to masa ka\u017cdego kolejnego poziomu troficznego znacznie si\u0119 zmniejsza. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 biomasy to producenci, czyli ro\u015bliny z planktonem ro\u015blinnym, wi\u0119kszo\u015b\u0107 reszty stanowi\u0105 ro\u015blino\u017cercy, znacznie mniej mi\u0119so\u017cercy, a najmniej szczytowi drapie\u017cnicy na samym cieniutkim czubku piramidy troficznej.<\/p>\n\n\n\n

Skutki rabunkowej eksploatacji zasob\u00f3w naturalnych w postaci niespotykanej fali upa\u0142\u00f3w odczuwali\u015bmy jednak ca\u0142y miesi\u0105c temu, kt\u00f3\u017cby o nich teraz pami\u0119ta\u0142. Wr\u00f3\u0107my wi\u0119c do mi\u0119s, cholesterolu i t\u0142uszczu.<\/p>\n\n\n\n

Zaburzenia gospodarki lipidowej (lipidy to t\u0142uszcze i podobne do nich zwi\u0105zki) w postaci zbyt du\u017cych st\u0119\u017ce\u0144 tych zwi\u0105zk\u00f3w we krwi wyst\u0119puj\u0105 u nas u prawie trzech czwartych doros\u0142ych m\u0119\u017cczyzn. Natomiast rzekomo gro\u017any zbyt niski poziom cholesterolu to zjawisko prawie niespotykane. Oczywi\u015bcie cholesterol, wyst\u0119puj\u0105cy wy\u0142\u0105cznie w produktach zwierz\u0119cych, jest nam niezb\u0119dny do \u017cycia: poprawia dzia\u0142anie b\u0142on biologicznych otaczaj\u0105cych nasze kom\u00f3rki i stanowi substrat syntezy hormon\u00f3w p\u0142ciowych, gluko- i mineralokortykosteroid\u00f3w, a tak\u017ce witaminy D.<\/p>\n\n\n\n

Czemu wi\u0119c nie jeste\u015bmy zagro\u017ceni jego niedoborem? Wr\u00f3\u0107my do fakt\u00f3w. Skoro cholesterol istotnie wyst\u0119puje wy\u0142\u0105cznie w organizmach zwierz\u0105t, a nie znajdzie si\u0119 go w zjadanych przez te zwierz\u0119ta ro\u015blinach, to sk\u0105d\u015b te zwierz\u0119ta musz\u0105 go bra\u0107. Ot\u00f3\u017c one same go syntetyzuj\u0105. Przypomnijmy teraz rzecz oczywist\u0105 dla ka\u017cdego, kto w szkole uwa\u017ca\u0142 na biologii, a negowan\u0105 wy\u0142\u0105cznie przez \u015brodowiska fundamentalist\u00f3w religijnych b\u0105d\u017a politycznych radyka\u0142\u00f3w: my, ludzie, jeste\u015bmy zwierz\u0119tami. Ergo<\/em>: syntetyzujemy cholesterol. Z czego? Z wszystkiego.<\/p>\n\n\n\n

Szlak syntezy cholesterolu zaczyna si\u0119 od tak zwanego acetylo-koenzymu A. Koenzym A to po prostu przeno\u015bnik prostych grup chemicznych, natomiast dwuw\u0119glowa reszta acetylowa to aktywowany octan. Tak, potrafimy tworzy\u0107 cholesterol z octu. A wi\u0119c tak\u017ce i z utlenianego w organizmie do octanu alkoholu (u\u017cywanie tego ostatniego jako g\u0142\u00f3wnego substratu syntezy stanowczo odradzam). Ma\u0142o istnieje jeszcze prostszych zwi\u0105zk\u00f3w. Acetyl powstaje tak\u017ce w metabolizmie znacznie bardziej skomplikowanych t\u0142uszcz\u00f3w, cukr\u00f3w, bia\u0142ek, w sumie prawie wszystkiego. Najpopularniejsze leki zmniejszaj\u0105ce poziom cholesterolu, statyny, hamuj\u0105 w\u0142a\u015bnie syntez\u0119 cholesterolu.<\/a> Natomiast kiedy opr\u00f3cz jak\u017ce wydajnej syntezy dostarczamy sobie dodatkow\u0105 porcj\u0119 cholesterolu z boczku czy wieprzowiny, cholesterolu jest za du\u017co i pojawia si\u0119 problem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Pr\u00f3bka cholesterolu, LHcheM, za Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 3.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Cholesterolowi towarzysz\u0105 nasycone kwasy t\u0142uszczowe<\/a>. Okre\u015blenie „nasycone” oznacza nieposiadaj\u0105ce w swych \u0142a\u0144cuchach w\u0119glowych podw\u00f3jnych wi\u0105za\u0144, do kt\u00f3rych mo\u017cna przy\u0142\u0105czy\u0107 wi\u0119cej wodoru, wyst\u0119puj\u0105cych w nienasyconych kwasach ro\u015blinnych, takich jak kwas linolowy, linolenowy czy dokozaheksaenowy. Sztywne podw\u00f3jne wi\u0105zania uniemo\u017cliwiaj\u0105 dopasowanie si\u0119 jednej cz\u0105steczki do drugiej, tworz\u0105c zagi\u0119cia w \u0142a\u0144cuchu. Zwi\u0119kszaj\u0105 przez to p\u0142ynno\u015b\u0107 zwi\u0105zku. Ma to szczeg\u00f3lne znaczenie dla funkcjonowania o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego. To dlatego jednym z suplement\u00f3w diety s\u0105 wielonienasycone kwasy t\u0142uszczowe (ikozapentaenowy, dokozaheksaenowy) zalecane w szczeg\u00f3lno\u015bci u pacjent\u00f3w z ADHD. Natomiast pochodz\u0105cy g\u0142\u00f3wnie z mi\u0119sa nasycone kwasy t\u0142uszczowe przerastaj\u0105 nam tkank\u0105 t\u0142uszczow\u0105, a tak\u017ce osiadaj\u0105 w naczyniach krwiono\u015bnych, tworz\u0105c blaszki mia\u017cd\u017cycowe.<\/p>\n\n\n\n

Dochodzi do tego jeszcze u\u017cywanie azotan\u00f3w (III) w produkcji w\u0119dlin. W \u017co\u0142\u0105dku reszta azotanowa (III) NO2<\/sub>–<\/sup> reaguje z kwasem solnym, tworz\u0105c kwas azotowy (III) HNO2<\/sub>. Przyjmuje on kolejny kation wodoru, protonuj\u0105c si\u0119 do nietrwa\u0142ego kationu H2<\/sub>NO2<\/sub>+<\/sup>, kt\u00f3ry rozpada si\u0119 na cz\u0105steczk\u0119 wody H2<\/sub>O i kation NO+<\/sup>. Ten ostatni reaguje z aminami drugorz\u0119dowymi takimi jak wyst\u0119puj\u0105ca w naszych pokarmach bia\u0142kowych prolina. W tej reakcji tworz\u0105 si\u0119 N-nitrozaminy, znane z kolei z wchodzenia w nasze DNA i reagowania z zasadami azotowymi, co skutkuje nowotworem. Smacznego. Dlatego w\u0142a\u015bnie zw\u0142aszcza czerwonego mi\u0119sa i w\u0119dlin nale\u017cy unika\u0107, co eksperci zalecaj\u0105 od lat.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie \u017cadnych podobnych wyja\u015bnie\u0144 nie znalaz\u0142em w argumentach zwolennik\u00f3w objadania si\u0119 salcesonem i schabowym. \u017badnej biochemii, wzor\u00f3w, mechanizm\u00f3w, samo st\u0119kanie o wojnie ideologicznej. Biochemia jednak nie zna ideologii i nie obchodzi jej, czy mamy lewicowe, czy prawicowe pogl\u0105dy. Niezale\u017cnie od wypowiadanych szumnych s\u0142\u00f3w i politycznych obietnic nadmiar mi\u0119sa w diecie szkodzi. Od teraz przynajmniej w szkole niekt\u00f3re dzieci b\u0119d\u0105 jad\u0142y troch\u0119 zdrowiej. Inne z kolei przed zdrow\u0105 i zmniejszaj\u0105c\u0105 ryzyko chor\u00f3b kardiologicznych i onkologicznych diet\u0105 uchroni\u0105 rodzice, jak to ju\u017c zapowiadaj\u0105. Bo jak wida\u0107, na zmian\u0119 nawyk\u00f3w \u017cywieniowych du\u017cej cz\u0119\u015bci doros\u0142ych jest ju\u017c chyba za p\u00f3\u017ano.<\/p>\n\n\n\n

Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W nowym roku szkolnym wprowadzono nowe zasady \u017cywienia dzieci w szko\u0142ach, w szczeg\u00f3lno\u015bci ograniczenie mi\u0119sa, wi\u0119cej produkt\u00f3w ro\u015blinnych i preferowanie wody do picia. W niekt\u00f3rych mediach uznano to za zamach na zdrowie, \u017cycie i wolno\u015b\u0107 dzieci, i na wszystkie inne \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10686,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-10683","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-paradoksy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10683","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10683"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10683\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10692,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10683\/revisions\/10692"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10683"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10683"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10683"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}