{"id":10695,"date":"2026-09-27T11:38:19","date_gmt":"2026-09-27T09:38:19","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/?p=10695"},"modified":"2026-09-27T11:38:19","modified_gmt":"2026-09-27T09:38:19","slug":"skad-pochodza-nietoperze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2026\/09\/27\/skad-pochodza-nietoperze\/","title":{"rendered":"Sk\u0105d pochodz\u0105 nietoperze?"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Gambian_epauletted_fruit_bat_Epomophorus_gambianus.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1920\" height=\"1280\" src=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Gambian_epauletted_fruit_bat_Epomophorus_gambianus.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10703\"\/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Pagonowiec gambijski, rodzina rudawkowatych, Yangochiroptera. CJ Sharp, Gambia. <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Gambian_epauletted_fruit_bat_(Epomophorus_gambianus).jpg\">Wikimedia Commons<\/a>, CC BY-SA 4.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ewolucja nietoperzy d\u0142ugo pozostawa\u0142a zagadk\u0105.  Nieliczne skamienia\u0142o\u015bci delikatnych, lekkich, lataj\u0105cych zwierz\u0105t i umo\u017cliwiane przez lot \u0142atwe rozprzestrzenianie si\u0119 utrudnia\u0142y wyci\u0105gni\u0119cie decyduj\u0105cych wniosk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najstarsze skamienia\u0142o\u015bci nietoperzy (Chiroptera, z greki dos\u0142ownie &#8222;r\u0119koskrzyd\u0142e&#8221;) pochodz\u0105 sprzed 52-56 mln lat, czyli z wczesnego eocenu. Znajdywano je w Azji, Europie, Australii i Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Bazuj\u0105c na skamienia\u0142o\u015bciach, pochodzenie nietoperzy lokowano w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Badania biogeograficzne wskazywa\u0142y jednak na Afryk\u0119. Kolejne prace o jeszcze innej metodologii, opartej na badaniach dzisiejszych przedstawicieli rz\u0119du, szuka\u0142y jego pocz\u0105tk\u00f3w w Azji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nowych wniosk\u00f3w dostarczy\u0142o badanie opublikowane w <em>Nature<\/em> przez 137 autor\u00f3w z 64 pa\u0144stw w obr\u0119bie tak zwanego konsorcjum Bat1K. Badacze z ca\u0142ego \u015bwiata zebrali nie tylko si\u0142y, ale r\u00f3wnie\u017c pr\u00f3bki DNA przedstawicieli wszystkich 21 obecnych rodzin nietoperzy, jak i skamienia\u0142o\u015bci klad\u00f3w wymar\u0142ych, w tym czterdzie\u015bci cztery przedczwartorz\u0119dowe skamienia\u0142o\u015bci nietoperzy. W analizie uwzgl\u0119dnili w sumie 103 gatunki, cho\u0107 w bazie danych zamie\u015bcili 65 z nich, analizuj\u0105c 699 cech.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z jednej strony jest to bardzo du\u017co (macierz danych, czyli po prostu porz\u0105dkuj\u0105ca je tabela, musia\u0142a liczy\u0107 45 435 kom\u00f3rek). Z drugiej nietoperze to drugi najliczniejszy po gryzoniach rz\u0105d ssak\u00f3w, obejmuj\u0105cy p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca gatunk\u00f3w: du\u017ce owoco\u017cerne rudawkowate, niewielkie nietoperze zapylaj\u0105ce kwiaty, krwio\u017cercze wampiry, rozmaite mroczki, podkowce, upiory, li\u015bcionosy i setki gatunk\u00f3w znanych wy\u0142\u0105cznie chiropterologom.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u0142ugo by opisywa\u0107 skomplikowan\u0105 metodologi\u0119 takich bada\u0144.  Wyniki by\u0142y jednak zaskakuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Dark_Sheath-tailed_Bat_imported_from_iNaturalist_photo_451989042_on_2_December_2024.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1920\" height=\"1281\" src=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Dark_Sheath-tailed_Bat_imported_from_iNaturalist_photo_451989042_on_2_December_2024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10704\"\/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Papua\u015bnik czarnawy, rodzina upiorowatych, Yinpterochiroptera. <a href=\"https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Dark_Sheath-tailed_Bat_imported_from_iNaturalist_photo_451989042_on_2_December_2024.jpg\">Wikimedia Commons<\/a>, w domenie publicznej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oto nietoperze pojawi\u0142y si\u0119 nie w \u017cadnym z trzech podejrzewanych kontynent\u00f3w, ale w Europie. Ich wsp\u00f3lny przodek \u017cy\u0142 na po\u0142udniu Europy w p\u00f3\u017anym paleocenie.  Stamt\u0105d rozprzestrzeni\u0142y si\u0119 na po\u0142udnie, do Afryki, z kt\u00f3rej kolejne niezale\u017cne fale migracji dociera\u0142y na kontynenty Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, Azji i Australii.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kluczowe umiej\u0119tno\u015bci lotu i echolokacji pojawi\u0142y si\u0119 bardzo wcze\u015bnie w ich ewolucji, znacznie przed podzia\u0142em na g\u0142\u00f3wne grupy. Dwa najwi\u0119ksze podrz\u0119dy, zwane Yinpterochiroptera i Yangochiroptera b\u0105d\u017a po polsku znacznie bardziej przyziemnie rudawkokszta\u0142tnymi i mroczkokszta\u0142tnymi, wyodr\u0119bni\u0142y si\u0119 odpowiednio 57 milion\u00f3w lat temu i nieco p\u00f3\u017aniej w paleoce\u0144sko-eoce\u0144skim optimum termicznym, kiedy klimat by\u0142 najcieplejszy. Nowe badanie potwierdzi\u0142o zasadno\u015b\u0107 ich wyr\u00f3\u017cniania. Posiad\u0142szy jako jedyne ssaki umiej\u0119tno\u015b\u0107 aktywnego lotu (lotokoty, niekt\u00f3re wiewi\u00f3rkowate czy lotopa\u0142anki jedynie szybuj\u0105), szybko opanowa\u0142y nowe terytoria, w tym tak\u017ce odleg\u0142e oceaniczne wyspy, na kt\u00f3rych niekiedy nale\u017c\u0105 do jedynych rodzimych ssak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dzi\u015b wiele gatunk\u00f3w zamieszkuje tropikalne d\u017cungle Afryki i Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej. W Europie, zw\u0142aszcza P\u00f3\u0142nocnej czy \u015arodkowej, \u017cyje ich znacznie mniej. A\u017c dziw, \u017ce w\u0142a\u015bnie w Europie znajduje si\u0119 ich kolebka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Marcin Nowak<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Morales, A.E., Liang, Y., Thomas, W.R. et al. <a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41586-026-11007-3\">Reference genomes and fossils revise bat family phylogeny and biogeography<\/a>. Nature (2026). https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41586-026-11007-3<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ewolucja nietoperzy d\u0142ugo pozostawa\u0142a zagadk\u0105. Nieliczne skamienia\u0142o\u015bci delikatnych, lekkich, lataj\u0105cych zwierz\u0105t i umo\u017cliwiane przez lot \u0142atwe rozprzestrzenianie si\u0119 utrudnia\u0142y wyci\u0105gni\u0119cie decyduj\u0105cych wniosk\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10704,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[241,54,2,68,6,65],"tags":[969,1404,422,323,262,368],"class_list":["post-10695","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-autor-marcin-nowak","category-ekologika","category-ewolucjonizm","category-nauka-po-zagranicznemu","category-odkrywki","category-research-blogging","tag-biologia","tag-chiropterologia","tag-ewolucja","tag-nietoperze","tag-ssaki","tag-teriologia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10695","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10695"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10695\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10706,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10695\/revisions\/10706"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10695"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10695"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10695"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}