{"id":1099,"date":"2011-12-21T09:24:33","date_gmt":"2011-12-21T08:24:33","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=1099"},"modified":"2013-02-11T18:03:54","modified_gmt":"2013-02-11T17:03:54","slug":"wpwer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2011\/12\/21\/wpwer\/","title":{"rendered":"WP:WER"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Po raz kolejny zosta\u0142em zainspirowany wpisem JTy. Tym<\/a> o artykule naukowym, na kt\u00f3ry powo\u0142ali si\u0119 wikipedy\u015bci tworz\u0105cy has\u0142o o silniku z mieszank\u0105 argonow\u0105. Artyku\u0142 ten bowiem nie wprost przywo\u0142uje jedn\u0105 z nielicznych \u017celaznych zasad Wikipedii – zasad\u0119 WP:WER<\/a>.<\/p>\n

<\/p>\n

Ze skr\u00f3tem WP:WER zetkn\u0105\u0142 si\u0119 ka\u017cdy, kto w Wikipedii nie tylko szuka hase\u0142, ale zagl\u0105da te\u017c do dyskusji nad tych\u017ce kszta\u0142tem. Wpisanie WP:WER w okienku wiki-wyszukiwarki przenosi pod has\u0142o o zasadzie weryfikowalno\u015bci – jednej z trzech podstawowych zasad tej specyficznej encyklopedii. Bli\u017aniacz\u0105 zasad\u0105 jest WP:OR – zasada nieumieszczania tzw. tw\u00f3rczo\u015bci w\u0142asnej (ang. original research). Z kolei na przeciwnym kra\u0144cu le\u017cy zasada prawna WP:NPA – zasada nie\u0142amania praw autorskich. Wikipedysta dodaj\u0105c wpis musi (opr\u00f3cz paru innych zasad i mn\u00f3stwa mniej lub bardziej niezobowi\u0105zuj\u0105cych zalece\u0144) lawirowa\u0107 mi\u0119dzy \u0142ami\u0105cym prawa w\u0142asno\u015bci intelektualnej przepisywaniem cudzych tekst\u00f3w (np. z innej encyklopedii) a \u0142ami\u0105cym zasady WP:WER i WP:OR wypisywaniem w\u0142asnych mniema\u0144.<\/p>\n

Pod tym wzgl\u0119dem wi\u0119c Wikipedia nie a\u017c tak bardzo r\u00f3\u017cni si\u0119 od wszelkich innych publikacji naukowych\/naukawych. Teksty naukowe przechodz\u0105 proces recenzji, o kt\u00f3rego niedoskona\u0142o\u015bci i zaletach wstukano terabajty w blogosferze naukowej. Teksty w Wikipedii ze wzgl\u0119du na jej pewn\u0105 anonimowo\u015b\u0107 i otwarto\u015b\u0107 nie mog\u0105 przej\u015b\u0107 recenzji w pe\u0142nym tego s\u0142owa znaczeniu. Fundacja Wikimedia opiekuj\u0105ca si\u0119 Wikipedi\u0105 nie zatrudnia recenzent\u00f3w, kt\u00f3rzy byliby ekspertami w dziedzinie budowy silnik\u00f3w, taksonomii sk\u0105poszczet\u00f3w, czy charakterystyki pokemon\u00f3w. W nauce nieanonimowi eksperci po jakim\u015b czasie uzyskuj\u0105 autorytet, kt\u00f3ry pozwala im na publikowanie tekst\u00f3w praktycznie ju\u017c nierecenzowanych (oczywi\u015bcie dotyczy to np. podr\u0119cznik\u00f3w czy monografii, bo je\u015bli chc\u0105 opublikowa\u0107 tekst w pi\u015bmie z peer review lub ksi\u0105\u017ck\u0119 w wydawnictwie o podobnych standardach, to recenzji nie unikn\u0105, zw\u0142aszcza gdy stosuje ono system podw\u00f3jnej anonimowo\u015bci recenzji). Mog\u0105 na wyk\u0142adach podawa\u0107 w\u0142asne przemy\u015blenia i odkrycia bez wymogu ich wcze\u015bniejszej publikacji. W Wikipedii nie mo\u017cna uzyska\u0107 takiego autorytetu. Co prawda po jakim\u015b czasie da si\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce niekt\u00f3rzy wikipedy\u015bci maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 wiedz\u0119 w danej dziedzinie i cz\u0119sto w razie w\u0105tpliwo\u015bci s\u0105 pytani o zdanie w danej sprawie, ale to tylko wynik pewnego dobrego obyczaju i nigdy nie jest tak, \u017ce wypowied\u017a takiego wikipedysty bez odpowiedniego odno\u015bnika ko\u0144czy spraw\u0119. Oczywi\u015bcie, jako \u017ce tacy wikipedy\u015bci zwykle s\u0105 realnym \u015bwiecie naukowcami, zdarza si\u0119, \u017ce jako odno\u015bniki podaj\u0105 w\u0142asne artyku\u0142y, ale – co jest kluczowe – artyku\u0142y opublikowane w niezale\u017cnym \u017ar\u00f3dle naukowym, a nie w Wikipedii, czy na w\u0142asnym blogu. Je\u017celi nie mog\u0105 swojego zdania poprze\u0107 odpowiednim, niezale\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em, nie mog\u0105 go swoim autorytetem przeforsowa\u0107. Pewnym streszczeniem zasady WP:WER jest zdanie, \u017ce w Wikpedii licz\u0105 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142a, a nie prawda absolutna. To oczywi\u015bcie rodzi problemy. Na stron\u0119 „Zg\u0142o\u015b b\u0142\u0105d” co rusz trafiaj\u0105 apele w stylu „Chodzi\u0142em z Beat\u0105 Baback\u0105 do jednej klasy w podstaw\u00f3wce i wiem, \u017ce urodzi\u0142a si\u0119 w roku 1976, a nie jak piszecie w 1980. Z powa\u017caniem Abel Abacki”. Jednak skoro „Abel Abacki” mo\u017ce podpisa\u0107 si\u0119 ktokolwiek, cho\u0107by Zenon Zetacki, porzucony kochanek Beaty Babackiej, wikipedy\u015bci maj\u0105c jakie\u015b \u017ar\u00f3d\u0142o podaj\u0105ce rok 1980 i tego typu zg\u0142oszenie, wybior\u0105 1980. Tak samo jest z opisem pracy silnika na tlen i argon. Nawet je\u015bli wikipedy\u015bci wiedz\u0105, \u017ce tlen nie reaguje z argonem w \u017cadnych znanych, a przynajmniej osi\u0105galnych w silniku, warunkach, ale opublikowany w wiarygodnym pi\u015bmie artyku\u0142 naukowy opisuje, \u017ce owszem, w pewnym silniku powstaje tlenek argonu, nie mog\u0105 tak wpisanej tre\u015bci ot tak wyci\u0105\u0107. Czasem w akcie zdrowego rozs\u0105dku (WP:ZR jest jednak tylko jedn\u0105 z wizji Wikipedii, a nie zasad\u0105, czy cho\u0107by zaleceniem) dodaj\u0105 w ko\u0144cu jak\u0105\u015b uwag\u0119, kt\u00f3ra, je\u015bli niepoparta odpowiednim odsy\u0142aczem, mo\u017ce by\u0107 jednak usuni\u0119ta przez nadgorliwca. Tak by\u0107 jednak musi, Wikipedia z jej otwarto\u015bci\u0105 jest zbyt atrakcyjnym miejscem dla r\u00f3\u017cnego rodzaju wynalazc\u00f3w nap\u0119d\u00f3w antygrawitacyjnych, cudownych terapeut\u00f3w czy wyznawc\u00f3w jedynie s\u0142usznych wizji historycznych b\u0105d\u017a politycznych, aby folgowa\u0107 wolno\u015bci wpisywania czego si\u0119 chce.<\/p>\n

Tak by\u0107 musi, cho\u0107 tak nie by\u0142o. Pocz\u0105tkowo Wikipedia naprawd\u0119 by\u0142a woln\u0105 encyklopedi\u0105, w kt\u00f3rej ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 wpisa\u0107 u\u017cyteczn\u0105 informacj\u0119. W pierwszych latach jej istnienia powsta\u0142o wiele hase\u0142 opartych o zebran\u0105 w g\u0142owie wiedz\u0119 wikipedyst\u00f3w – po cz\u0119\u015bci wzi\u0119t\u0105 z podr\u0119cznik\u00f3w, po cz\u0119\u015bci z artyku\u0142\u00f3w naukowych, po cz\u0119\u015bci z gazet, po cz\u0119\u015bci z wyk\u0142ad\u00f3w, a po cz\u0119\u015bci z w\u0142asnych przemy\u015ble\u0144. Wiele z tych hase\u0142 na swoim poziomie (powiedzmy – encyklopedii gimnazjalisty) jest prawdziwych, ale informacje w nich podane nie by\u0142y weryfikowane. Od paru lat trwa akcja dodawania \u017ar\u00f3de\u0142 do takich hase\u0142, ale ze wzgl\u0119du na ten kompilacyjny charakter jest to \u017cmudne i nie\u0142atwe. Gorzej, gdy w takich has\u0142ach, jak o ww. Beacie Babackiej kto\u015b wpisa\u0142 rok 1980, ale \u017cadne \u017ar\u00f3d\u0142o tego nie potwierdza (Beata Babacka jest w gruncie rzeczy ma\u0142o znana i nie figuruje w bazach podaj\u0105cych daty urodzenia albo postara\u0142a si\u0119, aby j\u0105 utajni\u0107). Teoretycznie ka\u017cdy wikipedysta m\u00f3g\u0142by t\u0119 informacj\u0119 zgodnie z zasadami usun\u0105\u0107, ale z drugiej strony, robi si\u0119 to niech\u0119tnie, bo zak\u0142ada si\u0119, \u017ce by\u0107 mo\u017ce napisa\u0142 to kto\u015b znaj\u0105cy t\u0119 dat\u0119 naprawd\u0119. Zwykle ko\u0144czy si\u0119 to dodaniem szablonu w stylu „potrzebne \u017ar\u00f3d\u0142o”. Dopiero gdy kto\u015b zada jej k\u0142am, taka informacja jest wykre\u015blana. Jednak od paru lat Wikipedia nie jest ju\u017c miejscem, w kt\u00f3rym tak \u0142atwo umie\u015bci\u0107 hoax, jak to by\u0142o w przypadku Henryka Batuty.<\/p>\n

Piotr Panek<\/strong><\/p>\n

Ilustracja: Ad Meskens, Wikimedia Commons, CC 3.0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po raz kolejny zosta\u0142em zainspirowany wpisem JTy. Tym o artykule naukowym, na kt\u00f3ry powo\u0142ali si\u0119 wikipedy\u015bci tworz\u0105cy has\u0142o o silniku z mieszank\u0105 argonow\u0105. Artyku\u0142 ten bowiem nie wprost przywo\u0142uje jedn\u0105 z nielicznych \u017celaznych zasad Wikipedii – zasad\u0119 WP:WER.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58,43,6,57],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1099"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1099"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1099\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2107,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1099\/revisions\/2107"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}