![\"kubiak.jpg\"](\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/kubiak.jpg\" "\\"kubiak.jpg\\"")
Stawianie takiego pytania dok\u0142adnie dziesi\u0119\u0107 lat po narodzinach pierwszego ssaka sklonowanego z kom\u00f3rki doros\u0142ego organizmu zakrawa\u0107 mo\u017ce na \u017cart. Owieczka Dolly sta\u0142a si\u0119 bowiem medialn\u0105 ikon\u0105 i ka\u017cde dziecko dzi\u015b wie, \u017ce przysz\u0142a na \u015bwiat w wyniku klonowania.<\/p>\n
Nie mam zamiaru negowa\u0107 faktu, \u017ce najs\u0142ynniejsza owca \u015bwiata urodzi\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie w wyniku takiego eksperymentu. Ci\u0105gle powraca jednak pytanie, z jakiej dok\u0142adnie kom\u00f3rki Ian Wilmut i jego wsp\u00f3\u0142pracownicy pobrali j\u0105dro kom\u00f3rkowe u\u017cyte do tego do\u015bwiadczenia. Wiadomo, \u017ce kom\u00f3rka-dawczyni j\u0105dra pochodzi\u0142a z gruczo\u0142u mlekowego klonalnej matki Dolly. Ale ostatnie wyniki bada\u0144 pochodz\u0105cych z USA sugeruj\u0105, \u017ce wbrew dotychczasowym przypuszczeniom mog\u0142a to by\u0107 kra\u0144cowo zr\u00f3\u017cnicowana kom\u00f3rka tego gruczo\u0142u.<\/p>\n
Opublikowane w pa\u017adziernikowym numerze „Nature Genetics” badania Amerykan\u00f3w (co znamienne, prawie wszyscy cz\u0142onkowie 16-osobowego zespo\u0142u s\u0105 chi\u0144skiego pochodzenia) wykazuj\u0105, i\u017c skuteczno\u015b\u0107 klonowania myszy nie spada, a ro\u015bnie, gdy u\u017cywa si\u0119 do tego celu j\u0105der kom\u00f3rkowych pochodz\u0105cych z coraz bardziej zr\u00f3\u017cnicowanych krwinek. Ekipa kierowana przez Xiangzhonga (dla przyjaci\u00f3\u0142 Jerry’ego) Yanga i Tao Chenga z uniwersytet\u00f3w w Storrs w stanie Connecticut i w Pittsburghu w stanie Pennsylvania bada\u0142a wydajno\u015b\u0107 klonowania myszy z u\u017cyciem jako \u017ar\u00f3d\u0142a DNA j\u0105der bia\u0142ych cia\u0142ek krwi o r\u00f3\u017cnym stopniu zr\u00f3\u017cnicowania.<\/p>\n
<\/p>\n
Ku ich wielkiemu zdziwieniu wyniki do\u015bwiadcze\u0144 by\u0142y najlepsze, gdy u\u017cyto granulocyt\u00f3w – kra\u0144cowo zr\u00f3\u017cnicowanych krwinek, kt\u00f3re dawno utraci\u0142y zdolno\u015bci do namna\u017cania si\u0119. \u017badne niezr\u00f3\u017cnicowane krwinki (a nawet kom\u00f3rki macierzyste wyizolowane z krwi) nie poddawa\u0142y si\u0119 tak \u0142atwo procesowi klonowania, jak w\u0142a\u015bnie granulocyty.<\/p>\n
Wnioski Amerykan\u00f3w przywo\u0142uj\u0105 wspomnienie pierwszego udanego zabiegu klonowania z u\u017cyciem kom\u00f3rek pochodz\u0105cych z doros\u0142ego organizmu, w wyniku kt\u00f3rego urodzi\u0142a si\u0119 Dolly. S\u0105dzono bowiem dot\u0105d, \u017ce czym wi\u0119ksze zdolno\u015bci kom\u00f3rki do przechodzenia podzia\u0142\u00f3w, tym \u0142atwiej przeprogramowa\u0107 jej j\u0105dro kom\u00f3rkowe, tak by pokierowa\u0142o rozwojem zarodkowym. Spekulowano wi\u0119c, \u017ce Dolly mog\u0142a wywodzi\u0107 si\u0119 z kom\u00f3rki macierzystej, kt\u00f3ra zapl\u0105ta\u0142a si\u0119 w hodowli laboratoryjnej. Skoro jednak zr\u00f3\u017cnicowane kom\u00f3rki krwi lepiej nadaj\u0105 si\u0119 do klonowania ni\u017c kom\u00f3rki niezr\u00f3\u017cnicowane, to taka sama sytuacja mo\u017ce dotyczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c kom\u00f3rek gruczo\u0142u mlekowego. Eureka!<\/p>\n
Teraz uczeni b\u0119d\u0105 sprawdza\u0107 t\u0119 hipotez\u0119 prowadz\u0105c podobne badania z u\u017cyciem wybranych i dok\u0142adnie zidentyfikowanych kom\u00f3rek tego gruczo\u0142u. Zaczn\u0105 zapewne od myszy, ale dla rozwik\u0142ania zagadki pochodzenia Dolly konieczne b\u0119dzie powt\u00f3rzenie do\u015bwiadcze\u0144 na owcach. Oczywi\u015bcie, istnieje r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce granulocyty s\u0105 tak \u015bwietnym \u017ar\u00f3d\u0142em DNA dla klonowanych zarodk\u00f3w z jakich\u015b innych, nieznanych przyczyn ni\u017c stan ich zr\u00f3\u017cnicowania.<\/p>\n
Tak czy owak odkrycie Amerykan\u00f3w napawa nadziej\u0105 na zwi\u0119kszenie wydajno\u015bci klonowania r\u00f3wnie\u017c zarodk\u00f3w ludzkich, u\u017cywanych do uzyskiwania zarodkowych kom\u00f3rek macierzystych. Taki post\u0119p m\u00f3g\u0142by prze\u0142ama\u0107 impas w tych badaniach po oszustwach korea\u0144skiego badacza Woo Suk Hwanga ujawnionych w zesz\u0142ym roku. Hwang donosi\u0142 w znamienitych czasopismach naukowych, \u017ce klonowa\u0142 zarodki ludzkie (metod\u0105 podobn\u0105 do tej, dzi\u0119ki kt\u00f3rej uzyskano Dolly) i otrzyma\u0142 ludzkie zarodkowe kom\u00f3rki macierzyste obarczone mutacjami wywo\u0142uj\u0105cymi pewne choroby genetyczne. Jego m\u0142odzi wsp\u00f3\u0142pracownicy donie\u015bli jednak prasie o fa\u0142szerstwach szefa-k\u0142amczuszka. I tak wyda\u0142a si\u0119 mistyfikacja Korea\u0144czyka.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie jestem entuzjast\u0105 bada\u0144 ludzkich kom\u00f3rek macierzystych. Ale zapewniam, \u017ce nie bezkrytycznym.<\/p>\n
Podobne badania pozwalaj\u0105 pozna\u0107 zar\u00f3wno mechanizmy reguluj\u0105ce rozw\u00f3j zarodkowy, jak i przyczyny chor\u00f3b dziedzicznych. Dzi\u0119ki nim mo\u017cemy poznawa\u0107 procesy, o kt\u00f3rych zrozumieniu nie mogli\u015bmy nawet marzy\u0107 przed kilkoma laty. Ale zastosowania w medycynie s\u0105 oczywi\u015bcie bardziej kontrowersyjne. Mimo to s\u0105dz\u0119, i\u017c nale\u017cy je kontynuowa\u0107, oczywi\u015bcie przy skrupulatnym przestrzeganiu wszystkich zasad prawnych, etycznych i moralnych sformu\u0142owanych przez odpowiednie w\u0142adze ka\u017cdego kraju.<\/p>\n
Niedawno wr\u00f3ci\u0142em z Izraela, gdzie wys\u0142ucha\u0142em wyk\u0142adu na temat uzyskiwania ludzkich zarodkowych kom\u00f3rek macierzystych. Izraelczycy maj\u0105 bardzo liberalne prawo w tej dziedzinie i w pe\u0142ni z niego korzystaj\u0105. Uzyskali kilka linii takich kom\u00f3rek obarczonych wadami genetycznymi, podobnie jak chcia\u0142 to zrobi\u0107 Hwang. Cho\u0107 obyli si\u0119 bez klonowania. Za prowadzenie takich samych do\u015bwiadcze\u0144 we Francji trafi\u0142bym jednak za kratki. A w Izraelu, prosz\u0119 bardzo.<\/p>\n