{"id":1103,"date":"2012-01-03T11:41:52","date_gmt":"2012-01-03T10:41:52","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=1103"},"modified":"2013-04-04T19:18:47","modified_gmt":"2013-04-04T17:18:47","slug":"pachnacy-doppler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2012\/01\/03\/pachnacy-doppler\/","title":{"rendered":"Pachn\u0105cy Doppler"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Untitled-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-1104\" title=\"Untitled-1\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Untitled-1.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"476\" srcset=\"\/naukowy\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Untitled-1.jpg 500w, \/naukowy\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Untitled-1-300x285.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ju\u017c kiedy\u015b na tym blogu pisa\u0142em o swoim ograniczonym postrzeganiu muzyki. To by\u0142y komentarze pod wpisem Piotra Panka &#8222;<a href=\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/2010\/08\/30\/muzyczny-daltonizm-darwina-i-freuda\/\">Muzyczny daltonizm Darwina i Freuda<\/a>&#8222;. Niedawno przysz\u0142o mi do g\u0142owy jeszcze jedno skojarzenie typu poznawczego.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Ot\u00f3\u017c, opr\u00f3cz problem\u00f3w z wyczuciem rytmu, mam tak\u017ce troch\u0119 ograniczon\u0105 zdolno\u015b\u0107 rozpoznawania wysoko\u015bci d\u017awi\u0119k\u00f3w. Jedn\u0105 z konsekwencji jest to, \u017ce nie s\u0142ysz\u0119 efektu Dopplera. Moja c\u00f3rka rejestruje go za ka\u017cdym razem, kiedy na ulicy spotykamy karetk\u0119 pogotowia, czyli obiekt przeje\u017cd\u017caj\u0105cy obok nas z du\u017c\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 i zarazem emituj\u0105cy g\u0142o\u015bny d\u017awi\u0119k o sta\u0142ej cz\u0119stotliwo\u015bci. Ona wyra\u017anie odczuwa, \u017ce w momencie mijania nas syrena obni\u017ca ton. Ja nie zauwa\u017cam nic, cho\u0107 wiem, \u017ce taki efekt wyst\u0119puje i koncentruj\u0119 si\u0119 jak tylko mog\u0119.<\/p>\n<p>Czyli to nie tylko muzyka. Jestem upo\u015bledzony tak\u017ce w zakresie fizyki. Ja nigdy bym nie odkry\u0142 akustycznego efektu Dopplera, cho\u0107 teoretycznie m\u00f3g\u0142bym go wymy\u015bli\u0107. Jednak robi\u0105c eksperyment w oparciu o m\u00f3j w\u0142asny s\u0142uch, b\u0142\u0119dnie uzna\u0142bym, \u017ce go jednak nie ma. Efekt Dopplera jest dla mnie troch\u0119 jak ciemna materia albo jak bozon Higgsa. Niby wiem, \u017ce powinien by\u0107, ale go nie rejestruj\u0119. Na szcz\u0119\u015bcie efekt mo\u017cna wykry\u0107 stosown\u0105 aparatur\u0105, kt\u00f3ra w tym zakresie uzupe\u0142nia\u0142by moj\u0105 indywidualn\u0105 niedoskona\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Po chwili zastanowienia przychodz\u0105 mi na my\u015bl nasze inne niedoskona\u0142e zmys\u0142y, kt\u00f3rych jednak nie umiemy (przynajmniej dotychczas) wspom\u00f3c aparatur\u0105. To zmys\u0142y chemiczne: smak i przede wszystkim w\u0119ch. Wiemy, \u017ce niekt\u00f3re gatunki zwierz\u0105t poznaj\u0105 \u015bwiat w znacznym stopniu tymi zmys\u0142ami &#8211; na przyk\u0142ad ryby albo psy. Dla nas to \u015bwiat w znacznym stopniu niedost\u0119pny i niestety jak si\u0119 zdaje \u017cadna istniej\u0105ca aparatura nie mo\u017ce tego na razie w pe\u0142ni skompensowa\u0107.  Wygl\u0105da na to, \u017ce ca\u0142a nauka jest w badaniu \u015bwiata opisywanego zapachem r\u00f3wnie bezradna jak ja wobec efektu Dopplera. Ile tam musi si\u0119 kry\u0107 wpania\u0142ych odkry\u0107, kt\u00f3rych m\u00f3g\u0142by dokona\u0107 m\u00f3j pies, gdyby mia\u0142 moje mo\u017cliwo\u015bci poznawcze, albo ja, gdybym mia\u0142 jego nos i kor\u0119 w\u0119chow\u0105. Tylko jak tam si\u0119gn\u0105\u0107?<\/p>\n<p><strong>Jerzy Tyszkiewicz<\/strong><\/p>\n<p><strong><\/strong><br \/>\n<em> Ilustracja Alicja Leszy\u0144ska<\/em><\/p>\n<p><em><br \/>\n<\/em> P.S. We wzorze na ilustracji <em>E<\/em> to emisja, <em>m<\/em> to masa, <em>c<\/em> to ciastowato\u015b\u0107. Zatem ca\u0142y wz\u00f3r czytamy &#8222;emisja r\u00f3wna si\u0119 masa razy ciastowato\u015b\u0107 do kwadratu&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ju\u017c kiedy\u015b na tym blogu pisa\u0142em o swoim ograniczonym postrzeganiu muzyki. To by\u0142y komentarze pod wpisem Piotra Panka &#8222;Muzyczny daltonizm Darwina i Freuda&#8222;. Niedawno przysz\u0142o mi do g\u0142owy jeszcze jedno skojarzenie typu poznawczego.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[60,62,43,6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1103"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1103"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2669,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1103\/revisions\/2669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}