
{"id":125,"date":"2007-12-18T12:55:01","date_gmt":"2007-12-18T11:55:01","guid":{"rendered":"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/?p=125"},"modified":"2014-05-17T08:53:58","modified_gmt":"2014-05-17T06:53:58","slug":"lektury-w-czasie-lotu-przez-atlantyk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/2007\/12\/18\/lektury-w-czasie-lotu-przez-atlantyk\/","title":{"rendered":"Lektury w czasie lotu przez Atlantyk"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"450\" vspace=\"5\" hspace=\"5\" height=\"338\" border=\"0\" alt=\"airplane_450.jpg\" title=\"airplane_450.jpg\" src=\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2007\/airplane_450.jpg\" \/><\/p>\n<p><strong>Czy mo\u017cna por\u00f3wnywa\u0107 nauk\u0119 do religii? Oczywi\u015bcie.<\/strong><\/p>\n<p>D\u0142ugo nie pisa\u0142em i czuj\u0119 si\u0119 w obowi\u0105zku z\u0142o\u017cy\u0107 stosowne wyja\u015bnienia, szczeg\u00f3lnie, \u017ce zwi\u0105zane s\u0105 one w pewnym stopniu z histori\u0105, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142bym opowiedzie\u0107. Ot\u00f3\u017c w listopadzie uda\u0142o mi si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie znale\u017a\u0107 zast\u0119pstwo i uda\u0142em si\u0119 na drug\u0105 p\u00f3\u0142kul\u0119 spokojnie popracowa\u0107. Sp\u0119dzi\u0142em par\u0119 tygodni w Perimeter Institute for Theoretical Physics w Waterloo w Kanadzie (o tym instytucie napisz\u0119 kiedy\u015b, bo jest to miejsce wyj\u0105tkowe) i wsiadaj\u0105c do samolotu, kt\u00f3ry mia\u0142 zabra\u0107 mnie do Europy wzi\u0105\u0142em gazet\u0119, w kt\u00f3rej znalaz\u0142em artyku\u0142 napisany przez Paula Davisa, nieco szurni\u0119tego fizyka i autora znanych ksi\u0105\u017cek popularnonaukowych, z kt\u00f3rych kilka ukaza\u0142o si\u0119 po polsku.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Tekst rzeczonego Paula Daviesa ukaza\u0142 si\u0119 w rubryce opinii (OpEd po ameryka\u0144sku) &#8222;New York Timesa&#8221; z 24 listopada i kiedy go po raz pierwszy czyta\u0142em, nie zrobi\u0142 na mnie zbyt wielkiego wra\u017cenia. Davies pisze tak (pe\u0142ny tekst oraz polemik\u0119 z nim mo\u017cna znale\u017a\u0107 na stronie &#8222;<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.edge.org\/3rd_culture\/davies07\/davies07_index.html\">Edge<\/a>&#8222;):<\/p>\n<blockquote><p>Nauka posiada w\u0142asny, brany na wiar\u0119, zestaw wierze\u0144. Punktem wyj\u015bcia jest za\u0142o\u017cenie, \u017ce natura zbudowana jest w spos\u00f3b racjonalny i zrozumia\u0142y. Nie mo\u017cna by\u0107 naukowcem, je\u015bli s\u0105dzi si\u0119, \u017ce Wszech\u015bwiat jest bezsensownym zlepkiem przypadkowego \u015bmiecia. Fizyk badaj\u0105cy coraz g\u0142\u0119bsze poziomy struktur subatomowych, albo astronom buduj\u0105cy coraz dalej si\u0119gaj\u0105ce teleskopy oczekuj\u0105, \u017ce zobacz\u0105 struktury o coraz wi\u0119kszej matematycznej elegancji. Jak do tej pory wiara ta okazuje si\u0119 uzasadniona. [&#8230;]<\/p>\n<p>B\u0119d\u0105c naukowcami musimy wierzy\u0107, \u017ce Wszech\u015bwiat rz\u0105dzi si\u0119 godnymi zaufania, niezmiennymi, absolutnymi, uniwersalnymi, matematycznymi prawami, kt\u00f3rych pochodzenie nie jest znane. [&#8230;]<\/p>\n<p>Przez lata zadawa\u0142em moim kolegom pytanie, dlaczego prawa fizyki s\u0105 takie, jakie s\u0105? [&#8230;] Najcz\u0119stsza odpowied\u017a brzmi: &#8222;Nie ma \u017cadnej przyczyny, dlaczego s\u0105 one takie a nie inne &#8211; po prostu s\u0105.&#8221; POMYS\u0141, \u017bE PRAWA PRZYRODY ISTNIEJ\u0104 BEZ PRZYCZYNY JEST G\u0141\u0118BOKO ANTY-RACJONALNY. (wyr\u00f3\u017cnienie moje, JKG). [&#8230;]<\/p>\n<p>Jasne jest wi\u0119c, \u017ce i religia i nauka oparte s\u0105 na wierze &#8211; wierze w to mianowicie, \u017ce istnieje co\u015b poza Wszech\u015bwiatem, jak nie daj\u0105cy si\u0119 zrozumie\u0107 b\u00f3g, lub nie daj\u0105cy si\u0119 zrozumie\u0107 zestaw praw przyrody.<\/p>\n<p>Wydaje mi si\u0119, \u017ce nie mamy szans na zrozumienie, dlaczego fizyczny \u015bwiat jest taki, jaki jest, dop\u00f3ki upiera\u0107 si\u0119 b\u0119dziemy przy niezmiennych prawach czy meta-prawach, kt\u00f3re istniej\u0105 bez powodu, lub narzucone zosta\u0142y przez opatrzno\u015b\u0107 bosk\u0105. [&#8230;] Innymi s\u0142owy prawa powinny da\u0107 si\u0119 wyja\u015bni\u0107 &#8222;od wewn\u0105trz Wszech\u015bwiata&#8221; a nie poprzez odwo\u0142anie do czego\u015b na zewn\u0105trz.<\/p><\/blockquote>\n<p>To tyle cytat\u00f3w. Jak na moje oko wygl\u0105da to do\u015b\u0107 sensownie, wr\u0119cz bezdyskusyjnie. Dlatego w\u0142a\u015bnie, jak napisa\u0142em, tekst Daviesa nie zrobi\u0142 na mnie w pierwszym czytaniu wielkiego wra\u017cenia.<\/p>\n<p>Po kilku dniach po powrocie odkry\u0142em z niejakim zdumieniem, \u017ce wywody Daviesa wywo\u0142a\u0142y burz\u0119 w blogsferze. Blogi prowadzone przez naukowc\u00f3w pe\u0142ne by\u0142y oburzenia: jak mo\u017cna por\u00f3wnywa\u0107 NAUK\u0118 do religii! (Przypomina mi si\u0119 przy takich okazjach scena z &#8222;Misia&#8221;, przy okazji wa\u017cenia grubasa na granicy: Jak by tak wszyscy przyje\u017cd\u017cali chudsi by\u0142oby nas coraz mniej! POLAK\u00d3W!) Sk\u0105din\u0105d sensowny facet, Alan Sokal grzmi: Zacieranie r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy religi\u0105 i nauk\u0105 jest czym\u015b gorszym ni\u017c pope\u0142nianiem filozoficznego b\u0142\u0119du: jest to nieodpowiedzialno\u015b\u0107! Itp. Itd.<\/p>\n<p>A ja zastanawiam si\u0119, czy z nauk\u0105 jest a\u017c tak \u017ale, \u017ce boimy si\u0119 przyzna\u0107, jak kruche s\u0105 jej metafizyczne podstawy?<br \/>\n<strong><br \/>\nJerzy Kowalski Glikman<\/strong><\/p>\n<p><em>Fot. <a href=\"http:\/\/www.flickr.com\/photos\/alexik\/\"><strong>alexik<\/strong><\/a>, Flickr (CC BY SA)<\/em><\/p>\n<p>PS. Tu\u017c przed wylotem uda\u0142o mi si\u0119 by\u0107 na koncercie The Young Gods. M\u0142odzi bogowie troch\u0119 si\u0119 postarzeli i cho\u0107 w klubie by\u0142o pustawo sam koncert &#8211; znakomity! Jak donosi prasa Led Zeppelin te\u017c da\u0142 ostatnio czadu. Mam nadziej\u0119, \u017ce b\u0119dzie DVD. Jak tylko je dostane w swoje r\u0119ce, podziel\u0119 si\u0119 wra\u017ceniami.<\/p>\n<p>Na razie z dusz\u0105 na ramieniu przymierzam si\u0119 do odpalenia &#8222;Wied\u017amina&#8221; na moim laptopie. Podobno p\u00f3jdzie, ale jak nie, chyba sobie kupi\u0119 nowy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy mo\u017cna por\u00f3wnywa\u0107 nauk\u0119 do religii? Oczywi\u015bcie. D\u0142ugo nie pisa\u0142em i czuj\u0119 si\u0119 w obowi\u0105zku z\u0142o\u017cy\u0107 stosowne wyja\u015bnienia, szczeg\u00f3lnie, \u017ce zwi\u0105zane s\u0105 one w pewnym stopniu z histori\u0105, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142bym opowiedzie\u0107. Ot\u00f3\u017c w listopadzie uda\u0142o mi si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie znale\u017a\u0107 zast\u0119pstwo i uda\u0142em si\u0119 na drug\u0105 p\u00f3\u0142kul\u0119 spokojnie popracowa\u0107. Sp\u0119dzi\u0142em par\u0119 tygodni w Perimeter Institute for [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,106,9,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=125"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3800,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125\/revisions\/3800"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=125"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=125"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=125"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}