![\"ryba_450.jpg\"](\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2007\/ryba_450.jpg\" "\\"ryba_450.jpg\\"")
<\/p>\n<\/p>\n
Dlaczego tak, a nie inaczej, czyli o tym, \u017ce nie ma ucieczki od metafizyki. Pisa\u0142em ju\u017c niekonsekwencji w nauce<\/a>, kt\u00f3ra najog\u00f3lniej rzecz bior\u0105c polega na odcinaniu si\u0119 przez ni\u0105 od wszelkich kwestii metafizycznych. Sama metafizyczno\u015b\u0107 nauki mia\u0142aby polega\u0107 za\u015b na nieugruntowaniu jej metod, bo zadanie takie jest niewykonalne. Trudno\u015b\u0107 t\u0119 dobrze podsumowuje zdanie z filmu „Rejs”: jak\u0105 metod\u0105 wybierzemy metod\u0119 g\u0142osowania? Trzeba po prostu od czego\u015b zacz\u0105\u0107 i dobrze, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie si\u0119 czyni. Ale taki punkt wyj\u015bcia to w\u0142a\u015bnie metafizyka, tyle \u017ce przyjmowana zupe\u0142nie nie\u015bwiadomie. Ostatnia dyskusja wok\u00f3\u0142 podobie\u0144stwa nauki do religii<\/a> sk\u0142ania mnie do jeszcze jednej uwagi.<\/p>\n Leibniz jednak w ca\u0142ej swojej przenikliwej genialno\u015bci wskaza\u0142 na metafizyczne konsekwencj\u0119, do kt\u00f3rych prowadzi w\u0142a\u015bnie taka postawa. Jest ni\u0105 szukanie odpowiedzi na pytanie o racj\u0119 istnienia ca\u0142ej rzeczywisto\u015bci, a w szczeg\u00f3lno\u015bci dlaczego jest ona taka, a nie inna. W bardzo zwi\u0119z\u0142ej rozprawce „O zasadach istnienia” pisze on tak: „Jest w naturze racja, dla kt\u00f3rej raczej istnieje co\u015b ni\u017c nic. Jest to nast\u0119pstwo owej wielkiej zasady, \u017ce nic nie staje si\u0119 bez racji. Tak samo musi te\u017c by\u0107 racja, dla kt\u00f3rej istnieje raczej to ni\u017c co\u015b innego”.<\/p>\n Jak zaznaczy\u0142em, jest to ju\u017c kwestia metafizyczna i takie poszukiwania prowokuje. Ma by\u0107 jednak o pochwale niekonsekwencji. Ot\u00f3\u017c chwa\u0142a w\u0142a\u015bnie nauce, \u017ce si\u0119 w niej rezygnuje z tego typu poszukiwa\u0144. Bo w ten spos\u00f3b odcina si\u0119 ona od ca\u0142ego balastu zb\u0119dnych docieka\u0144, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce pog\u0142\u0119biaj\u0105 nasze rozumienie rzeczywisto\u015bci, ale z praktycznego punktu widzenia s\u0105 zupe\u0142nie ja\u0142owe.<\/p>\n Moja pochwa\u0142a b\u0119dzie nieco gorzka. Poszukiwanie racji, dlaczego w og\u00f3le s\u0105 takie, a nie inne prawa \u015bwiata, z konieczno\u015bci wskazuje na jak\u0105\u015b przyczyn\u0119 zewn\u0119trzn\u0105 wobec tych prawa i rzeczywisto\u015bci. Dlatego jest to ju\u017c pytanie metafizyczne. Odnosz\u0119 jednak wra\u017cenie, \u017ce nie wszyscy naukowcy zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce skoro pytanie jest metafizyczne, to ka\u017cda na nie odpowied\u017a jest metafizyczna. Zar\u00f3wno taka, kt\u00f3ra wskazuje na Absolut jako racj\u0119 zaistnienia takiej, a nie innej rzeczywisto\u015bci, jak i taka, kt\u00f3ra neguje potrzeb\u0119 odwo\u0142ywania si\u0119 do niego czy te\u017c uniewa\u017cnia samo podej\u015bcie jako w\u0142a\u015bnie metafizyczne. Sztandarowym przyk\u0142adem takiej nie\u015bwiadomo\u015bci jest omawiana na blogu wielokrotnie ksi\u0105\u017cka Dawkinsa.<\/p>\n Metafizyki nie da si\u0119 w og\u00f3le usun\u0105\u0107, bo gdy si\u0119 j\u0105 usuwa to zawsze w imi\u0119 jakiej\u015b innej metafizyki. W ko\u0144cu bierze si\u0119 ona z odwiecznego pytania: dlaczego tak, a nie inaczej? Dlaczego nauk\u0119 zacz\u0105\u0107 od takiego, a nie innego pytania? Takiej, a nie innej metody? Takiego, a nie innego podej\u015bcia? Takiego, a nie innego typu wyja\u015bnie\u0144? Odpowiadaj\u0105c, odwo\u0142ujemy si\u0119 do jaki\u015b przes\u0142anek, o kt\u00f3re zn\u00f3w mo\u017cna si\u0119 pyta\u0107 i tak w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Poniewa\u017c podej\u015bcie takie pogr\u0105\u017ca nas w regresie w niesko\u0144czono\u015b\u0107 i kompletnym parali\u017cu intelektualnym, jego przerwanie z konieczno\u015bci rodzi metafizyk\u0119. I na tym polega jej nieuchronno\u015b\u0107, ale tak\u017ce to, \u017ce utrzymuje si\u0119 ona u podstaw nauki.<\/p>\n Grzegorz Pacewicz<\/strong><\/p>\n Ilustracja „Poisson A\u00e9rostatique<\/span>” (1784) pochodzi najprawdopodobniej z listu Louisa St Juste’a do jednego z braci Montgolfier.\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Dlaczego tak, a nie inaczej, czyli o tym, \u017ce nie ma ucieczki od metafizyki. Pisa\u0142em ju\u017c niekonsekwencji w nauce, kt\u00f3ra najog\u00f3lniej rzecz bior\u0105c polega na odcinaniu si\u0119 przez ni\u0105 od wszelkich kwestii metafizycznych. Sama metafizyczno\u015b\u0107 nauki mia\u0142aby polega\u0107 za\u015b na nieugruntowaniu jej metod, bo zadanie takie jest niewykonalne. Trudno\u015b\u0107 t\u0119 dobrze podsumowuje zdanie z filmu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[59,9,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=126"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2998,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126\/revisions\/2998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=126"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=126"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.polityka.pl\/naukowy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=126"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/strong><\/p>\n
\nBadania naukowe wspieraj\u0105 si\u0119 na tak zwanej zasadzie racji dostatecznej, kt\u00f3r\u0105 zwi\u0119\u017ale wyrazi\u0142 Gottfried Leibniz – nic nie dzieje si\u0119 bez racji. Czym jest racja, to sprawa do\u015b\u0107 jasna. Chodzi o wyja\u015bnienia, kt\u00f3re odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 po pierwsze do jakiego\u015b prawa og\u00f3lnego. Po drugie wskazuj\u0105 na przyczyn\u0119 sprawiaj\u0105c\u0105, \u017ce badana rzecz podlega w\u0142a\u015bnie temu prawu. S\u0105dz\u0119, \u017ce do poszukiwania tego typu wyja\u015bnie\u0144 w gruncie rzeczy da si\u0119 sprowadzi\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 bada\u0144 naukowych.<\/p>\n