![\"prawda_450.jpg\"](\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/prawda_450.jpg\" "\\"prawda_450.jpg\\"")
<\/p>\n<\/p>\n
Gdyby wszyscy konsekwentni byli, ludzko\u015b\u0107 by wygin\u0119\u0142a.<\/strong><\/p>\n Od kilku miesi\u0119cy wg\u0142\u0119biam si\u0119 w ksi\u0105\u017cki, eseje, bajki, szkice, uwagi, s\u0142owem tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Leszka Ko\u0142akowskiego, kt\u00f3rego dorobek zreszt\u0105 od kilku lat bardzo mnie poci\u0105ga\u0142, brakowa\u0142o mi jednak impulsu by g\u0142\u0119biej nad nim przysi\u0105\u015b\u0107. Ucieszy\u0142o mnie przy tym to, \u017ce tytu\u0142 jednej z ksi\u0105\u017cek Ko\u0142akowskiego – „Pochwa\u0142a niekonsekwencji”, o kt\u00f3rej ju\u017c dwukrotnie wspomina\u0142em (L. Ko\u0142akowski, „Pochwa\u0142a niekonsekwencji”, T. I-III, Warszawa 1989) – jest identyczny z tytu\u0142ami dw\u00f3ch moich wcze\u015bniejszych wpis\u00f3w. Pisz\u0105c je, nie mia\u0142em poj\u0119cia o jednym z esej\u00f3w Ko\u0142akowskiego, od kt\u00f3rego pochodzi tytu\u0142 ca\u0142ej ksi\u0105\u017cki. Nad nim chcia\u0142bym si\u0119 dzi\u015b zatrzyma\u0107.<\/p>\n <\/p>\n Ko\u0142akowskiemu chodzi w nim o niekonsekwencj\u0119 mi\u0119dzy zachowaniem ludzi, a ich my\u015bleniem; o brak zgodno\u015bci mi\u0119dzy zasadami, o kt\u00f3rych prawdziwo\u015bci czy s\u0142uszno\u015bci s\u0105 g\u0142\u0119boko przekonani, a nast\u0119pstwami praktycznymi tych zasad, kt\u00f3re nie zawsze s\u0105 konsekwentnie z nich wyci\u0105gane. Jego zdaniem jest to prawdziwe szcz\u0119\u015bcie, \u017ce ludzie nie s\u0105 konsekwentni. Gdyby bowiem wszyscy konsekwentni byli, ludzko\u015b\u0107 wygin\u0119\u0142aby, a w najlepszym razie po\u015br\u00f3d ludzi zapanowa\u0142by jeden spos\u00f3b my\u015blenia i dzia\u0142ania. Dlatego, \u017ce cz\u0142owiekiem konsekwentnym mo\u017ce by\u0107 tylko fanatyk.<\/p>\n Ko\u0142akowski tak o tym pisze:<\/p>\n „Kto\u015b przekonany niez\u0142omnie o wy\u0142\u0105cznej prawdziwo\u015bci swoich przekona\u0144 w jakichkolwiek kwestiach, jakie\u017c ma prawo okazywa\u0107 dobrowolnie tolerancj\u0119 dla przekona\u0144 odmiennych? Jakich to d\u00f3br i warto\u015bci mo\u017ce si\u0119 spodziewa\u0107 po sytuacji, w kt\u00f3rej wolno jest upowszechnia\u0107 bezkarnie pogl\u0105dy ponad w\u0105tpliwo\u015b\u0107 fa\u0142szywe, a wi\u0119c tak czy inaczej szkodliwe spo\u0142ecznie? W imi\u0119 czego wolno mu rezygnowa\u0107 ze stosowania \u015brodk\u00f3w wiod\u0105cych w jego mniemaniu do celu, kt\u00f3ry uwa\u017ca za s\u0142uszny?” (L. Ko\u0142akowski, „Pochwa\u0142a niekonsekwencji”, T. II, Warszawa 1989, s. 157)<\/p><\/blockquote>\n Gdyby\u015bmy byli wszyscy konsekwentni, b\u0119d\u0105c przekonani o prawdziwo\u015bci swoich pogl\u0105d\u00f3w, nie ustawaliby\u015bmy w wysi\u0142kach, dop\u00f3ki wszyscy nie przyjm\u0105 i nie uznaj\u0105 ich za w\u0142asne. A w walce tej ludzie konsekwentni uznaj\u0105 za dopuszczalne wszystkie metody, skoro walka ta prowadzona jest w imi\u0119 pogl\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re z absolutn\u0105 pewno\u015bci\u0105 s\u0105 prawdziwe. Je\u015bli za\u015b pozosta\u0142e pogl\u0105dy s\u0105 fa\u0142szywe, to s\u0105 te\u017c szkodliwe spo\u0142ecznie i dlatego nale\u017cy je wyeliminowa\u0107. Walka z fa\u0142szywymi pogl\u0105dami jest wobec tego r\u00f3wnie\u017c walk\u0105 o popraw\u0119 warunk\u00f3w ludzkiego \u017cycia, wydobycie cz\u0142owiek z ciemno\u015bci niewiedzy, a wi\u0119c o powszechn\u0105 i prawdziw\u0105 szcz\u0119\u015bliwo\u015b\u0107. Cel ten w oczach cz\u0142owieka konsekwentnego u\u015bwi\u0119ca stosowanie wszelkich metod.<\/p>\n Zupe\u0142na konsekwencja mi\u0119dzy my\u015bleniem a dzia\u0142aniem jest cech\u0105 charakterystyczn\u0105 fanatyk\u00f3w r\u00f3\u017cnej ma\u015bci. Je\u015bli wi\u0119c ludzie przekonani o s\u0142uszno\u015bci swoich pogl\u0105d\u00f3w s\u0105 tolerancyjni, to dlatego, \u017ce s\u0105 niekonsekwentni. Niekonsekwencja le\u017cy u podstaw tolerancji, albo innymi s\u0142owy m\u00f3wi\u0105c, jest jej wyrazem.<\/p>\n Musz\u0119 jednak tutaj wskaza\u0107 na jedno za\u0142o\u017cenie – wszystko to mo\u017ce by\u0107 prawd\u0105 w odniesieniu do ludzi, kt\u00f3rzy przekonani s\u0105 o absolutnej prawdziwo\u015bci swoich pogl\u0105d\u00f3w. Je\u015bli bowiem o bezwzgl\u0119dnej pewno\u015bci swoich pogl\u0105d\u00f3w przekonani nie s\u0105, to niekonsekwencj\u0119 trudno jest im zarzuci\u0107. Jednak tacy ludzie nie byliby w stanie w og\u00f3le funkcjonowa\u0107 w spo\u0142ecze\u0144stwie, poniewa\u017c \u017cycie spo\u0142eczne wymusza podejmowanie decyzji. Za\u015b podejmowa\u0107 je mo\u017cna tylko wtedy, gdy cz\u0142owiek oprze si\u0119 na jaki\u015b zasadach, twierdzeniach, prawdach itp. Bez tego jego post\u0119powanie b\u0119dzie chwiejne i w efekcie nieskuteczne. Ludzie chwiejni, to ludzie nijacy.<\/p>\n Na koniec wi\u0119c pytania, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z tej uwagi – czy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w imi\u0119 zasady tolerancji nie d\u0105\u017cy si\u0119 w\u0142a\u015bnie do nijako\u015bci? Pytanie to wi\u0105\u017ce si\u0119 z innymi – na czym w gruncie rzeczy polega tolerancja? Czy jest ona zasad\u0105 formaln\u0105, oznaczaj\u0105c\u0105 swobod\u0119 przyjmowania i g\u0142oszenia tego, co si\u0119 chce, czy te\u017c tolerancja dotyczy tre\u015bci wyznawanych przez nas pogl\u0105d\u00f3w?<\/p>\n