![\"kwiat_450.jpg\"](\"http:\/\/naukowy.blog.polityka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/kwiat_450.jpg\" "\\"kwiat_450.jpg\\"")
<\/p>\n<\/p>\n
Czy w og\u00f3le mo\u017cna przybli\u017cy\u0107 si\u0119 do do\u015bwiadczenia \u015bmierci?<\/span><\/p>\n Kilka tygodni temu na kt\u00f3rym\u015b z kana\u0142\u00f3w z filmami dokumentalnymi ogl\u0105da\u0142em film po\u015bwi\u0119cony problemowi \u015bmierci. Niestety nie pami\u0119tam ani tytu\u0142u, ani nawet kana\u0142u, na kt\u00f3rym to by\u0142o. W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie jego autorzy przekonywali, \u017ce do\u015bwiadczenie l\u0119ku przed \u015bmierci\u0105 ma charakter uniwersalny. L\u0119k ten jest obecny w \u017cyciu ka\u017cdego cz\u0142owieka i ka\u017cdy musi si\u0119 z nim, jak i sam\u0105 \u015bmierci\u0105, zmierzy\u0107. Podobnie jest w \u017cyciu zbiorowym – ka\u017cda kultura wypracowa\u0142a r\u00f3\u017cnego rodzaju zachowania i rytua\u0142y pozwalaj\u0105ce ludziom radzi\u0107 sobie z problemem \u015bmierci.<\/p>\n <\/p>\n Na og\u00f3\u0142 sposobem radzenia sobie ze \u015bmierci\u0105 jest ucieczka od tego problemu. Innym sposobem reakcji jest zamiana l\u0119ku na agresj\u0119 wobec tego, kto o \u015bmiertelno\u015bci ludzi przypomina – dowodem mia\u0142y by\u0107 cz\u0119sto spotykane w spo\u0142ecze\u0144stwie ameryka\u0144skim reakcje po zamachach z 11 wrze\u015bnia 2001, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o zinterpretowa\u0107 w\u0142a\u015bnie jako agresj\u0119 w obliczu \u015bmierci.<\/p>\n Zdarza mi si\u0119 grywa\u0107 – ostatnio coraz rzadziej – w gry komputerowe. R\u00f3\u017cnego rodzaju strzelanki, w kt\u00f3rych chodzi o to by zabija\u0107 i nie da\u0107 si\u0119 zabi\u0107, zbudowane s\u0105 wok\u00f3\u0142 \u015bmierci. Wydaje si\u0119, \u017ce oswajaj\u0105 one ze \u015bmierci\u0105, ale faktycznie jest przeciwnie. Bo nawet je\u015bli si\u0119 w nich zginie, zaraz mo\u017cna sobie przywr\u00f3ci\u0107 zapisany wcze\u015bniej stan gry i gra\u0107 dalej. Albo ma si\u0119 kilka „\u017cy\u0107”. Bywa te\u017c, \u017ce gdy si\u0119 jest o krok od \u015bmierci, zaraz mo\u017cna z\u0142apa\u0107 „lekarstwo” i podnie\u015b\u0107, a nawet powr\u00f3ci\u0107, do wyj\u015bciowego „stanu \u017cycia”. W grach tych trup \u015bciele si\u0119 g\u0119sto, ale nie wynika z tego nic.<\/p>\n Pytanie nasuwa si\u0119 od razu, czy w og\u00f3le mo\u017cna przybli\u017cy\u0107 si\u0119 do do\u015bwiadczenia \u015bmierci? S\u0119k w tym, \u017ce nie. Bo jak? Umiera tylko posta\u0107, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 gra, ale nie kieruj\u0105cy ni\u0105. Podobnie w innych do\u015bwiadczeniach, za wyj\u0105tkiem mo\u017ce przypadku \u015bmierci klinicznej, jeste\u015bmy tylko widzem, a nie uczestnikiem. Racj\u0119 z tego punktu widzenia ma Epikur, kt\u00f3ry pisa\u0142, \u017ce p\u00f3ki my jeste\u015bmy, nie ma \u015bmierci, a kiedy jest \u015bmier\u0107, nie ma nas. A przecie\u017c o to uczestnictwo w do\u015bwiadczaniu \u015bmierci w\u0142a\u015bnie idzie. Wygl\u0105da na to, \u017ce b\u0119dzie ono nam dane, ale tylko raz i samotnie w spos\u00f3b pozbawiony mo\u017cliwo\u015bci wszelkiej komunikacji o nim.<\/p>\n